III SA/Łd 861/24
WyrokWSA w Łodzi2025-04-09
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Anna Dębowska, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba obsługująca automaty do gier hazardowych w lokalu, który nie jest kasynem gry, może być uznana za 'urządzającą gry hazardowe' w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, co uzasadnia nałożenie na nią kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba aktywnie uczestnicząca w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, poprzez obsługę lokalu, nadzór nad grami, wypłacanie wygranych oraz stwarzanie warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających funkcjonowanie automatów, może być uznana za 'urządzającą gry hazardowe' w rozumieniu ustawy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie wymaga posiadania tytułu prawnego do lokalu czy automatów. W związku z tym, nałożenie kary pieniężnej na taką osobę jest zasadne.Stan faktyczny
W sprawie nałożono karę pieniężną na A. W. za urządzanie gier hazardowych bez koncesji na trzech automatach. Kontrola wykazała, że automaty były podłączone i gotowe do gry w lokalu (kontenerze) poza kasynem gry. A. W. była obecna na miejscu i oświadczyła, że zajmuje się obsługą automatów, wypłacała wygrane i prowadziła zapiski. Organy uznały ją za 'urządzającą gry hazardowe' w rozumieniu ustawy, mimo że skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące błędnego rozróżnienia pojęć 'urządzanie' i 'prowadzenie' gier oraz pominięcia kwestii umowy najmu lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 września 2024 roku nr 1001-IOA.4246.11.2024.7.BN w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie bez koncesji gier na automatach oddala skargę.
Decyzją z 26 września 2024 r. nr 1001-IOA.4246.11.2024.7.BN UNP: 1001-24-138467, wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), art. 2 ust. 3 i 4, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a), art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (test jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 888) - po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno - Skarbowego w Łodzi z 21 maja 2024 r. nr 368000-COC-3.4246.56.2023.8.MW, o wymierzeniu A. W. kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji na trzech automatach, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
12 kwietnia 2023 r. funkcjonariusze Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi w związku z wydanym postanowieniem prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. z 10 marca 2023 r. sygn. [...] dokonali kontroli przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier na automatach zgodnie z ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w lokalu (stanowiącym kontener) mieszczącym się w K. przy ul. [...]. W wyniku kontroli ujawniono trzy automaty do gier: Black Horse bez numeru, Black Horse bez numeru i Magie Games II nr [...], które były podłączone do sieci elektrycznej i gotowe do gry. Ujawnione urządzenia znajdowały się poza kasynem gry i poza salonem gier na automatach objętym monopolem państwa oraz nie były zarejestrowane przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół eksperymentu procesowego z 12 kwietnia 2023 r. nr [...].
Następnie Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r. wszczął z urzędu wobec A. W. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężne.
Decyzją z 21 maja 2024 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wymierzył stronie karę pieniężną w łącznej wysokości 300 000,00 zł z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji na trzech automatach do gier o nazwach Black Horse bez numeru, Black Horse bez numeru i Magie Games II nr [...].
W odwołaniu pełnomocnik strony wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Zarzucił rażące naruszenie:
- art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez wskazanie tego przepisu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako podstawy materialnoprawnej wymierzenia kary pieniężnej przy braku uwzględnienia, że ustalając stan faktyczny organ wprost wskazuje, że strona "prowadziła" gry w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s., a wskazana podstawa materialno-prawna wymierzenia kary przewiduje, iż karze podlega nie prowadzący, a urządzający gry;
- rażące naruszenie art. 89 ustawy przez wymierzenie kary nie w stosunku do urządzającego gry, co najwyżej do prowadzącego gry;
- rażący błąd logiczny w ustaleniach stanu faktycznego przez ustalenie, że urządzającym gry, tj. podmiotem spełniającym wymogi "urządzającego" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w związku z art. 107 § 1 k.k.s. był zupełnie inny podmiot, tj. I. Sp. z o.o., a jednocześnie wymierzył karę nie urządzającemu, lecz prowadzącemu gry;
- rażący błąd w ustaleniach faktycznych przez pominięcie, że organ sam ustalił kto był urządzającym gry w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy hazardowej, a wymierzył karę prowadzącemu gry w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s.;
- rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy hazardowej przez błędne zastosowanie i porównanie prowadzącego gry do urządzającego gry;
- błąd w ustaleniach stanu faktycznego przez pominięcie, że ujawnione urządzenia znajdowały się w lokalu pozostającym w posiadaniu zależnym na podstawie umowy najmu zawartej pomiędzy J. M. a I. Sp. z o.o.;
- błąd logiczny poprzez brak rozróżnienia pojęcia "urządzanie" i "prowadzenie" gier w myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy hazardowej w związku z art. 107 § 1 k.k.s.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że dla prawidłowej oceny, czy zasadne jest nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w związku z uznaniem jej za podmiot urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia istotne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze ustalenie czy trzy automaty do gier o nazwach: Black Horse bez numeru, Black Horse bez numeru i Magie Games II nr [...], które zostały zatrzymane po przeprowadzeniu eksperymentu procesowego 12 kwietnia 2023 r. w lokalu (kontenerze) stanowią automaty do gier hazardowych, o których mowa w art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Po drugie, czy stronę można uznać za "podmiot urządzający gry hazardowe bez koncesji" w świetle art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Organ odwołał się do treści art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.
DIAS podniósł, że w momencie rozpoczęcia kontroli 12 kwietnia 2023 r. w lokalu (kontenerze blaszanym) zastano kobietę - stronę, która oświadczyła że zajmuje się obsługą automatów do gier. W toku czynności przeszukano również pojazd marki Citroen użytkowany przez stronę. W lokalu tym stwierdzono trzy urządzenia, które posiadały wygląd oraz poszczególne elementy podobne do automatów do gier hazardowych. Z uwagi na podejrzenie urządzania gier z naruszeniem przepisów prawa przystąpiono do eksperymentu procesowego polegającego na przeprowadzeniu gier próbnych na ujawnionych urządzeniach zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z przepisów art. 211 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. Ponadto przeszukano lokal ujawniając dwa telefony komórkowe oraz odręczne zapiski z obrotu środkami pieniężnymi związanymi z działalnością automatów do gier. Oprócz tego przeszukano stronę, przy której znaleziono klucze serwisowe do automatów, pieniądze w saszetce w kwocie 3 630 zł oraz w portfelu w kwocie 650 zł. Ustalenia i wnioski z tych czynności znalazły odzwierciedlenie m.in. w protokole eksperymentu procesowego z 12 kwietnia 2023 r.
W treści decyzji organ szczegółowo zacytował fragmenty przeprowadzonych na urządzeniach eksperymentów procesowych. Zdaniem organu przeprowadzony eksperyment wykazał, że wszystkie ujawnione urządzenia są automatami do gier hazardowych, gdyż eksploatowane są w celach komercyjnych (konieczność użycia środków finansowych do zakredytowania urządzenia). Gry na nich urządzane zawierają elementy losowości, ponieważ grający naciskając klawisz z napisem Start nie ma wpływu na ułożenie się symboli występujących w grze, które było zależne tylko od urządzenia. W grze padały wygrane rzeczowe w postaci punktów kredytowych, które umożliwiały grającemu przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki za grę. Automaty wypełniają więc definicję zawartą w art. 2 ust. 3 u.g.h.
Organ wskazał, że z protokołu przesłuchania strony z dnia 13 kwietnia 2023 r. wynika, że w tym lokalu z automatami pracuje od 2019 r. Wyjaśniła, że sama lubiła zagrać na automatach. Wskazała, że nie wie kto ją zatrudnia, wyglądało to tak, że przyszła do tego lokalu, na stoliku miała pozostawiony klucz do lokalu oraz pieniądze na wypłatę. Nie potrzebowała instrukcji co należy do jej obowiązków. Wyjaśniła, że automaty włączała i wyłączała, wypłacała wygrane graczom. Oświadczyła, że nie wie kto w lokalu pozostawiał jej pieniądze na wypłatę wygranych, pozostawiał ktoś jak jej nie było w lokalu. Strona wskazała, że sama wypłacała sobie pieniądze z tych pozostawionych w lokalu na realizację wygranych. W przypadku usterki automatu wyłączała prąd i wtedy automat się resetował i znów działał. W lokalu były klucze, którymi kasowała punkty. Kartki z zapiskami zostały przez nią sporządzone. Zapisywała tam daty i wysokość wygranej oraz godziny jej pracy. Z kolei z protokołu przesłuchania strony z 20 maja 2021 r. wynika, że nie wie jaka jest prowadzona działalność w tym kontenerze. Wskazała, że przez szybę widać, że przychodzą grać na urządzeniach. Oświadczyła, że nie wie, czy urządzenia są legalne, czy nielegalne (...) Nie wypłaca wygranych z urządzeń. Nie odpowie, czy do lokalu można wejść swobodnie."
Organ wskazał, że z protokołu przesłuchania W. O. z 20 maja 2021 r., który grał na urządzeniach wynika, że urządzenia są komercyjne, żeby zagrać należy je zakredytować środkami pieniężnymi i można wygrać wygrane rzeczowe w postaci punktów kredytowych. Gracz oświadczył, że wygrana jest zależna od urządzenia, nie mam na nią wpływu. Urządzenia wypłacają środki pieniężne - monety 5 zł. Jak brakuje to wypłatę realizuje kobieta, która siedzi w samochodzie. Numer rejestracyjny zaczyna się od litery [...]. W dniu dzisiejszym, aby wejść do lokalu musiał podejść do kobiety i ona otworzyła drzwi z klucza. Kobieta przebywa w samochodzie i w kontenerze. To jest ta kobieta, która jest dzisiaj w czerwonym samochodzie. Lokal działa mniej więcej od wiosny 2020 r. Z tego co zauważył to lokal jest nieczynny, gdy nie ma kobiety z samochodem. Podjeżdżam wtedy, gdy jest samochód. Ponadto organ wskazał, że z protokołu przesłuchania W. O. z 6 lutego 2023 r., wynika, że świadek potwierdził, że kobieta, która obsługiwała lokal zazwyczaj przebywała w samochodzie zaparkowanym na placu przed lokalem po okazaniu czterech tablic poglądowych (zdjęć kobiet) świadek wskazał tablice nr 3, ze zdjęciem A. W..
Organ podkreślił, że samo stwierdzenie przez funkcjonariuszy celno-skarbowych organizowania gier na automatach znajdujących się w lokalu, niespełniającym ustawowych warunków do urządzania gier hazardowych, w sytuacji gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosowną koncesją lub zezwoleniem do prowadzenia gier na automatach, daje wystarczającą podstawę do przeprowadzenia eksperymentu procesowego zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 211 k.p.k., czyli do zbadania rodzaju urządzenia, jego funkcjonowania, a także wykorzystania do organizowania gier, o których mowa w art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie ma również żadnych podstaw, aby kwestionować wartość przeprowadzonego przez funkcjonariuszy eksperymentu procesowego. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 180 § 1 o.p. w postępowaniu prowadzonym przez organy celno-skarbowe obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepisy procedury podatkowej nie wymagają od organów podatkowych bezpośredniego przeprowadzania dowodów np. w postaci przeprowadzenia eksperymentu, dokonania oględzin, czy przesłuchania świadków, które w postaci kopii protokołów zostały włączone w poczet materiału dowodowego sprawy podatkowej. Tego rodzaju działanie nie narusza uprawnień procesowych strony postępowania, te bowiem są chronione normami wynikającymi z art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 o.p. i strona zapoznając się z całością materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, ma możliwość wypowiedzenia się co do tego materiału i może zgłosić przeciwdowody bądź wskazać okoliczności podważające wiarygodność danego dowodu. Tym samym strona postępowania podatkowego nie zostaje pozbawiona możliwości reakcji na dowody włączane do materiału dowodowego sprawy. Wyniki takiego eksperymentu podlegają ocenie na tych samych zasadach jak inne dowody, z tym że ma on charakter dowodu bezpośredniego. Bezpośredni eksperyment przeprowadzony na kontrolowanym urządzeniu, w chwili jego ujawnienia może niejednokrotnie znacznie lepiej odzwierciedlić stan automatu, jego cechy i możliwości prowadzenia na nim gier o charakterze losowym, a nie np. zręcznościowym, czy logicznym, aniżeli opinia sporządzona wyłącznie na podstawie dokumentacji charakteryzującej urządzenie, bez równoczesnego stwierdzenia na konkretnym automacie, jak opisane cechy urządzenia mają się do jego rzeczywistego funkcjonowania w konkretnych okolicznościach i w jaki sposób jest faktycznie (nie teoretycznie) wykorzystywany. Zatem nie ma przeszkód do korzystania w tym postępowaniu z dowodu w postaci sporządzonego na podstawie art. 211 ustawy Kodeks postępowania karnego przez funkcjonariuszy w toku podjętych czynności protokołu eksperymentu procesowego, którego zakres wynika z przepisów rangi ustawowej, a zatem brak jest podstaw do kwestionowania kompetencji funkcjonariuszy i wiarygodności tego dokumentu w tym zakresie.
DIAS podniósł, że w wyniku przeprowadzonego przez funkcjonariuszy 12 kwietnia 2023 r. eksperymentu procesowego na ujawnionych automatach do gier o nazwach: Black Horse bez numeru, Black Horse bez numeru i Magie Games II nr [...] ustalono, że posiadają one wszystkie elementy charakterystyczne jak automaty do gier hazardowych i zasilane są energią elektryczną. Zatem stanowią one urządzenia elektroniczne. Spełniony został zatem jeden z warunków definicji gier na automatach, tj. gra jest rozgrywana na urządzeniu elektronicznym. Ponadto dowód z eksperymentu jednoznacznie potwierdził, że urządzenia te służą do organizowania gier w celach komercyjnych (gry udostępniane były publicznie, w celu osiągania bezpośredniego zysku z automatów dla ich dysponenta poprzez wprowadzenie odpłatności za grę). Gry rozgrywane na tych urządzeniach zawierały element losowy, ponieważ grający nie miał wpływu na wynik gry, a jego zdolność percepcji i sprawności nie dają gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na ten wynik, a o odpowiedniej konfiguracji bębnów decyduje mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Z przeprowadzonego eksperymentu wynika, że gra rozpoczyna się od zakredytowania automatu środkami pieniężnymi i od wyboru jednej z dostępnych gier, ustawienia stawki za jedną grę i naciśnięcia przycisku uruchamiającego grę. Końcowy wynik gry zależy już jednak od samoczynnego zatrzymania się kręcących bębnów w określonej przez program konfiguracji. Ponadto cechy psychomotoryczne gracza, w tym, zdolności manualne i jego umiejętności nie mają żadnego wpływu na przebieg rozgrywanych gier, a w szczególności, na zatrzymanie wirujących bębnów w konfiguracjach realizujących ustawienie znaków dających punkty premiowe, bądź bonusy zgodnie z wolą gracza, lecz toczą się poza jego wolą, sterowany przez program zainstalowany w pamięci urządzenia. Powyższe elementy potwierdzają, że gry prowadzone na ujawnionych automatach są grami w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., gdyż posiadają element losowości. Ponadto urządzenia dają możliwość wygranych rzeczowych (w postaci przedłużenia gry bez konieczności wpłaty lub rozpoczęcia gry przez wykorzystanie wygranej), a w sytuacji braku zakredytowanych środków urządzenia przestają działać. Losowy i komercyjny charakter gier potwierdził również W. O. - gracz (protokół z 20 maja 2021 r.). Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej prawidłowa jest kwalifikacja ujawnionych urządzeń, dokonana przez organ pierwszej instancji, jako automatów do gier podlegających reżimowi u.g.h.
Z kolei w zakresie spełnienia drugiej przesłanki, tj. uznania skarżącej za "podmiot urządzający gry hazardowe bez koncesji...", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., organ stwierdził, że pojęcie to służy identyfikacji sprawcy naruszenia i prowadzi do wniosku, że podmiotem wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każda osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która urządza gry hazardowe bez koncesji, udzielonego zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Kwalifikacja strony jako podmiotu "urządzającego gry hazardowe", w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie budzi wątpliwości organu odwoławczego, gdyż strona bez wymaganej koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia z wykorzystaniem urządzeń o nazwach: Black Horse bez numeru, Black Horse bez numeru i Magie Games II nr [...], ujawnionych w wyniku czynności przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celno-skarbowych 12 kwietnia 2023 r., urządzała gry hazardowe. Zdaniem organu to strona zajmowała się obsługą tego lokalu z automatami, osobiście sprawowała nadzór nad przebiegiem gier (dokonywała wypłat wygranych, rozliczeń środków znajdujących się w urządzeniach, prowadziła zapiski w zeszycie dla swojego szefa). Zajmowała się obsługą urządzeń w tym lokalu. Ponadto DIAS zaznaczył, że z wyjaśnień W. O. - gracza (protokół przesłuchania z 20 maja 2021 r.) oraz z notatek służbowych z 23 lutego 2021 r. i z 20 maja 2021 r. z czynności służbowych przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celno-skarbowych w kontenerze wolnostojącym przy ul. [...] w miejscowości K. ustalono, że przed kontenerem w samochodzie Citroen Xsara Picasso nr rej. [..] przebywała kobieta – A. W., która zajmowała się pilnowaniem obiektu oraz obsługą automatów, otwieraniem i zamykaniem lokalu, jak i wypłatą wygranych. Na lusterku pojazdu zawieszone były pulsujące światełka charakterystyczne dla tego typu lokali.
W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w sposób zrozumiały wskazał przesłanki, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, wobec czego udział skarżącej w organizowaniu nielegalnego przedsięwzięcia nie budzi wątpliwości. Rola strony w organizowaniu gier na automatach w lokalu (kontenerze wolnostojącym) mieszczącym się w K. przy ul. [...] polegała na nadzorowaniu osób wchodzących do lokalu z automatami oraz poprzez bezpośrednie wykonywanie wielu czynności, które zapewniały graczom możliwość uczestniczenia w grze. Strona udostępniała graczom automaty do gier, w tym weryfikowała klientów lokalu przed wejściem, zapewniając dostęp do tego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywała automaty w stanie aktywności, zapewniając tym samym sprawne ich funkcjonowanie, instruowała graczy jak grać i obsługiwać automaty, wypłacała wygrane. Posiadała klucze serwisowe do ww. urządzeń, niezbędne do wyjęcia gotówki, posiadała gotówkę na ewentualne wypłaty wygranych. Strona dysponowała również kluczami do tego lokalu. Zatem brała aktywny udział w przygotowaniu i organizacji nielegalnych gier w ww. lokalu zajmując się sprawami organizacyjnymi i umożliwiając eksploatację zatrzymanych automatów do gier. Urządzenia nie posiadały poświadczenia rejestracji i były eksploatowane w lokalu bez wymaganej koncesji, zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych.
Organ wyjaśnił, że dla stwierdzenia odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy hazardowej i istnienia podstaw do nałożenia kary pieniężnej, przewidzianej w art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a tej ustawy nie jest konieczne nawiązywanie wprost do art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy. U.g.h. w art. 89 ust. 1 pkt 1 samodzielnie określa działanie mające postać deliktu administracyjnego, podlegającego ustalonej w nim odpowiedzialności administracyjnej. Przez "urządzanie gier" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy należy rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadzają do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa. Wykonywanie nawet jednej z wielu czynności przyczyniającej się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra na automacie w ogóle się odbędzie, jest wystarczającym do uznania osoby realizującej te czynności za urządzającego grę hazardową. Dla przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. bez znaczenia pozostaje fakt, że strona nie była właścicielem kontrolowanych urządzeń, czy ich użytkownikiem, jak również najemcą lokalu. Zgodnie z 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. kara pieniężna może być nałożona na każdy podmiot, który urządza gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Zasadne było w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wymierzenie stronie kary pieniężnej w łącznej wysokości 300 000,00 zł od trzech niezarejestrowanych automatów do gier o nazwie: Black Horse bez numeru, Black Horse bez numeru i Magie Games II nr [...].
