III SA/Łd 852/21
WyrokWSA w Łodzi2021-12-03
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Janusz Nowacki, Paweł Dańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z opłacania składek za marzec 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie, mimo twierdzeń wnioskodawcy o złożeniu jej do urny przed placówką ZUS w okresie pandemii?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie złożenia deklaracji rozliczeniowej do urny w okresie pandemii, nie zastosował przepisów k.p.a. dotyczących obowiązku informowania stron i rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, a także nie zapewnił stronie możliwości uzupełnienia dokumentów.Stan faktyczny
K. K. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za marzec 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił, wskazując na niezłożenie deklaracji rozliczeniowej za ten miesiąc do 30 czerwca 2020 r. Skarżący twierdził, że złożył deklarację do urny przed placówką ZUS w okresie pandemii. Organ nie uznał tego argumentu, utrzymując w mocy decyzję odmowną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 3 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...].
Decyzją z [...] r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm., dalej: ustawa COVID-19), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. znak: [...] odmawiającą K. K. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec 2020 r.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z 10 kwietnia 2020 r. K. K. wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r.
Decyzją z [...] r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec 2020 r. z uwagi na brak złożenia prawidłowych dokumentów rozliczeniowych za ten miesiąc na dzień 30 czerwca 2020 r.
K. K. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, informując, że DRA za marzec 2020 r. złożył do urny ZUS wraz z wnioskiem RDZ, a ponadto brakującą deklarację złożył po raz kolejny.
Wskazaną na wstępie decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. Uzasadniając rozstrzygnięcie przytoczył treść art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 i podkreślił, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W sprawie ustalono, że wnioskodawca 2 marca 2020 r. wznowił działalność gospodarczą, co spowodowało po jego stronie powstanie obowiązku przekazania deklaracji za marzec 2020 r. w ustawowym terminie z prawidłową podstawą wymiaru składek. Na dzień wydania decyzji wnioskodawca nie złożył jednak dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r. Dokumenty te złożył 28 lipca 2020 r., tj. po terminie 30 czerwca 2020 r. W związku z powyższym, zdaniem organu, K. K.i nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych K. K. wyjaśnił, że 2 marca 2020 r. wznowił działalność gospodarczą. Do 10 kwietnia 2020 r. należało złożyć deklarację DRA za marzec, co też uczynił. Z powodu pandemii przed inspektoratem ZUS w Wieruszowie były wystawione dwie urny - do jednej z nich skarżący wrzucił wniosek o umorzenie składek, a do drugiej deklarację ZUS DRA za marzec 2020 r. Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z twierdzeniem organu, że złożona przez niego deklaracja DRA za marzec zaginęła. W związku z powyższym skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Powodem odmowy zwolnienia skarżącego z należności z tytułu składek za marzec 2020 r. było ustalenie, że wnioskodawca będący osobą opłacającą składki wyłącznie na własne ubezpieczenia nie złożył dokumentów rozliczeniowych za ten miesiąc w terminie do 30 czerwca 2020 r.
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm., dalej: ustawa COVID-19).
W myśl art. 31zo ust. 2 ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321, dalej: u.s.u.s.), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.
Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Przy czym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19).
Z wyżej wskazanych przepisów wynika, że płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się na jego wniosek z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed 1 lutego 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Brak spełnienia powyższych warunków obliguje organ do wydania decyzji odmownej.
Wyjaśnienia wymaga, iż przepis art. 47 u.s.u.s. reguluje kwestię terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.
Z akt sprawy wynika, że skarżący ubiegający się o zwolnienie z należności z tytułu składek za marzec 2020 r. wznowił działalność gospodarczą od 2 marca 2020 r. W związku z powyższym po stronie skarżącego powstał obowiązek przekazania do ZUS deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. do 10 kwietnia 2020 r., przy czym warunkiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek było przesłanie tej deklaracji nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Skarżący twierdził, że taką deklarację złożył w ustawowym terminie wraz z wnioskiem o udzielenie zwolnienia do urny wystawionej przed inspektoratem ZUS w W.. Natomiast organ twierdził, że deklaracji rozliczeniowej skarżącego za marzec 2020 r. nie otrzymał.
Zauważyć należy, że jak wynika z powszechnie dostępnych komunikatów zamieszczonych na stronie internetowej www.zus.pl ze względu na stan epidemii trwający od 20 marca 2020 r. ZUS umożliwił płatnikom składek składanie dokumentów w następujących formach: drogą elektroniczną – przez PUE ZUS; drogą elektroniczną przez PUE ZUS, za pośrednictwem strony gov.pl (link do strony zewnętrznej); w formie papierowej – za pośrednictwem poczty oraz osobiście w placówce ZUS – do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa" (bez kontaktu z pracownikiem ZUS). Oznacza to, że organ dopuścił w stanie epidemii możliwość osobistego złożenia wniosku o zwolnienie bądź innych dokumentów w placówce ZUS do stosownej skrzynki (urny, pojemnika).
