III SA/Łd 830/13

Dnia 22 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 roku sprawy ze skargi P. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. Ł. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul.[...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu P. D. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi A. Ł. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 830/13 U Z A S A D N I E N I E Wojewoda Ł. decyzją z dnia [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] (znak [...]) orzekającą o wymeldowaniu P. D. z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy ul. A. w T.. Postępowanie dotyczące wymeldowania P. D. z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy ul. A. w T. zainicjowane zostało przez J. D.. Wnioskodawca podniósł, iż od dnia 21 lipca 2010 r. jest nowym właścicielem lokalu, który otrzymał od matki w formie darowizny. P. D. nie przebywa i nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Nie posiada w nim żadnych rzeczy osobistych i innych przedmiotów stanowiących jego własność. Do lokalu nie ma dostępu, bowiem nie posiada kluczy. Powyższa okoliczność, zdaniem wnioskodawcy, stanowi przesłankę do wymeldowania z lokalu P. D.. Działając w oparciu o powyższy wniosek, Prezydent Miasta T. wszczął w dniu 8 grudnia 2010 r. postępowanie administracyjne. W dniu 2 lutego 2011 r. organ zawiesił z urzędu postępowanie w związku ze złożeniem przez P. D. powództwa do sądu powszechnego, przeciwko J. D., o naruszenie posiadania. W dniu 26 listopada 2012 r. organ meldunkowy podjął zawieszone postępowanie, bowiem Sąd Rejonowy w T. oddalił powództwo o naruszenie posiadania (sygn. akt IC 502/10). Następnie P. D. wystąpił ponownie z wnioskiem o zawieszenie postępowania, wskazując na fakt złożenia powództwa do sądu okręgowego o unieważnienie aktu notarialnego (sygn. akt I C 1743/10). W dniu 13 lutego 2013 r. organ I instancji odmówił ww. zawieszenia postępowania, z uwagi na brak przesłanek do jego zawieszenia. W wyniku zaskarżenia postanowienia, Wojewoda Ł. w dniu 7 marca 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Po zgromadzeniu materiału dowodowego i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję o wymeldowaniu P. D. z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy ul. A. w T.. W treści uzasadnienia Prezydent Miasta T., na podstawie zgromadzonych dowodów ocenił, iż P. D. dobrowolnie i trwale opuścił sporny lokal. Od dnia 21 lipca 2010 r., nie zamieszkuje oraz nie przebywa w nim, a także do niego nie powrócił z zamiarem pobytu stałego. Swoje centrum życiowe skupił poza przedmiotowym lokalem. Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. D.. W treści odwołania zarzucił organowi, iż w sposób nieobiektywny prowadził postępowanie administracyjne, a przyjęte rozstrzygnięcie pozbawia go możliwości mieszkania w lokalu TBS. Ponadto odwołujący zaznaczył, iż jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W przesłanej do Wojewody Ł. prośbie z dnia 7 czerwca 2013 r., P. D. wniósł o zmianę decyzji organu pierwszej instancji. Wskazał na tendencyjne i niekorzystne prowadzenie postępowania przez pracownicę urzędu, która jego zdaniem, posiada także powiązania rodzinne z wnioskodawcą i w jego ocenie, wpływają one na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Ponadto P. D. podkreślił, iż był lokatorem w spornym lokalu od 1989 r. Został wyprowadzony podstępem z lokalu "po wcześniejszym odurzeniu lekami". W mieszkaniu posiadał swoje rzeczy, które jego zdaniem, zostały wyniesione przez Państwa D. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Wojewoda – po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - stwierdził, że P. D. nie przebywa i nie zamieszkuje w lokalu nr 4 przy ul. A. w T., co najmniej od dnia 21 lipca 2010 r. Jak podkreślił organ odwoławczy, sam zainteresowany wskazał, że od tego okresu nie jest wpuszczany do mieszkania, ale lokal opuścił niedobrowolnie. P. D. podniósł, iż klucze do spornego lokalu przekazał w miesiącu czerwcu 2010 r. babci (na jej prośbę) i odtąd wchodził do lokalu tylko podczas jej obecności w mieszkaniu (protokół z dnia 20 stycznia 2011 r.). Z powyższego – zdaniem Wojewody - wynikało, iż ww. posiadał ograniczoną możliwość pobytu w mieszkaniu, po przekazaniu kluczy babci, a całkowicie utracił dostęp do lokalu w miesiącu lipcu 2010 r., po jego przejęciu przez J. D.. W związku z powyższym organ odwoławczy ocenił, iż P. D. przed miesiącem lipcem 2010 r. nie przebywał i nie zamieszkiwał na stałe w przedmiotowym lokalu. Dalej organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie istotną okolicznością jest wyrok Sądu Rejonowego w T. Wydział I Cywilny z dnia 23 maja 2012 r., oddalający powództwo P. D. przeciwko J. D. o naruszenie posiadania (sygn. akt IC 502/10). W tym zakresie organ wskazał, że P. D. uznając, iż opuścił lokal niedobrowolnie i posiada utrudniony do niego dostęp, podejmował kroki zmierzające do powrotu i zamieszkania w spornym lokalu (interwencje policji - jak sam wskazał oraz powództwo posesoryjne), jednak podjęte działania okazały się nieskuteczne. W związku z powyższym należało ocenić, iż opuszczenie lokalu przez ww. było dobrowolne i trwałe. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – zdaniem Wojewody - należało uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została do niego niedopuszczona oraz skorzystała we właściwym czasie (w okresie roku od opuszczenia lokalu - art. 344 § 2 kc) z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. P. D. skorzystał z drogi prawnej, umożliwiającej mu powrót do mieszkania. Jednak podjęte środki okazały się nieskuteczne. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, należało uznać, iż trwale opuścił on przedmiotowy lokal i nie może do niego powrócić. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy na podstawie zgromadzonych materiałów i dowodów w sprawie uznał, iż organ I instancji właściwie ocenił, iż w przypadku P. D. występują uzasadnione okoliczności do wymeldowania go z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy ul. A. w T.. Odnosząc się natomiast do treści odwołania, organ odwoławczy nie podzielił przedstawionego tam stanowiska, że organ I instancji w sposób tendencyjny i nieobiektywny prowadził postępowanie wyjaśniające. Zadaniem organów nie jest zajmowanie się rozwiązywaniem konfliktów międzyludzkich, rodzinnych. Zameldowanie i wymeldowanie jest czynnością, która stanowi potwierdzenie określonego stanu faktycznego. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają przepisy prawa cywilnego. Potwierdzenie pobytu jest tylko stwierdzeniem faktu, a nie istnienia uprawnienia i ma wyłącznie charakter dowodowy Skargę na decyzję Wojewody Ł., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wniósł P. D.. W treści skargi podkreślił, iż podczas jego eksmisji doszło do naruszenia prawa. Według skarżącego, opuścił on sporny lokal niedobrowolnie, a podjęte wobec niego działania były podstępne. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego popierał skargę i wnosił o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] orzekająca o wymeldowaniu P. D. z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy ul. A. w T.. Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Ustalenie zamiaru strony ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – kwestia ta została rozważona przez organ odwoławczy, a wnioski do których organ doszedł są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W pierwszej kolejności odnieść należy się w związku z tym do ustaleń związanych z opuszczeniem przez skarżącego spornego lokalu. W tym zakresie, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne organów, stanowiące podstawę wydanych w sprawie decyzji, nie są sporne i nie budzą wątpliwości. Organy prawidłowo uznały, iż P. D. opuścił sporny lokal najpóźniej w lipcu 2010 r. i od tego czasu w lokalu tym nie zamieszkuje. Skarżący co prawda kwestionuje fakt dobrowolnego opuszczenia spornego lokalu, ale pozostałe fakty wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego przeczą tym stwierdzeniom. Przede wszystkim wskazać należy na fakt, iż skarżący nie dysponuje od czerwca 2010 r. kluczami do spornego lokalu i wcześniej oddał je dobrowolnie zamieszkującej tam jego babci. Informacje te wynikają z protokołu przesłuchania. Z tego protokołu wynika również, że od tego czasu wchodził do lokalu tylko podczas obecności babci w mieszkaniu (protokół z dnia 20 stycznia 2011 r.). Tym samym zasadne jest twierdzenie, że skarżący miał jedynie ograniczoną możliwość pobytu w mieszkaniu, po przekazaniu kluczy babci, a całkowicie utracił dostęp do lokalu, w miesiącu lipcu 2010 r., po jego przejęciu przez J. D.. Uznać zatem należało, że P. D. opuścił lokal przy ul. A., lok. 4 i było to opuszczenie dobrowolne i trwałe. Dalej wskazać należy na przeprowadzone przez pracowników organu I instancji oględziny spornego lokalu, z których jednoznacznie wynika (znalazło to odzwierciedlenie w protokole oględzin), że w lokalu nie znajdowały się żadne rzeczy osobiste, czy jakiekolwiek inne rzeczy należące do skarżącego. Powyższe ustalenia świadczą – w ocenie Sądu - o całkowitym zerwaniu przez skarżącego więzów z dotychczasowym lokalem i założeniu w nowym miejscu (lokalu w którym obecnie zamieszkuje) swoich osobistych i majątkowych interesów. Z tych względów nie można uznać za wadliwe ustaleń poczynionych przez organy, że w dotychczasowym miejscu pobytu skarżący niewątpliwie nie realizuje swoich podstawowych funkcji życiowych, tj. w szczególności nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych. Prawidłowo zatem organ uznał, iż P. D. opuścił sporny lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Podkreślenia przy tym wymaga, że fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego (gdy zaniechano realizacji obowiązku wymeldowania się) jest jedynym warunkiem niezbędnym do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie wiąże bowiem wymeldowania z prawem do lokalu. Na mocy art. 9 ust. 2a powołanej ustawy, zameldowanie w lokalu służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Realizacja obowiązku meldunkowego służy zatem jedynie zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych, umożliwiając ich odnalezienie. Kolejnym istotnym argumentem na rzecz uznania zasadności wymeldowania wobec stwierdzenia, iż skarżący trwale opuścił sporny lokal jest orzeczenie Sądu Rejonowego w T. Wydział I Cywilny oddalające powództwo P. D. przeciwko J. D. o naruszenie posiadania (wyrok z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt IC 502/10). Jak bowiem wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, P. D. uznając, iż opuścił lokal niedobrowolnie i posiada utrudniony do niego dostęp, podejmował kroki zmierzające do powrotu i zamieszkania w spornym lokalu (interwencje policji - jak sam wskazał oraz powództwo posesoryjne), jednak podjęte działania okazały się nieskuteczne. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostająca w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne, zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do niego. W sytuacji jednak, gdy strona skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, a te okazały się nieskuteczne (oddalono powództwo posesoryjne), to nie ma przeszkód prawnych do orzeczenia o wymeldowaniu w związku z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem prawidłowo uznały organy, że P. D. trwale opuścił sporny lokal i nie może do niego powrócić. Nie ma zatem żadnych obiektywnych przesłanek, które świadczyłyby, iż wymeldowanie byłoby sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam faktycznie nie przebywa. Reasumując, przyjąć trzeba, że poczynione w tej sprawie ustalenia faktyczne i prawne, dokonane przez organy administracji publicznej, wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z tych względów - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). R.A.