III SA/Łd 855/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Gminy D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. W. i Rady Gminy D. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 855/11 Uzasadnienie Pismem z dnia 18 lipca 2011 r. Rada Gmina D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Sprawa prowadzona była początkowo pod sygn. akt III SA/Łd 8566/11. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2011 r. Sąd połączył tę sprawę ze sprawą ze skargi Z. W. do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, postanawiając prowadzić ją pod sygn. akt III SA/Łd 855/11. W dniu 27 sierpnia 2012 r. Rada Gminy D. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, przedkładając następnie – po wezwaniu Sądu – formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPPr". W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach gminy wskazała, że wysokość majątku lub środków finansowych Gminy D. wyniosła: 1.081.543,56 zł, wartość jej środków trwałych, według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła 22.014.268,98 zł, rok 2011 zamknęła zyskiem 1.484.844,85 zł. Saldo konta bankowego gminy na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku było ujemne i wynosiło – 277.294,05 zł. W odpowiedzi na wezwaniu referendarza Rada Gminy D. przestawiła informacje finansowe dotyczące Gminy D. Jak wynika z tych informacji, w budżecie gminy na 2012 r. utworzono obowiązkową rezerwę ogólną, określając jej wysokość na 100.000 zł, a rezerwy celowe określono w kwocie 32.800 zł. Jak wyjaśniła Gmina rezerwa ogólna została częściowo wykorzystana i wynosi 42.016,63 zł, a rezerwy celowe wynoszą obecnie 22.800 zł. Poinformował także, że wydatki na pokrycie kosztów postępowania sądowego Rady Gminy D. powinny być uwzględniane w sprawozdaniu Rb-28s w klasyfikacji budżetowej 75022§4300. W roku 2011 koszty te nie występowały i nie były planowane na rok 2012. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) [dalej: ustawa – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 powoływanej ustawy - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy). Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi ponadto wyjątek od generalnego obowiązku ich ponoszenia, a zatem jednostka samorządu terytorialnego w swoim budżecie winna zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie tych kosztów. Gmina D., prowadząca rozległą działalność w różnych dziedzinach, winna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych, mając także na uwadze możliwość uczestniczenia w takich procesach jej organów stanowiących – rady gminy. Powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i odpowiednio wcześniej, w miarę istniejących możliwości planować i gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie lub zagwarantować możliwość dokonywania przesunięć tych środków z pozycji zarezerwowanych stricte dla Gminy na "inne podmioty", np. organy stanowiące. Obowiązek ten nie został w niniejszej sprawie należycie zrealizowany. Jak bowiem wynika ze złożonego oświadczenia - w planach wydatków na 2012 r. Gmina nie zaplanował żadnych środków na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania sądowego rady gminy, uznając, iż w tej sytuacji koszty takowe winien ponieść Skarb Państwa (co wynika z faktu złożenie przedmiotowe wniosku). Powyższe narusza zasadę równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona, która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania w stosunku do zobowiązań publiczno-prawnych nie może zostać zwolniona od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy roczny budżet Gminy D. sięga kilkudziesięciu milionów złotych. Wskazać też należy na fakt "wypracowania" przez Gminę w roku 2011 zysku w wysokości 1.484.844,85 zł. W ocenie referendarza, wykazywany przez Gminę na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku deficyt na rachunku bieżącym Gminy nie oznacza, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie wykazała faktu nie regulowania bieżących zobowiązań. Referendarz rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy miał też na względzie fakt, iż zaplanowane na 2012 r. rezerwy ogólne i celowe wynosiły łącznie ponad 130.000 zł, a obecnie (w dacie przekazywania informacji o stanie finansów Gminy) wynoszą ok. 64.000 zł, co pozwala Gminie na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rezerwa ogólną, na etapie wykonania budżetu może być przeznaczona na realizację jakichkolwiek celów budżetowych, to jest na wydatki związane z realizacją zadań publicznych, należących do kompetencji jednostki samorządu terytorialnego. Nie można też zapomnieć, że Gminna posiada środki trwałe w wysokości 22.014.268,98 zł. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Przede wszystkim z przedstawionych dokumentów finansowych nie wynika, aby Gmina borykała się z deficytem budżetowym, a wręcz przeciwnie w roku 2011 "wypracowała" nadwyżkę budżetową. Mając na uwadze całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. R.A.