W niniejszej sprawie organ, odmawiając wnioskowanego zwolnienia, lakonicznie wskazał, że w wyniku analizy konta wnioskodawcy stwierdził, że do 30 czerwca 2020 r. nie została przesłana deklaracja rozliczeniowa za marzec 2020 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącego argumentacji, że deklarację rozliczeniową za marzec 2020 r. złożył do urny wraz z wnioskiem RDZ. Nie poczynił żadnych ustaleń, czy twierdzenia skarżącego są zgodne z prawdą. Tymczasem okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem przyjęcie argumentacji skarżącego oznaczałoby, że dokumenty rozliczeniowe złożone zostały w przewidzianym prawem terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r., a tym samym nie istnieje przesłanka, która stanowiła podstawę odmowy wnioskowanego zwolnienia.
W tym miejscu podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W ocenie Sądu działanie organu narusza powyższe zasady postępowania administracyjnego. Przede wszystkim organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w zakresie złożenia przez stronę brakującej deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. w przewidzianym prawem terminie. Nie podał, z jakich powodów nie dał wiary twierdzeniom strony w tym przedmiocie. Nie wyjaśnił jednocześnie, czy składając dokumenty do urny przed siedzibą ZUS w W. skarżący miał jakąkolwiek możliwość wykazania faktu ich złożenia w tym miejscu. Zdaniem Sądu organ winien wyjaśnić procedurę składania dokumentów do urn wystawionych przed siedzibą organu. W tym zakresie organ winien w szczególności poczynić ustalenia, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ do organu dokumentów złożonych do urn w kwietniu 2020 r. i w jaki sposób ewidencjonowano korespondencję składaną przez płatników w ten sposób. W sytuacji gdy organ administracji publicznej dopuszcza formę złożenia dokumentu istotnego dla nabycia praw do urny bez możliwości uzyskania przez stronę urzędowego potwierdzenia złożenia takiego dokumentu w określonej dacie zachodzi konieczność przeprowadzenia w tym przedmiocie postępowania dowodowego ze szczególnym uwzględnieniem art. 75 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W postępowaniu tym organ winien wziąć również pod uwagę treść art. 75 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W kontrolowanym postępowaniu nie skorzystano z możliwości odebrania od skarżącego oświadczenia na okoliczność złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłacenia składek. ZUS nie rozważył również możliwości zastosowania art. 81a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
Nawet w sytuacji, gdyby prawidłowo przeprowadzone ustalenia organu doprowadziły do wniosku, że deklaracja rozliczeniowa za marzec 2020 r. nie została złożona przed 30 czerwca 2020 r. r., to rozpoznając wniosek strony organ winien zastosować art. 9 k.p.a., czego nie uczynił. Powołanym przepisem ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o żądanej przez nią treści (por. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). W niniejszej sprawie w następstwie złożenia przez skarżącego wniosku z 10 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu należnych składek, doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był w rozsądnym terminie udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. W niniejszej sprawie na żadnym etapie postępowania skarżący nie otrzymał od organu informacji o braku przesłania w terminie dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r., od których uzależnione jest zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. O fakcie tym dowiedział się dopiero z decyzji organu I instancji. Skoro wniosek wpłynął do organu w dniu 10 kwietnia 2020 r., to organ powinien dokonać jego wstępnej oceny. W toku postępowania przed upływem terminu określonego w art. 31zq ust.3 ustawy COVID-19 organ powinien mieć wiedzę, że strona postępowania nie złożyła deklaracji za marzec 2020 r. w terminie określonym w art. 47 ust. 1 u.s.u.s. Ta okoliczność powinna skłonić organ do wykonania obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., bowiem wówczas skarżący miałby możliwość dotrzymania terminu i złożenia wymaganej dokumentacji. Ponadto w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organ powinien uwzględnić treść art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Z akt sprawy wynika, że organ przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie wprawdzie pismem z 21 września 2020 r. poinformował skarżącego o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie wyjaśniając jednak stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, które skutkowały wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego.
Wobec powyższego Sąd uznał, że wskazane naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły do wydania decyzji negatywnej dla skarżącego bez przeprowadzenia niezbędnych ustaleń w zakresie terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. oraz bez stosownego pouczenia strony o możliwości uzupełnienia dokumentów niezbędnych do uzyskania przedmiotowego zwolnienia.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z 15 lipca 2020 r.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ przed wszystkim wyjaśni kwestię przyjmowania dokumentów złożonych do urny w kwietniu 2020 r. w placówce ZUS, w której skarżący złożył wniosek o zwolnienie z należności z tytułu składek za marzec 2020 r. Ustali przy tym, czy strona miała możliwość uzyskania potwierdzenia złożenia dokumentów w tej formie i w razie potrzeby odbierze od strony stosowne oświadczenie w tym zakresie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Przed wydaniem decyzji organ udzieli stronie wyjaśnień i wskazówek o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przypadku zaś stwierdzenia, że w sprawie nie została wykazana przesłanka zależna od strony niezbędna do przyznania wnioskowanego zwolnienia, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej umożliwi stronie wykazanie tej przesłanki.
e.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło