III SA/Łd 822/24
WyrokWSA w Łodzi2025-04-09
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Anna Dębowska, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny mogą stanowić podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w świetle obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie mogą stanowić podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niewykonalność obowiązku może być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a kwestię właściwości organu egzekucyjnego należy oceniać w świetle przepisów prawa i zawartych porozumień, co w niniejszej sprawie zostało prawidłowo ustalone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów k.p.a., braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 sierpnia 2024 roku nr 113/2024/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pabianicach (dalej: PPIS w Pabianicach)
z 27 czerwca 2024 r. oddalające zarzuty M. K. w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z 11 marca 2024 r.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Upomnieniem z 5 stycznia 2024 r. PPIS w Pabianicach wezwał M. K. do wykonania obowiązku zgłoszenia się z dzieckiem A. G., urodzonym 28 września 2009 r., do podmiotu leczniczego na zaległe szczepienia zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Pabianicach
11 marca 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce oraz wystosował do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.
11 kwietnia 2024 r. ŁPWIS wydał postanowienie o nałożeniu grzywny
w wysokości 2100 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 11 marca 2024 r. wystawionego przez PPIS w Pabianicach.
2 maja 2024 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazując na: naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a., brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.
Postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r. ŁPWIS zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości od 7 maja 2024 r.
Postanowieniem z 27 czerwca 2024 r. PPIS w Pabianicach oddalił zarzuty M. K..
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że z dokumentacji medycznej wynika, iż już 28 września 2018 r., P. sp. z o.o. Przychodnia Nr [...] w P., wystawiła dokument "Zgłoszenie rodziców uchylających się od szczepień ochronnych swojego dziecka", skierowany do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Pabianicach. 22 lutego 2024 r została przeprowadzona przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej kwalifikacja do szczepienia, nie stwierdzono przeciwwskazań. Zaproponowano szczepienie przeciw odrze, różyczce, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis). Rodzice odmówili zgody na zaszczepienie dziecka. Również 22 lutego 2024 r. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" s.c. w P., dokonał "Zgłoszenia rodziców uchylających się od szczepień ochronnych swojego dziecka", w opinii lekarskiej w zakresie zdolności do szczepienia widnieje wpis "brak przeciwwskazań do szczepień ochronnych...". Rodzice odmówili podpisania oświadczenia odmowy poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie podnosząc naruszenia tożsame w treści ze zgłoszonymi zarzutami.
Przywołanym na wstępnie postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie PPIS w Łodzi z 27 czerwca 2024 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzuty podnoszone przez stronę dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie znajdują się
w katalogu zarzutów z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." PPIS w Pabianicach w wydanym postanowieniu odniósł się do nich, jednocześnie wyjaśniając stronie, że ww. zastrzeżenia nie mogą stanowić podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Następnie ŁPWIS wskazał, że strona podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych wywodząc go z faktu, że jej syn nie ukończył jeszcze dziewiętnastego roku życia, a z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 924) – dalej: "u.ch.z.", tj. art. 17 ust. 10 i ust. 11 oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) – dalej: "rozporządzenie", tj. § 2 i § 3, jednoznacznie wynika, że na wykonanie poszczególnych szczepień małoletni ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem to znaczy, że moment wymagalności dla szczepień wymienionych w tytule wykonawczym z 11 marca 2024 r. wystąpi dopiero w 19 roku życia jej syna.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ch.z., osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 ww. ustawy. W oparciu o art. 17 ust. 10 u.ch.z., Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. ŁPWIS podniósł, że "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" stanowiący załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia wskazuje 15 i 19 rok życia jako granice poddania dziecka właściwym szczepieniom ochronnym. Nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci. Ww. schemat został dostosowany do aktualnej sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych. Jednocześnie ŁPWIS poinformował, że zgodnie z posiadaną kserokopią karty uodpornienia dziecka, dziecko A. G., urodzony 28 września 2009 r. aktualnie będąc w piętnastym roku życia, nie został w pełni zaszczepiony przeciw siedmiu chorobom zakaźnym. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka, z której wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień. Ponadto w karcie uodpornienia podane są daty powiadomień o szczepieniu, co świadczy o tym, że zobowiązana była kilkakrotnie informowana o obowiązku szczepień, z czego jednoznacznie wynika, że strona z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podmiot leczniczy zgłosił zobowiązaną do PPIS w Pabianicach jako osobę uchylającą się od wykonania szczepień obowiązkowych u dziecka w dniu 28 sierpnia 2018 r. A zatem wierzyciel posiadał dowody wskazujące na to, że zobowiązana nie wykonuje obowiązku szczepień dziecka. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 11 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.Organ odwoławczy zauważył, że na żadnym etapie postępowania egzekucyjnego zobowiązana nie przedstawiła dokumentu opatrzonego podpisem lekarza, który wskazywałby na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych lub zaświadczenia wskazującego, na konieczność odroczenia wykonania obowiązku.
Dalej ŁPWIS wyjaśnił, że organ I instancji posiada uprawnienia do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do zobowiązanej upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do strony i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Ponadto zgodnie z art. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 416) do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ww. ustawy. Jednocześnie ŁPWIS wyjaśnił, że wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć indywidualnych (decyzji, postanowień), jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa. Z racji zawartego porozumienia z 12 lutego 2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r. poz. 676 oraz z 2023 r. poz. 6065) działanie ŁPWIS w charakterze organu egzekucyjnego znajduje uzasadnienie w prawie.
Wbrew zarzutowi strony w sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Analiza akt sprawy, a także wykorzystane przez stronę środki zaskarżenia wskazują jednoznacznie, że prawa skarżącej do udziału w postępowaniu nie były w żadnym momencie ograniczone.
Na ostateczne postanowienie ŁPWIS z 30 sierpnia 2024 r. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. K.. Powielając zarzuty zażalenia wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie kontrolowanego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie było postanowienie ŁPWIS
w Łodzi z 30 sierpnia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS
w Pabianicach z 27 czerwca 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U.
z 2025 r., poz.132) - dalej: "u.p.e.a.". Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zaznaczyć należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika,
że 11 marca 2024 r. PPIS w Pabianicach wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącą do poddania dziecka – A. G. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Jako podstawę obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 u.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego zobowiązana podniosła zarzuty:
- naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a.;
- brak wymagalności obowiązku;
- niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.
W ocenie sądu organy obu instancji odniosły się do nich wszystkich trafnie uznając je za niezasadne.
Sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 u.ch.z.). Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8) – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r., stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanym w oparciu o cyt. powyżej art. 17 ust. 11 u.ch.z.
Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11 (LEX nr 852219), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W tym kontekście sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, LEX nr 2774545 i II OSK 43/18, LEX nr 2774685; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, LEX nr 3315461). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku. Należy zaznaczyć, że już 28 sierpnia 2018 r. podmiot leczniczy zgłosił zobowiązaną do PPIS w Pabianicach jako osobę uchylającą się od wykonania szczepień obowiązkowych u dziecka. Nadto 22 lutego 2024 r została przeprowadzona przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej kwalifikacja do szczepienia dziecka skarżącej. Lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, dającego podstawy do długotrwałego odroczenia wykonania szczepienia. Zaproponowano szczepienie przeciw odrze, różyczce, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis). Rodzice odmówili zgody na zaszczepienie dziecka. Dlatego też podmiot leczniczy po raz kolejny zgłosił zobowiązaną jako osobę uchylającą się od wykonania szczepień obowiązkowych. Jednocześnie skarżąca w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej, ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jej dziecka. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że skarżąca nie poddała syna aż siedmiu obowiązkowym szczepieniom ochronnym pomimo skończenia przez niego 16 roku życia, a także pomimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określony w rozporządzeniu. Z powyższego jednoznacznie wynika, że strona skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Określony w tytule wykonawczym obowiązek dotyczący obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce miał charakter wykonalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia poszczególnych dawek szczepionek przeciwko wymienionym w nim chorobom.
Dodać należy, iż wbrew stanowisku skarżącej, wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.
Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącą.
Odnosząc się do drugiego z postawionych przez skarżącą zarzutów należy wskazać, że zgodnie z przytoczonym powyżej art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. wynika, że jako podstaw zarzutu nie wymieniono niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. W art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., okoliczności te mogły być podstawą zarzutu. W obecnym stanie prawnym niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W związku z powyższym zarzut skarżącej w tym zakresie zasadnie nie zasługiwał na uwzględnienie.
Kolejny, trzeci podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, który przewidziany był w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. również od 30 lipca 2020 r. został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). W uzasadnieniu do projektu zmiany u.p.e.a. wskazano, że w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 k.p.a. W związku z powyższym zarzut ten również nie zasługiwał na uwzględnienie.
Wyjaśnić w tym miejscu jedynie należy, że o właściwości organów egzekucyjnych przesądza art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. W stanie prawnym, jaki obowiązywał w rozpatrywanej sprawie należy uwzględnić treść zawartego 12 lutego 2015 r. porozumienia pomiędzy Wojewodą, a Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 2015 r., pod poz. 676. Podstawę prawną zawarcia porozumienia stanowił art. 20 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, w myśl którego wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. Porozumienie, wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami, podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
W myśl § 1 porozumienia z 12 lutego 2015 r., Wojewoda powierzył Łódzkiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Łodzi prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej w zakresie obejmującym czynności organu egzekucyjnego właściwego do egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z ust. 2 u.ch.z.
Nie ulega zatem wątpliwości, że egzekucja w rozstrzyganej sprawie była prowadzona przez upoważniony do tego organ.
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia art. 10 i art. 81 k.p.a. Sąd wskazuje, że naruszenie ww. przepisów oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy; przy czym na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (zob. wyroki NSA z 11 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1142/11 LEX nr 1270072, z 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1490/11 LEX nr 1286271). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby organ II instancji uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś organ I instancji informował skarżącą o konieczności wykonania szczepień u syna, pod rygorem zastosowania środków egzekucyjnych.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Organy administracji prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
EC
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło