III SA/Łd 835/18

Dnia 18 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , , , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi W. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi W. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A125 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Sygn. akt III SA/Łd 83518 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie wydania W. U. zaświadczenia żądanej treści. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu 15 maja 2017r. W. U. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie zaświadczenia w zakresie: 1.) z ilu pomieszczeń składał się lokal nr [...] przy ul. A w Ł. w okresie od dnia 5 kwietnia 1997r. do dnia 31 lipca 2006r. 2.) ile wynosiła powierzchnia użytkowa lokalu nr [...] przy ul. A w Ł. w okresie od dnia 5 kwietnia 1997r. do dnia 31 lipca 2006r. 3.) ile wynosiła powierzchnia mieszkalna lokalu nr [...] przy ul. A w Ł. w okresie od dnia 5 kwietnia 1997r. do dnia 31 lipca 2006r. Zaświadczenie potrzebne jest do przedstawienia w sądzie. W dniu 25 maja 2017r. Prezydent Miasta [...] wezwał W. U. do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia żądanej treści. W piśmie z dnia 30 maja 2017r. W.U. wyjaśnił, że obecnie toczą się co najmniej dwie sprawy sądowe dotyczące umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] zawartej w dniu 4 kwietnia 1997r. w których jest on stroną (sygnatury spraw to [...] i [...]). Wskazał również na treść art.3 Kodeksu postępowania cywilnego , który określa jego prawa i obowiązki w zakresie przedstawienia dowodów, w tym wypadku zaświadczenia. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił wydania zaświadczenia podnosząc, że nie posiada on interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia żądanej treści. Od wymienionego postanowienia W. U. złożył zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z treścią art.217 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl art.217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ odwoławczy zaznaczył, że W. U. nie był najemcą ani współnajemcą lokalu nr [...] przy ul. [...], w 2007r. zawarł on związek małżeński z najemcą tego lokalu a więc po dacie obejmującej okres wskazany we wniosku o wydanie zaświadczenia zaś w 2015r. została przeprowadzona skutecznie egzekucja obowiązku opróżnienia lokalu nr [...] przy ul. [...]. W ocenie organu odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki wydania zaświadczenia określone w art.217 § 2 pkt.1 i 2 K.p.a. Skarżący nie wykazał aby posiadał interes prawny w wydaniu zaświadczenia żądanej treści. Nadto brak jest danych o które W.U. wnosi. Organ I instancji posiada żądane dane jedynie na kwiecień 2005r. Również i z tego względu nie jest możliwe wydanie zaświadczenia. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Na wymienione postanowienie W. U. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W piśmie procesowym z dnia 18 października 2018r. skarżący podniósł, iż posiada interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia w celu przedstawienia go w sprawach o uzyskanie prawa majątkowego w postaci umowy najmu lokalu mieszkalnego. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że W. U. najprawdopodobniej ma w sądzie cywilnym sprawę o wstąpienie w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] i prawdopodobnie do tej sprawy potrzebne jest mu żądane zaświadczenie. W odpowiedzi na skargę organ administracji wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art.217 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl art.217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z treścią art.218 § 1 K.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W myśl art.218 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Należy zaznaczyć, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie jest wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. Wydane zaświadczenie, ze swojej istoty, ma tylko potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej. Zatem w pierwszej kolejności organ administracji, o ile jest organem właściwym, w sytuacji z art. 217 § 2 pkt 2. k.p.a. jest obowiązany ustalić w postępowaniu wyjaśniającym, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli organ stwierdzi, że osoba ubiegająca się nie ma tego interesu – odmawia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści ( por. Z. Janowicz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 1999 s.506-507; J Borkowski w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydanie 11 Warszawa 2011 str. 690). Strona może występować o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w różnych sytuacjach. Jedna z nich może dotyczyć postępowania dowodowego toczącego się przed innym organem lub sądem. Jak wskazał WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2010 r. II SA/Bk 133/10, LEX nr 752260: "Interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia wystarczająco może wynikać z postrzeganej przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie korzyści, jaką spodziewa się ta osoba odnieść po przedstawieniu zaświadczenia innemu organowi" ( patrz M. Jaśkowska " Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" do art. 217 ). Pojęcie "interesu prawnego" użyte przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy interpretować szeroko. Obejmuje ono każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może, choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie W. U. wystąpił o wydanie zaświadczenia stwierdzającego następujące dane: 1.) z ilu pomieszczeń składał się lokal nr [...] przy ul. A w Ł. w okresie od dnia 5 kwietnia 1997r. do dnia 31 lipca 2006r. 2.) ile wynosiła powierzchnia użytkowa lokalu nr [...] przy ul. A w Ł. w okresie od dnia 5 kwietnia 1997r. do dnia 31 lipca 2006r. 3.) ile wynosiła powierzchnia mieszkalna lokalu nr [...] przy ul. A w Ł. w okresie od dnia 5 kwietnia 1997r. do dnia 31 lipca 2006r. Skarżący takiego zaświadczenia potrzebował do dwóch spraw cywilnych w których jest stroną, dotyczących umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. A (sygn. akt [...] i [...]). Organy administracji natomiast odmówiły wydania zaświadczenia z uwagi na brak interesu prawnego skarżącego w jego wydaniu oraz z uwagi na brak informacji o które wnosił W.U. W przekonaniu sądu stanowisko organów administracji obu instancji nie jest prawidłowe. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że skarżący wraz ze swoją żoną J. U. już w dniu 25 stycznia 2012r. złożyli wniosek o wydanie zaświadczenia zawierającego informacje identyczne jak w niniejszej sprawie, dotyczące lokalu nr [...] w okresie od 1 sierpnia 2006r. do 29 września 2006r. Jako przyczynę uzasadniającą wniosek podali konieczność złożenia zaświadczenia w toczącym się postępowaniu przed sądem cywilnym dotyczącym lokalu nr [...] przy ul. A. Postanowieniami z dnia 22 lutego 2012r. i z 21 marca 2012r. organy administracji obu instancji odmówiły wydania zaświadczenia z uwagi na brak interesu prawnego w jego uzyskaniu oraz brak informacji żądanych przez wnioskodawców dotyczących lokalu nr [...]. Wyrokiem z dnia 17 października 2012r. w sprawie III SA/Łd 363/12 WSA w Łodzi uchylił postanowienia organów obu instancji podnosząc między innymi, że wskazanie przez skarżących konkretnego postępowania cywilnego w którym chcą przedstawić zaświadczenie co do zasady powinno w wystarczającym stopniu wykazać ich interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. Nadto sąd podniósł, że lokal nr [...], którego ma dotyczyć zaświadczenie wchodzi do zasobu mieszkaniowego Gminy [...] i właściwe jednostki organizacyjne jej organu wykonawczego winny dysponować danymi dotyczącymi tego lokalu i podjąć działania w celu ich ustalenia. Po uprawomocnieniu się wymienionego wyroku w dniu 28 lutego 2013r. Prezydent [...] wydał J. i W. U. zaświadczenie zawierające wszystkie żądane przez nich informacje dotyczące lokalu nr [...] przy ul. A. Sąd w obecnym składzie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku w sprawie III SA/Łd 363/12. W niniejszej sprawie W. U. wystąpił o wydanie zaświadczenia zawierającego identyczne informacje dotyczące lokalu nr [...] co w zaświadczeniu z 28 lutego 2013r. tyle, że dotyczą one okresu od 5 kwietnia 1997r. do 31 lipca 2006r. ( w zaświadczeniu z 28 lutego 2013r. dotyczyły okresu od 1 sierpnia 2006r. do 29 września 2006r.). Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów administracji, ze skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia. W piśmie z dnia 30 maja 2018r. W. U. wyjaśnił do czego potrzebne jest mu zaświadczenie a mianowicie do dwóch spraw cywilnych w których jest stroną i które dotyczą umowy najmu lokalu nr [...] z dnia 4 kwietnia 1997r. (sygn. akt [...] i [...]). Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018r. pełnomocnik skarżącego podał nadto, że prawdopodobnie jedną ze spraw jest sprawa o wstąpienie w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. A. W sytuacji gdy skarżący wskazał dwa konkretne postępowania cywilne, w których jest stroną i które dotyczą lokalu nr [...], w których chce przedstawić zaświadczenie to, w ocenie sądu, powinno być wystarczające dla wykazania interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia. Jak trafnie podniósł sąd w wyroku w sprawie III SA/Łd 363/12 jedną z podstawowych zasad w prawie cywilnym, jest zasada wyrażona w art. 6 K.C., zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zatem w postępowaniach cywilnych, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia podnoszonych twierdzeń, a ocena czy fakty te są istotne należy do sądu rozpoznającego sprawę. Nie jest rzeczą organu , przy ustalaniu interesu prawnego strony, która zwróciła się o wydanie zaświadczenia, dokonywanie oceny, czy urzędowe potwierdzenie określonych faktów wpłynie na sytuację procesową strony w postępowaniu przed innym organem lub sądem. Do przyjęcia domniemania, że wnioskodawca ma interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia określonej treści, wystarczające jest jego subiektywne przekonanie, że wykazanie, w toczącym się z jego udziałem procesie cywilnym, określonych faktów lub stanu prawnego jest istotne i będzie dla niego korzystne. Zarówno doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych nie determinują sposobu w jaki wnioskodawca winien wykazać swój interes prawny w jego uzyskaniu, a tym bardziej nie wskazują na konieczność wykazania dokumentem, że do uzyskania takiego zaświadczenia został zobowiązany. Co do zasady, za wystarczające należy uznać zawarcie stosownego uzasadnienia we wniosku o wydanie zaświadczenia Jeżeli pismo skarżącego z dnia 30 maja 2018r., w ocenie organu, było zbyt lakoniczne to organ mógł wezwać go do złożenia jeszcze dodatkowych wyjaśnień (np., poprzez dokładne wyjaśnienie czego konkretnie dotyczą powództwa w sprawach [...