III SA/Łd 846/11

P O S T A N O W I N I E Dnia 18 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku sprawy ze skargi B. W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany p o s t a n a w i a: 1) otworzyć zamkniętą rozprawę; 2) zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. Orzeczeniem z dnia [...], Nr [...] Komendant Powiatowy Policji w B., na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tj. Dz. U. z 2007r. Nr 43, póz. 277 z późn. zm.), po dokonaniu analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko B. W. - specjaliście Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w T. obwinionemu o to, że: w dniu 24 listopada 2010 roku w trakcie rozmowy, która odbyła się w gabinecie Komendanta Powiatowego Policji w T. w związku z wcześniejszym naruszeniem dyscypliny służbowej, w obecności Komendanta tej jednostki M. D., jego zastępcy C. W., Naczelnika Wydziału Prewencji W. T., a także Eksperta Zespołu Kontroli, Kadr i Szkolenia KPP w T. K. K. użył słów wulgarnych - "upierdolić: oraz "kurwa" czym naruszył zasad poprawnego zachowania i kultury osobistej, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 7 zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 KGP z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta, uznał winnym zarzucanego czynu i wymierzył karę nagany. W dniu 29 marca 2011 roku B. W. wniósł odwołanie, które zostało uzupełnione pismem z dnia 2 kwietnia 2011 roku wraz z załącznikiem w postaci raportu z dnia 10 czerwca 2010 roku zaadresowanego do W. T. Skarżący zarzucił, że Komendant Powiatowy Policji w T. wspólnie i w porozumieniu z Zastępcą Komendanta oraz Naczelnikiem Wydziału Prewencji oraz Ekspertem Zespołu Kontroli spreparowali dowody w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko jego osobie. Podniósł, iż w dniu 22 marca 2011 roku złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez wskazane powyżej osoby w BSW KGP Zarząd w Ł., załączając płytę CD z zarejestrowanym przebiegiem rozmowy. Wskazał, iż nieprawdą jest, że podczas służbowej rozmowy wielokrotnie użył słowa "kurwa". Użył natomiast słów wulgarnych "ujebać" i "upierdolić" jako cytaty. Wskazując na szereg argumentów o charakterze osobistym i emocjonalnym kierowanym ze strony przełożonych pod jego adresem, wniósł o uniewinnienie od wymierzonej kary nagany. W dniu 13 kwietnia 2011 roku wyższy przełożony dyscyplinarny skorzystał z uprawnień przysługujących na podstawie art. 135m ust. 1 ustawy o Policji i powołał komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia. W dniu 4 maja 2011 roku Komisja sporządziła sprawozdanie z wnioskami dotyczącymi sposobu załatwienia odwołania. Komisja wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia, przy czym przedstawiciel NSZZ Policjantów przedstawił stanowisko odmienne, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W dniu 12 maja 2011 roku do KWP w Ł. wpłynęła korespondencja, której nadawcą był obwiniony, zawierająca niepodpisany dokument zatytułowany "rozmowa w gabinecie podinsp. D." Wobec niejednoznacznego stanowiska Komisji, wyższy przełożony dyscyplinarny, działając na podstawie art. 135l ust. 1 ustawy o Policji, pismem z dnia 18 maja 2011 roku zlecił rzecznikowi dyscyplinarnemu uzupełnienie materiału dowodowego poprzez : -zapoznanie B. W. z nadesłanym do KWP w Łodzi "stenogramem" z rozmowy w gabinecie D. oraz przesłuchanie obwinionego na okoliczność czy on jest autorem i nadawcą tego dokumentu, w jakich warunkach, kiedy, gdzie i na podstawie czego został sporządzony; - zapoznanie z treścią powyższego dokumentu M. D., C. W., W. T. oraz K. K. oraz przesłuchanie w/w na okoliczność czy przebieg rozmowy, jaka miała miejsce w dniu 24 listopada 2010 roku znajduje odzwierciedlenie w treści powyższego dokumentu; - ustalenie, czy B. W. był zapoznawany z treścią zarządzenia nr 805 KGP z dnia 31 grudnia 2003 roku; Termin wykonania powyższych czynności został zakreślony do dnia 17 czerwca 2011 roku. W dniu 21 czerwca 2011 roku do KWP w Ł. wpłynęły akta postępowania dyscyplinarnego po wykonaniu przez rzecznika dyscyplinarnego czynności zleconych na podstawie art. 135l ustawy o Policji. Wyższy przełożony dyscyplinarny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w aktach postępowania i uzupełnionego przez rzecznika dyscyplinarnego oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem Komisji wskazał, że stosownie do treści art. 132 ust. 1 ustawy o Policji - policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W myśl § 7 zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 KGP z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta -policjant powinien przestrzegać zasad poprawnego zachowania, kultury osobistej i dbać o schludny wygląd. Przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi lub nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć - art. 132a ustawy o Policji. Orzeczeniem z dnia [...], Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazał, iż bezspornym jest, że w dniu 24 listopada 2010 roku w Komendzie Powiatowej Policji w T. doszło do spotkania, w którym uczestniczyli M. D., C. W., W. T.; K. K. oraz B. W. Przedmiotem spotkania było zastosowanie wobec B. W. środków dyscyplinujących związanych z naruszaniem zasad etyki zawodowej oraz dyscypliny służbowej. W pierwszej części spotkania M. D. przeprowadził rozmowę instruktażową z B. W. dotyczącą przestrzegania zasad etyki zawodowej, w kontekście informacji zawartych w notatce służbowej G. S. - Kierownika Sekcji IV z/s w P. Wydziału Konwojowego KWP w Ł. Drugim punktem spotkania było przeprowadzenie rozmowy dotyczącej naruszenia dyscypliny służbowej w związku z niewłaściwym przygotowaniem się B. W. do służby w dniu 24 lipca 2010 roku. Przesłuchany w charakterze obwinionego w dniu 11 marca 2011 roku B. W. nie przyznał się do zarzucanego czynu i jednocześnie wyjaśnił, iż "słowa wulgarnego "kurwa’ nie używał podczas rozmowy, zacytował tylko słowa "ujebać i upierdolić". Wspomniana powyżej notatka G. S. słów takich w swojej treści nie zawiera. Przesłuchany ponownie w charakterze obwinionego w dniu 14 czerwca 2011 rok w ramach czynności zleconych na podstawie art. 135l ust.1 ustawy o Policji B. W. wyjaśnił, iż to on sporządził dokument pod tytułem "rozmowa w gabinecie podinsp. D." i przesłał na adres KWP w Ł. Oświadczył ponadto, iż nie informował zgromadzonych o nagrywaniu przebiegu spotkania, ponieważ gdyby to zrobił nigdy nie spreparowaliby dowodów przeciwko niemu oraz fałszywych zeznań. Przesłuchany w charakterze świadka C. W.i zeznał m.in., iż treść dokumentu zawiera relację z tej rozmowy, jednak nie jest to cały przebieg spotkania. Okazany mu w prokuraturze stenogram zawierał relacje z 1 godziny i kilku minut rozmowy. Tymczasem z całą pewnością rozmowa trwała około półtorej godziny (...) Stenogram nie zawiera fragmentu, w którym B. W. wypowiedział słowo "kurwa". (...). Wskazał, iż miał świadomość, że B. W. będzie nagrywał rozmowę ponieważ lubi nagrywać tego typu spotkania. W. T. zeznał m.in. że stenogram nie zwiera fragmentu kiedy to B. W. użył słowa "kurwa" oraz kiedy komendant powiatowy odczytał treść notatki sporządzonej przez G. S. Tymczasem podczas przedmiotowego spotkania użył on słów "upierdolić" oraz "kurwa". (...) Stenogramy znajdujące się w postępowaniu dyscyplinarnym oraz aktach prokuratorskich, zwierają inne słowo wulgarne cyt. "ujebać", o którym w ogóle nie pamiętał. K. K. zeznał min.: odnosząc się do stenogramu, że nie zawiera on słowa "kurwa", które na tym spotkaniu padło, a dlaczego nie zostało uwidocznione w stenogramie wie wyłącznie jego autor. M. D. podtrzymał swoje wcześniejsze zeznania ponadto po zapoznaniu się z treścią dokumentu pod tytułem "przebieg rozmowy w gabinecie podinsp. D." (...) stwierdził w nim istotne braki. (...) Ponadto, wskazał, że wydaje mu się, że pewne fragmenty tekstu mogły być wycięte z jednego miejsca i wklejone w inne. W ocenie organu zeznania świadków wykazują różnice w zakresie etapów przedmiotowej rozmowy, w których obwiniony użył słów "kurwa" i "upierdolić" (pierwsza czy druga część rozmowy), oraz ich częstotliwości. Nie budzi jednak wątpliwości ocena dowodów z zeznań świadków w zakresie użycia tychże słów podczas rozmowy służbowej. Zeznania świadków nie wskazują na to, iż były wcześniej uzgadniane. Obwiniony użył słów wulgarnych w obecności przełożonych i zeznaniom tym, jako logicznym i spójnym wyższy przełożony dyscyplinarny dał wiarę. Zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego nie sposób założyć, iż czterech oficerów Policji zgodnie i w porozumieniu składałoby fałszywe zeznania w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko innemu oficerowi Policji. Tym bardziej, iż wybór środków dyscyplinarnych, jakie zastosuje przełożony dyscyplinarny jest jego uprawnieniem. W tym stanie argument zgłaszany przez obwinionego, iż jakoby padł ofiarą fałszywych zeznań