III SA/Łd 858/04

Dnia 10 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 roku sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zobowiązania skarżącej do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości i poprzedzających ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2004 roku Nr [...], z dnia [...] lipca 2004 roku Nr [...], z dnia [...] lipca 2004 roku Nr [...] w tym samym zakresie, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej zobowiązania zwrotu dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. z 2001 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm./ w związku z art. 7 ust 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. z 2001 roku Nr 71, poz. 734/ oraz art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym /Dz.U. z 1996 roku Nr 13, poz. 74 ze zm./ i art. 149 kpa, wznowił postępowanie w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego E. B. decyzjami ostatecznymi Nr [...] z dnia [...] października 2002 roku, Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 roku, Nr [...] z dnia [...] października 2003 roku. Po wznowieniu postępowania objętego powyższym postanowieniem Prezydent Miasta Ł. decyzjami Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku, Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku, Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku wydanymi na podstawie art. 145 i 151 § 1 ust 2 kpa oraz art. 7 ust 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych uchylił własne decyzje Nr [...], Nr [...], [...] w sprawie przyznania E. B. dodatku mieszkaniowego, kolejno: 1. w wysokości 79,39 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2002 roku do 30 kwietnia 2003 roku i zobowiązał E. B. do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości tj. 952,68 zł, 2. w wysokości 96,10 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2003 roku do 31 października 2003 roku, przyznał dodatek w skorygowanej wysokości 18,29 zł za wyżej wymieniony okres i zobowiązał E. B. do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości tj. 1153,20 zł 3. w wysokości 102,12 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2003 roku do 30 kwietnia 2004 r. i zobowiązał E. B. do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości tj. 1225,44 zł. W uzasadnieniach decyzji Prezydent Miasta Ł. stwierdził, iż w wyniku wznowienia postępowania, na podstawie art. 7 ust 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ustalił, że decyzjami Nr [...] z dnia [...] października 2002 roku, Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 roku, Nr [...] z dnia [...] października 2003 roku przyznano dodatek mieszkaniowy w oparciu o nieprawdziwe dane zawarte we wniosku. Składając kolejno w październiku 2002 roku, kwietniu 2003 roku, październiku 2003 roku, wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego E. B. nie wykazała w deklaracji o wysokości dochodów członków gospodarstwa domowego zasiłku dla rodziny zastępczej ustanowionej postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...] sygn. akt [...]. Z tego tytułu E. B. otrzymuje zasiłek dla rodzin zastępczych w związku z opieką nad wnuczką M. K. zameldowaną w Ł. przy ul. A 76 m. 22 i faktycznie tam zamieszkującą, a zatem będącą członkiem gospodarstwa domowego. Na podstawie nowych danych dotyczących dochodów gospodarstwa domowego E. B., organ I instancji stwierdził, iż dodatek mieszkaniowy nie przysługiwał, a jedynie w jednym z omawianych przypadków przyznał dodatek w skorygowanej wysokości 18,29 zł. Pismem z dnia 16 lipca 2004 roku od powyższych decyzji złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. E. B., wnosząc o anulowanie decyzji dodatku mieszkaniowego, tj. zwrotu niesłusznie naliczonego dodatku. W uzasadnieniu odwołania strona tłumaczyła zaistniałą sytuację swoją niewiedzą dotyczącą zasad wykazywania dochodów, opisując trudną sytuację materialną i zdrowotną rodziny, prosiła o pozytywne załatwienie sprawy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu [...] odwołania E. B. od decyzji Prezydenta Miasta Ł.: Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku, Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku, Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 1 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych /t.j. Dz.U. z 2001 roku Nr 79, poz. 856 ze zm./, art. 2, art. 3, art. 5, art. 6, art. 7 ust 1 i 9, art. 16 i art. 17 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji, a ponadto wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 ust 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. decyzje z dnia [...] października 2002 roku, [...] kwietnia 2003 roku, [...] października 2003 roku, wydane zostały na podstawie złożonych przez E. B. wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego i deklaracji o dochodach z dnia 25 października 2002, 15 kwietnia 2003 roku, 13 października 2003 roku. Wykazane za okres od kwietnia do czerwca 2002 roku dochody rodziny E. B. składały się z zasiłków przedemerytalnych z Powiatowego Urzędu Pracy otrzymywanych przez jej męża, z zasiłków rodzinnych na dziecko - wnuczkę M. K. oraz deklarowanej kwoty pieniężnej, otrzymywanej od rodziców wnuczki na utrzymanie ich dziecka. Takie same pozycje dochodów wykazywała E. B. w kolejnych deklaracjach o dochodach. E. B. nie wykazała dochodu otrzymywanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. — P. w postaci zasiłków dla rodziny zastępczej ustanowionej postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...] sygn. akt [...]. Na tej podstawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek określony w art. 7 ust 9 cyt. ustawy, gdyż zgodnie z dyspozycją art. 3 ust 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, kwoty otrzymywanych zasiłków dla rodziny zastępczej, są dochodami rodziny E. B. i powinny być wykazane w deklaracji o dochodach, na podstawie, której został przyznany jej dodatek mieszkaniowy. W dniu 24 sierpnia 2004 roku E. B. za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrotu dodatku mieszkaniowego, umorzenie zadłużenia oraz powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wyjaśniono, iż w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na prawne i faktyczne motywy swojego stanowiska, natomiast w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podnosi argumenty analogiczne argumentom odwołania, do których Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wnosząc o przyjęcie tego uzasadnienia jako integralną część odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż skarżąca E. B. w składanych deklaracjach o dochodach rodziny nie wykazywała otrzymywanych zasiłków dla rodziny zastępczej, co w istotny sposób zniekształciło faktyczny dochód rodziny skarżącej, skutkując utratą prawa do dodatków mieszkaniowych. Obligatoryjny charakter przepisów w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, nie pozwolił organom administracji działać w sprawie w ramach uznania administracyjnego i tym samym - z przyczyn formalno prawnych - wskazywana przez skarżącą trudna sytuacja rodzinna, materialna i zdrowotna nie mogła dać podstawy do uznania skargi za słuszną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga Pani E. B. ograniczająca się do części decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., to jest zobowiązania zwrotu dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1269/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ sąd uwzględniając skargę lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kpa lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub w innych przepisach. Organ administracyjny trafnie ustalił, iż skarżąca podała we wnioskach o przyznanie dodatków mieszkaniowych nieprawidłowe informacje o wysokości dodatków. Zachodziła zatem wymieniona w art.145 § 1 pkt 5 kpa przesłanka wznowienia postępowań w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi o przyznaniu dodatków mieszkaniowych. Organ administracyjny pierwszej instancji zasadnie zatem wznowił postępowanie w sprawach i uchylił ma podstawie art.151 § 1 pkt 2 kpa wadliwe decyzje, a następnie odmówił przyznania E. B. dodatku za okresy od 1 listopada 2002 r. do 30 kwietnia 2003 r. i od 1 listopada 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. oraz przyznał dodatek w skorygowanej wysokości za okres od 1 maja 2003 r. do 31 października 2003 r. Błędnie natomiast organy obu instancji orzekły w drodze decyzji administracyjnych o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych. Zgodnie z art.7 ust.9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U Nr 71, oz.734 ze zm./ obowiązek zwrotu pobranych dodatków mieszkaniowych powstaje bezpośrednio z przepisu prawa i podlega egzekucji administracyjnej wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Regulacja ta wskazuje jednoznacznie, ze zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości powstaje z mocy prawa, gdyż ustawodawca nie przewidział orzekania w tym zakresie w drodze egzekucji administracyjnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracyjne rozstrzygają indywidualne sprawy dotyczące między innymi zwrotu nienależnie pobranych kwot tylko wówczas, gdy wynika to z przepisu prawa przewidującego rozstrzygnięcie danej kwestii w trybie decyzji administracyjnej. Brak takiej normy w przepisach ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych daje podstawę do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja i poprzedzające ją decyzje organu I instancji w częściach dotyczących zobowiązania skarżącej o zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości wydane zostały bez podstawy prawnej w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 kpa. Stanowisko przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, dotyczące braku podstaw do wydania przez organy decyzji o zwrocie nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych, wyrażone zostało w wyrokach Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2002 r. sygn. akt II S.A./Gd 1083/00 (publ. OSP 2003/6/72) i z dnia 10 kwietnia 2002 r. sygn. akt II S.A./Gd 1373/00 (publ. LEX 76111). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zobowiązania skarżącej do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego i poprzedzających ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. w tym samym zakresie. Na podstawie art.152 powołanej ustawy orzeczono, iż zaskarżona decyzja w części dotyczącej zobowiązania zwrotu dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.