III SA/Łd 860/04

Dnia 17 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2005 roku sprawy ze skargi P. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz P. J. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pan P. J. wystąpił w dniu 26 kwietnia 2004 r. do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o wymeldowanie żony J. J. wraz z małoletnimi dziećmi S. i W. z lokalu nr 37 położonego w Ł. przy ul. A 3. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o wymeldowaniu Pani J. J. wraz z córkami S. i W. z pobytu stałego w Ł. w lokalu nr 37 przy ul. A 3. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono okoliczność nieprzebywania J. J. od około jednego roku w miejscu zameldowania. Od tego czasu przebywa ona w innym lokalu, gdzie zlokalizowała swoje podstawowe więzi życiowe i osobiste w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższe fakty potwierdza przeprowadzona kontrola meldunkowa, jak i sama zainteresowana w oświadczeniu złożonym przed organem orzekającym w dniu 4 maja 2004 r. W oświadczeniu potwierdza fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu oraz że nie zamierza do niego powrócić a także skorzystać z przysługujących jej środków prawnych w niniejszym postępowaniu. Pani J. J. odwołała się od decyzji do Wojewody [...]. W swym odwołaniu podniosła, iż opuściła we wrześniu 2003 r. wraz z dziećmi miejsce zameldowania z uwagi na przemoc w rodzinie. Obecnie toczy się proces rozwodowy, w którym rozpoznawana będzie kwestia eksmisji z przedmiotowego lokalu. Przeciwko mężowi prowadzone jest postępowanie karne. Wojewoda [...] decyzja nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżona decyzję i odmówił wymeldowania Pani J. J. z córkami S. i W. z pobytu stałego w Ł. przy ul. A 3 m. 37. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono: Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Decydujące znaczenie ma zatem ocena przesłanki "opuszczenia lokalu". W niniejszej sprawie bezsporne jest, że J. J. wraz z dziećmi opuściła przedmiotowy lokal i w nim nie przebywa. W toku postępowania odwoławczego Pani J. podniosła okoliczność, iż zmuszona została do opuszczenia miejsca zameldowania, gdyż wspólne zamieszkiwanie z mężem w lokalu stwarzało zagrożenia dla życia i zdrowia jej oraz dzieci. Poinformowała, iż obecnie przeciwko mężowi toczy się postępowanie karne w sprawie o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad nią. Zeznała, że czasowo opuściła lokal przy ul. A 3 m. 37 w Ł. Dąży do eksmisji męża z przedmiotowego lokalu, chce do lokalu powrócić i w nim zamieszkać po zakończeniu sprawy rozwodowej. Organ odwoławczy stwierdził, iż nie każde opuszczenie miejsca pobytu stałego uzasadnia wymeldowanie z lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu ma miejsce tylko wtedy, gdy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i definitywny. Natomiast o dobrowolności opuszczenia lokalu można mówić jedynie wówczas, gdy wynika ono z własnej woli danej osoby, a nie z powodu bezprawnych działań innych osób. Nie jest zatem dobrowolnym opuszczenie lokalu, do którego dana osoba została zmuszona zachowaniem innej osoby. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wydaje się potwierdzać okoliczności, na które powołuje się J. J. w odwołaniu. Jak wynika z zawiadomienia otrzymanego w toku postępowania odwoławczego z Sądu Rejonowego dla Ł. W. [...] Wydziału Grodzkiego z dnia19 lipca 2004 r. (sygn. akt: [...]) Pan P. J. jest oskarżony o to, że w okresie od marca 2002 r. do czerwca 2003 r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoja żoną J. J., to jest o czyn z art. 207 § 1 kk. Powyższe oznacza, że obecnie nie ma dostatecznych podstaw, aby przyjąć, że Pani J. J. wraz z dziećmi dobrowolnie i z własnej woli opuściła mieszkanie nie dokonując wymeldowania. Pan P. J. w dniu 30 sierpnia 2004 r. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi żądając jej uchylenia. Zarzucił decyzji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz jednostronną ocenę dowodów przedstawionych w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organ II instancji dał wiarę żonie skarżącego i błędnie przyjął, iż została zmuszona do opuszczenia miejsca zameldowania, gdyż wspólne zamieszkiwanie z mężem stwarzało zagrożenie dla życia i zdrowia jej oraz dzieci. Nie uznał kontroli meldunkowej przeprowadzonej z inicjatywy organu orzekającego w I instancji oraz ustaleń, że J. J. przebywała w tym czasie w innym lokalu, gdzie ześrodkowała swoje podstawowe więzi życiowe i osobiste. Organ odwoławczy oparł swoje orzeczenie jedynie na podstawie twierdzeń zainteresowanej w sprawie. Dowodem na stan obawy o życie i zdrowie, który jakoby towarzyszył wyprowadzce Pani J. J. ma być fakt toczącego się postępowania karnego przeciwko skarżącemu o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną. Prowadzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z popełnieniem czynu zabronionego. Nie może być dowodem w sprawie pozew rozwodowy złożony przez J. J. Okoliczności przytoczone w pozwie nie są jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu i mogą zostać zweryfikowane. Nie jest prawdą, że skarżący znęcał się nad rodziną i to jego zachowanie doprowadziło do wyprowadzenia się żony z przedmiotowego lokalu. Jednostronne rozpatrzenie sprawy wypaczyło jej rzeczywisty obraz. To pani J. dobrowolnie, zabierają z domu córki, opuściła miejsce stałego pobytu bez wymeldowania. Spełnione zostały zatem przesłanki do wymeldowania jej wraz z dziećmi na podstawie decyzji administracyjnej. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Skarżący podczas rozprawy sądowej oświadczył, iż sprawa rozwodowa została zakończona orzeczeniem jego rozwodu z J. J. Sąd nie orzekł o winie małżonków za rozkład pożycia oraz o kwestiach dotyczących mieszkania. Ponadto Sąd Rejonowy w Ł. Wydział Grodzki oczyścił skarżącego z zarzutów dotyczących znęcania się nad rodziną. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270, zm. Dz. Z 2004 nr 162 poz. 1692) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Organ administracji II instancji rozpoznając odwołanie naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa. Wojewoda w zaskarżonej decyzji przyjął, iż Pani J. J nie wyprowadziła się dobrowolnie z przedmiotowego lokalu. Rozstrzygnięcie swe oparł na oświadczeniu uczestniczki postępowania J. J., złożonym w trakcie postępowania odwoławczego. Uznał za wiarygodne jej stanowisko, iż przyczyną opuszczenia mieszkania było naganne zachowanie skarżącego. Organ nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary zeznaniom P. J., iż w jego rodzinie nie było przemocy, zaś żona wyprowadziła się dobrowolnie do innego mężczyzny. Ponadto organ nie próbował ustalić co było przyczyną złożenia przez uczestniczkę odmiennych oświadczeń przed organami I i II instancji. Składając w dniu 4 maja 2004 r. oświadczenie w Urzędzie Miasta Ł. stwierdziła, że nie zamierza wrócić do mieszkania przy ul. A, ani korzystać z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu. Tymczasem w trakcie postępowania odwoławczego, w oświadczeniu z dnia 6 lipca 2004 r. zmieniła swoje stanowisko oświadczając, że opuściła lokal pod przymusem i po rozwodzie zamierza do niego wrócić. Organ przyjął jako okoliczność niekorzystną dla skarżącego prowadzenie przeciwko niemu postępowania karnego o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad żoną. Jak wynika z oświadczenia P. J. , złożonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, postępowanie w powyższej sprawie karnej zakończone zostało wyrokiem uniewinniającego skarżącego. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 kpa organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył powyższe przepisy. Nie podjął wszystkich niezbędnych działań umożliwiających prawidłowe ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, jakie były rzeczywiste przyczyny opuszczenia mieszkania przez J. J. Jeżeli skarżący faktycznie został oczyszczony z zarzutu znęcania się nad żoną , to wydaje się prawdopodobne, że przyczyna opuszczenia lokalu przez J. J. była inna niż przedstawiona w jej oświadczeniu z dnia 6 lipca 2004 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżona decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 wyżej wymienionej ustawy. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę przesłucha skarżącego i uczestniczkę J. J. na okoliczność faktycznej przyczyny opuszczenia przez nią lokalu nr 37 przy ul. A 3 w Ł. Ustali także, czy uczestniczka ma zamiar wrócić do przedmiotowego lokalu. Organ ponadto uzupełni materiał dowodowy o orzeczenie Sądu wydane w sprawie karnej, w której P. J. był oskarżony o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad J. J.