mających doprowadzić do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego jest nielogiczny. Z tych też powodów wyższy przełożony dyscyplinarny nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionego i uznał je za przyjętą w toku postępowania linię obrony. Dołączony natomiast do akt postępowania "stenogram" pod tytułem "rozmowa w gabinecie podinsp. D." nie może być uznany za rzetelny dowód w sprawie. Przede wszystkim nie został on sporządzony przez rzecznika dyscyplinarnego. Fakt jego istnienia nie został również ujawniony przed organem l instancji. Nadto dołączona przez obwinionego w dniu 17 czerwca 2011 roku płyta z nagraniem oraz zawarty na niej plik nie pochodzi bezpośrednio z oryginalnego nośnika, lecz została z niego zgrana najpierw na komputer potem na pendrive. Z informacji, jakie posiada wyższy przełożony dyscyplinarny wynika, iż w czasie przegrywania oryginalnego nagrania na inny nośnik istnieje możliwość ingerencji w nagranie poprzez np. wykasowanie części nagrania lub dogranie części zapisu. Ingerencja w nagranie może odbyć się przy użyciu powszechnie dostępnych programów do edycji dźwięku takich jak np. "Adobe Audition" czy "Audacity". Stąd też płyta zawierająca plik z nagraniem rozmowy nie może być uznana za wiarygodny dowód w sprawie. Treść stenogramu nie odzwierciedla zgodnie z zeznaniami świadków rzeczywistego przebiegu rozmowy służbowej. Na dzień wydania orzeczenia brak jest jakichkolwiek przesłanek, które uprawdopodobniałyby subiektywne twierdzenia obwinionego o spreparowaniu dowodów względem niego. Taką okolicznością bez wątpienia nie jest wszczęcie przez Prokuraturę Rejonową w P. "in rem" o sygn. akt V Ds. 29/11. Zdaniem wyższego przełożonego dyscyplinarnego materiał dowodowy zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego jest wyczerpujący i umożliwia wydanie prawidłowego orzeczenia. Nie ma potrzeby jego uzupełniania. Wstępując do służby w Policji obwiniony zgodził się na podporządkowanie szczególnej dyscyplinie służbowej. Składając ślubowanie przed przyjęciem do służby w Policji B. W. zobowiązał się m.in. strzec honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Nie budzi wątpliwości wyższego przełożonego dyscyplinarnego, iż w stanie faktycznym utrwalonym w aktach postępowania dyscyplinarnego słowa wulgarne padły z ust obwinionego i jego zachowanie było niestosowne w zaistniałej sytuacji i stanowi naruszenie zasad etyki zawodowej. Ocenie podlegają nie tyle słowa, które użył obwiniony, lecz cały kontekst sytuacyjny, w którym one padły, ze szczególnym uwzględnieniem faktu, iż doszło do tego w toku rozmowy z przełożonym, której przedmiotem było przestrzeganie zasad etyki zawodowej i dyscypliny służbowej przez obwinionego. Obwiniony nie dostrzegł niczego niestosowanego w używaniu słów powszechnie uznawanych za obelżywe w obecności przełożonych, okazując w ten sposób swoje niekontrolowane nadmierne emocje, lekceważący stosunek względem przełożonych i innych oficerów Policji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 135g i art. 135j ustawy o Policji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia organu i instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumenty podniesione w odwołaniu dotyczące szykanowania jego osoby ze strony bezpośrednich przełożonych. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 4 października 2011r. B. W. złożył ekspertyzę kryminalistyczną z zakresu badań fonoskopijnych sporządzoną w sprawie V Ds. 29/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art.125 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 z późn. zm.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowowadministracyjnej. Z wymienionego przepisu wynika, iż istnieje fakultatywna przyczyna zawieszenia postępowania w sytuacji gdy zostanie ujawniony czyn, którego ustalenie w postępowaniu karnym może wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy sądowowadministracyjnej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania jest ustalenie czy skarżący używał słów wulgarnych w czasie rozmowy w gabinecie Komendanta Powiatowego Policji w T. w dniu 24 listopada 2010r. Odnośnie przebiegu tej rozmowy istnieją dwie wersje. Pierwsza oparta na zeznaniach świadków M. D., C. W., W. T. i K. K., wskazuje, że B. W. kilkakrotnie używał słów wulgarnych w czasie tej rozmowy. Druga wersja opiera się na relacjach skarżącego oraz stenogramie tej rozmowy spisanej z płyty CD, przegranej z nośnika dźwięku utrwalającego przebieg tej rozmowy. Z tej wersji z kolei wynika, iż B. W. tylko raz użył słowa wulgarnego i to jako cytat wypowiedzi innej osoby. Obie wersje są więc ze sobą sprzeczne. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma więc ustalenie czy nagranie przedstawione przez skarżącego jest autentyczne a mianowicie czy nie miała miejsca ingerencja w nagranie poprzez wykasowanie jego części lub dogranie części. Dodać należy, iż złożone nagranie nie jest oryginalne. B. W. przegrał bowiem nagranie z oryginalnego nośnika na komputer a następnie z komputera na pendriva oraz płytę CD. Zaznaczyć należy, iż w Prokuraturze Okręgowej w P. toczy się śledztwo w sprawie popełnienia przestępstwa z art.233 Kodeksu karnego (zeznanie nieprawdy) przez czterech oficerów Komendy Powiatowej Policji w T. (M.D., C.W., W.T. i K.K.). Do sprawy tej (sygn. akt V Ds. 29/11) złożono nagranie rozmowy z dnia 24 listopada 2010r. sporządzone przez B. W. na płycie CD i pendrivie. W postępowaniu tym przeprowadzony został dowód z ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań fonoskopijnych na okoliczność zbadania autentyczności dowodowych zapisów dźwiękowych, ustalenia czy zapisy dźwiękowe różnią się długością lub zarejestrowaną treścią oraz odtworzenia i spisania treści zarejestrowanych wypowiedzi. Odpis tej opinii został złożony przez skarżącego na rozprawie. Rozstrzygniecie niniejszej sprawy zależy od oceny wiarygodności zeznań czterech świadków (M.D., C.W., W.T. i K.K.). W szczególności istotne jest ustalenie czy świadkowie ci dopuścili się bądź nie dopuścili się czynu z art.233 Kodeksu karnego (zeznanie nieprawdy). Można zatem uznać, iż ujawnił się czyn (zeznanie nieprawdy przez czterech świadków) którego ustalenie będzie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Dla ustalenia czy doszło bądź nie doszło do popełnienia przestępstwa z art.233 Kodeksu karnego decydujące znaczenie będzie miał wynik przeprowadzonego śledztwa oraz ewentualnie treść orzeczenia sądu karnego. Istotne znaczenie będzie miała zwłaszcza treść ekspertyzy z zakresu badań fonoskopijnych. Analiza ekspertyzy złożonej przez skarżącego wskazuje, iż w dowodowych zapisach dźwiękowych nie ustalono występowania zjawisk mogących świadczyć o stosowaniu techniki montażu nagrań. Oba dowodowe zapisy dźwiękowe charakteryzują się identycznym czasem trwania oraz zawierają identyczny przebieg rozmowy. Z treści ekspertyzy wynika także, iż niektórych słów, fraz i zdań nie zdołano odsłuchać z uwagi na zbyt ciche lub równoczesne wypowiedzi rozmówców oraz ich zbyt duże oddalenie od mikrofonu urządzenia rejestrującego. Należy zaznaczyć, iż treść wykonanej ekspertyzy jest dowodem w sprawie karnej i jak każdy dowód będzie on weryfikowany przez organ ścigania. Organ prowadzący śledztwo może zatem zadawać pytania autorowi ekspertyzy i żądać jej uzupełnienia a następnie dokona oceny wiarygodności tego dowodu. Nie można wykluczyć i takiej sytuacji, iż organ ścigania uzna za konieczne przeprowadzenia dowodu przez inną osobę posiadającą wiadomości specjalne z zakresu fonoskopii. W chwili obecnej śledztwo w sprawie V Ds. 29/11 nadal się toczy. Ekspertyza złożona do akt sprawy nie przesądza zatem o tym, iż zapisy dźwiękowe rozmowy z 24 listopada 2010r. wykonane przez skarżącego są rzeczywiście autentyczne. To czy zapisy te są autentyczne będzie można stwierdzić po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego w sprawie V Ds. 29/11 i ewentualnym wydaniu orzeczenia przez sąd karny. Obecnie wydanie takiej oceny byłoby przedwczesne. Ustalenie autentyczności zapisów dźwiękowych oraz to czy czterech świadków dopuściło się czynu, o którym mowa w art.233 Kodeksu karnego może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W sytuacji bowiem gdyby okazało się, że zapisy te są autentyczne i odtwarzają w sposób czytelny cały przebieg rozmowy w dniu 24 listopada 2010r. to oznaczałoby to, iż relacje wszystkich świadków nie były wiarygodne. Można zatem uznać, iż ustalenie w drodze karnej czynu, jakim jest zeznanie nieprawdy przez czterech świadków, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W przekonaniu sądu spełnione zostały przesłanki zawieszenia postępowania określone w art.125 § 1 pkt.2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Mając to na uwadze sąd zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia śledztwa w Prokuraturze Okręgowej w P. w sprawie V Ds. 29/11. a.ł.