[ i [...], jakie są strony tych postępowań i.t.p.). Organ jednak tego nie uczynił lecz uznał, że W.U. nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia. Reasumując tę część rozważań sąd uznał, że błędny jest pogląd organów, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia. W sytuacji gdy zaświadczenie to jest mu potrzebne celem złożenia w dwóch postępowaniach cywilnych, w których jest stroną i które dotyczą umowy najmu lokalu nr [...] z 4 kwietnia 1997r., to, w ocenie sądu, jest to wystarczające wykazanie interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia. Zaznaczyć jedynie należy, ze w dniu 28 lutego 2013r. organ administracji wydał W.U. zaświadczenie zawierające informacje o lokalu nr [...], identyczne jak żądanie w niniejszej sprawie, tyle, że dotyczące okresu 1 sierpnia 2006r. – 29 września 2006r. uznając, iż posiada on interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia ( także chodziło o przedstawienie zaświadczenia w sądzie cywilnym). W rozpoznawanej sprawie natomiast organ odmówił skarżącemu wydania takiego zaświadczenia za wcześniejszy okres z uwagi na brak interesu prawnego w jego uzyskaniu. Stanowisko organów w tym zakresie nie jest zatem konsekwentne. Odnośnie drugiej przyczyny odmowy wydania zaświadczenia a mianowicie takiej, że organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia to, w ocenie sądu, budzi ona wątpliwości. Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, choć jest postępowaniem uproszczonym to ma charakter prawny zbliżony do postępowania administracyjnego. Do tego postępowania mają zastosowanie zasady ogólne postępowania administracyjnego, takie jak zasada praworządności, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, dochodzenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli, udzielania pomocy prawnej. Organ przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, które pozwoli na urzędowe potwierdzenie treści dokumentów. Celem tego postępowania jest m.in. ustalenie, czy z dokumentacji posiadanej przez organ wynikają fakty, których potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia. Organ administracyjny zaświadcza bowiem jedynie o tym, co jest w jego ewidencji, rejestrach bądź innych danych. W rozpoznawanej sprawie z załączonych akt administracyjnych nie wynika aby organ administracji przeprowadził jakieś postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie danych, o które wnosi skarżący. Jak słusznie podniósł sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 363/12 lokal nr [...] wchodzi do zasobu mieszkaniowego Gminy [...] i właściwe jednostki organizacyjne winny dysponować danymi dotyczącymi tego lokalu i podjąć działania w celu ich ustalenia. W niniejszej sprawie takie działania nie zostały podjęte a przynajmniej brak jest dowodu na ich podjęcie w aktach administracyjnych. W ocenie sądu samo lakoniczne stwierdzenie organu, że brak jest danych jakich żąda skarżący nie jest wystarczające. Nie wiadomo bowiem czy prowadzono jakieś postępowanie w tym zakresie a jeżeli tak to jakie, w jakim zakresie i z jakim skutkiem. Wspomnieć tylko należy, ze w przypadku wniosku skarżącego i jego żony o wydanie zaświadczenia z dnia 25 stycznia 2012r. organy administracji odmówiły jego uwzględnienia również między innymi z uwagi na brak danych żądanych przez wnioskodawców. Po wyroku w sprawie III SA/Łd 363/12 organ wydał jednak zaświadczenie zawierające wszystkie żądane informacje. Dowodzi to, że dane żądane przez wnioskodawców nagle się jakoś odnalazły i można było wydać zaświadczenie. Również i w niniejszej sprawie nie można wykluczyć sytuacji, że dane jakich żąda skarżący nagle się odnajdą. W niniejszej sprawie z całą pewnością konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia czy są informacje żądane przez W. U. Wymaga to podjęcia określnych czynności a gdyby rzeczywiście okazało się, że brak jest takich informacji to w uzasadnieniu postanowienia należy dokładnie opisać przebieg tego postępowania oraz jego wyniki. W ocenie sądu nie wystarcza samo stwierdzenie organu, że nie ma danych żądanych przez skarżącego bez żadnych rozważań w tym zakresie. Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji błędnie uznały, że W.U. nie posiadał interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o żądanej treści. Nie przeprowadzono także postępowania wyjaśniającego celem ustalenia czy organ posiada lub nie posiada informacji żądanych przez skarżącego. Organy administracji naruszyły przepisy art.7,8,217 § 2 pkt.2 i 218 § 1 i 2 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] Na podstawie art.250 p.p.s.a. sąd przyznał adwokatowi W. M. kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu określenia czy organ dysponuje bądź nie dysponuje danymi żądanymi przez skarżącego. Zakres i przebieg przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego winien wynikać z akt sprawy oraz winien zostać należycie i przekonująco uzasadniony. a.k.