Za nieprawidłowy organ uznał zarzut strony, która powołując się na art. 89 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.g.h. wywodzi, że nie była posiadaczem zależnym tego lokalu jak i posiadaczem samoistnym lokalu, bowiem jak wywiedziono w zaskarżonej decyzji jej rozstrzygnięcia dokonano w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, uznając stronę jest urządzającą gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że do przedstawionych zarzutów w zakresie przypisania stronie odpowiedzialności na podstawie zastosowanych przepisów u.g.h. oraz przesłanek określających sprawcę deliktu administracyjnego szczegółowo odniósł się w treści tej decyzji, wskazując, że strona podlega karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., jako urządzająca gry hazardowe bez koncesji na trzech niezarejestrowanych automatach.
Organ podniósł, że nałożenie na stronę kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych 12 kwietnia 2023 r. w lokalu mieszczącym się w K. przy ul. [...] na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy hazardowej, nie zamyka drogi do nałożenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem urządzeń w ww. lokalizacji na właściciela tych urządzeń, jak również na posiadacza zależnego lokalu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zatem również na spółkę I..
DIAS wyjaśnił, że z włączonych do postępowania postanowieniem z 6 maja 2024 r. dowodów, w tym notatki z 20 maja 2021 r. sporządzonej przez funkcjonariuszy celno-skarbowych, protokołu przesłuchania z 20 maja 2021 r. A. W. oraz protokołów przesłuchań z 20 maja 2021 r. i z 6 lutego 2023 r. W. O. - gracza wynika, że A. W. od 2019 r. w ww. lokalu, uczestniczyła w urządzaniu i prowadzeniu gier hazardowych wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych. Powyższe dowodzi, że strona nie zaprzestała nielegalnego procederu i po przeprowadzonej kontroli 20 maja 2021 r. w lokalu przy ul. [...] w miejscowości K. nadal zawiązana była z tym samym nielegalnym punktem gier, co potwierdza kontrola z 12 kwietnia 2023 r. Co więcej ww. dowody potwierdzają, że strona miała świadomość, że działalność ta jest nielegalna, bowiem z samochodu marki Citroen Xsara nr rej [...] zaparkowanego nieopodal kontenera z automatami obserwowała ww. lokal, a kiedy pojawiali się klienci chcący zagrać na automatach otwierała im drzwi i wpuszczała do środka. Ponadto wypłacała wygrane graczom, kiedy urządzenia nie wypłacały wygranych, a wszystko co działo się w lokalu, obserwowała na telefonie komórkowym siedząc w samochodzie zaparkowanym przed tym lokalem. Powyższe wskazuje, nie tylko na świadomość strony nielegalnego charakteru prowadzonej działalności na automatach, ale również na działanie z premedytacją, gdyż nadzorowała działalność tego lokalu z ukrycia. Organ stwierdził, że strona urządzała i prowadziła gry w lokalu znajdującym się przy ul. [...] w miejscowości K. na trzech automatach do gier, czym uczyniła sobie z przestępczego procederu stałe źródło dochodu.
Zdaniem DIAS błędne jest rozumowanie strony zawarte w złożonym odwołaniu, że o ile w trybie karnoskarbowym, jak najbardziej dopuszczalne jest ukaranie prowadzącego gry, tak już w przypadku kar administracyjnych, ustawodawca dookreślił inną grupę podmiotów podlegających karze i w tym trybie administracyjnym brak jest podstaw do nakładania kary na prowadzącego tego rodzaju gry. Organ uznał, że urządzanie gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia podlega, zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej w wysokości 100 000 zł od każdego automatu. Natomiast na podstawie art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi gry hazardowe podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie. Należy tu ponownie podkreślić, że pojęcia "urządzać gry hazardowe" i "prowadzić gry hazardowe" stanowią synonimy, zatem wyrazy znaczeniowo zbliżone do siebie, o takim samym znaczeniu równoznacznym lub całkowitym. Zatem mogą być stosowane zamiennie. Różnice polegają jedynie na charakterze kary i celowi, któremu mają służyć. Bowiem kara grzywny za przestępstwo i za wykroczenie ma na celu przede wszystkim represję - odwet za zawiniony czyn, zabroniony pod groźbą kary, oraz prewencję szczególną i ogólną. Natomiast karom administracyjnym przypisuje się przede wszystkim cel prewencyjny, a także restytucyjny, na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat. Organ zauważył, że art. 83 Konstytucji nakłada na każdego obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem w granicach zakreślonych przez Konstytucję ustawodawcy przysługuje swoboda określenia sankcji związanych z niedopełnieniem obowiązku przestrzegania prawa. Zatem przewidziane w kwestionowanych przepisach sankcje prawne (administracyjne i karnoskarbowe) służą zapewnieniu przestrzegania obowiązku określonego w art. 14 ust. 1 u.g.h. i w tym sensie pozostają w racjonalnym związku z ochroną interesu publicznego, egzemplifikowanego przez ogólne i szczegółowe cele ustawy o grach hazardowych oraz art. 107 Kodeksu karnoskarbowego i mogą być stosowane jednocześnie. Organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2015 r. sygn. akt P 32/12.
Organ odwoławczy podkreślił, że strona czerpała korzyści z naruszenia u.g.h., świadomie uczestnicząc w nielegalnym urządzaniu gier hazardowych w lokalu w K. przy ul. [...] na trzech automatach do gier i czerpała z tego procederu korzyści finansowe. Zdaniem organu za w pełni zasadne jest nałożenie na A. W. jako na podmiot, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. kary pieniężnej o której mowa w art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a tej ustawy, gdzie "wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 wynosi w przypadku gier na automatach - 100 tys. zł od każdego automatu", kary pieniężnej w łącznej wysokości 300 000,00 zł.
W skardze pełnomocnik A. W. zarzuciła rażące naruszenie prawa oraz rażące błędy, zarówno merytoryczne jak i logiczne w wywodach decyzji, a ponadto dokonanie nieprawdziwych ustaleń stanu faktycznych opartych wyłącznie na intuicyjnym postrzeganiu rzeczywistości, które to ustalenia nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie faktycznym:
1) art. 89 ust. 1 pkt 1 przez wskazanie wymienionego przepisu (str. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) jako podstawy materialnoprawnej wymierzenia kary pieniężnej, przy braku uwzględnienia, że ustalając jednocześnie stan faktyczny organ wprost wskazuje, że strona "prowadziła" gry w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s., a wskazana podstawa materialnoprawna wymierzenia kary przewiduje, iż karze podlega nie prowadzący, a urządzający gry;
2) rażące naruszenie art. 89 ustawy przez wymierzenie kary nie w stosunku do urządzającego gry, co najwyżej do prowadzącego gry;
3) rażący błąd logiczny w ustaleniach stanu faktycznego przez ustalenie, że urządzającym gry, tj. podmiotem spełniającym wymogi "urządzającego" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. był zupełnie inny podmiot, tj. I. Sp. z o.o., a jednocześnie wymierzył karę nie urządzającemu, lecz prowadzącemu gry;
4) rażący błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez pominięcie, że organ sam ustalił kto był urządzającym gry w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt u.g.h., a wymierzył karę prowadzącemu gry w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s.;
5) rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez błędne zastosowanie i przyrównanie prowadzącego gry do urządzającego gry;
6) błąd w ustaleniach stanu faktycznego przez pominięcie, że ujawnione urządzenia (sentencja zaskarżonej decyzji) znajdowały się w lokalu pozostającym w posiadaniu zależnym na podstawie umowy najmu zawartej pomiędzy J. M. a I. Sp. z o.o.;
7) błąd logiczny poprzez brak rozróżnienia pojęcia "urządzanie" i "prowadzenie" gier w myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s.
Pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu (decyzji), czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 21 maja 2024 r. wymierzająca A. W. karę pieniężną za urządzenie bez koncesji gier hazardowych na trzech automatach do gier. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 227 ze zm.), dalej u.g.h.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 3 wymienionej ustawy grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.
W myśl art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
W myśl art. 3 u.g.h. urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach może być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1 i 1b oraz art. 6a ust. 2.
W myśl art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5.
Zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega:
1) urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia;
Z kolei w myśl art. 89 ust. 4 pkt 1 i 3 u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa:
1) w ust. 1 pkt 1 - wynosi:
a) w przypadku gier na automatach - 100 tys. zł od każdego automatu,
b) w przypadku gier innych niż określone w lit. a i c - 5-krotność opłaty za wydanie koncesji lub zezwolenia,
c) w przypadku gier urządzanych bez dokonania wymaganego zgłoszenia - do 10 tys. zł;
3) w ust. 1 pkt 3 i 4 - wynosi 100 tys. zł od każdego automatu.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w lokalu stanowiącym kontener położonym w K. przy ulicy [...] przeprowadzono kontrolę 12 kwietnia 2023 r. w wyniku, której stwierdzono, że znajdowały się tam 3 niezarejestrowane automaty do gier: Black Horse bez numeru, Black Horse bez numeru i Magie Games II nr [...]. Przeprowadzone przez funkcjonariuszy celnych eksperymenty i oględziny automatów potwierdziły, że są to automaty do gier, a przeprowadzone próbne gry wykazały losowy i komercyjny charakter gier na automatach. Stwierdzono również nielegalny charakter urządzeń, a działalność prowadzona była bez wymaganych dokumentów.
Organy wykazały, że skarżąca aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmowała określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie ww. urządzeń. W dniu kontroli, czyli w dniu 12 kwietnia 2023 r. w lokalu zastano skarżącą, która oświadczyła, że zajmuje się obsługą automatów. W kontrolowanych decyzjach organy uznały, że skarżąca była urządzającym gry na automatach.
W tym miejscu wskazać jednak należy, że w przypadku podniesienia jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te ostatnie, ponieważ pozwoli to następnie ocenić właściwe zastosowanie lub wykładnię powołanych przepisów prawa materialnego w prawidłowo ustalonym przez organy stanie faktycznym sprawy.
W ocenie Sądu, organy nie uchybiły w rozpoznawanej sprawie przepisom postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w tym na uwzględnienie nie zasługuje zarzut błędu w ustaleniach stanu faktycznego przez pominięcie, że ujawnione urządzenia znajdowały się w lokalu pozostającym w posiadaniu zależnym na podstawie umowy najmu zawartej pomiędzy J. M. a I. Sp. z o.o. W ocenie Sądu, zarzut ten jest bezpodstawny, bowiem w uzasadnieniu decyzji kwestię "urządzania" gier na automatach, organ omówił wystarczająco szeroko, a na poparcie swojego stanowiska powołał się na uzyskane w sprawie dowody, które uzasadniają twierdzenie o zgromadzeniu w sprawie zupełnego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu, zasadnie uznały organy, że to skarżąca był podmiotem urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., odwołując się do dokumentów sporządzonych i zgromadzonych w związku z czynnościami podejmowanymi w ramach postępowania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej był art. 89 § 1 pkt 1 u.g.h., tj. organy uznały, że skarżąca był urządzającą gry w lokalu w K. przy ul. [...].
Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń; przystosowanie go do danego rodzaju działalności; umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy; utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie; wypłacanie wygranych; obsługa urządzeń; zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA z dnia: 14 marca 2019 r., sygn. II GSK 125/17; 9 stycznia 2019 r., sygn. II GSK 4236/16; 2 sierpnia 2018 r., sygn. II GSK 132/18; 19 lipca 2018 r., sygn. II GSK 4707/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Warunkiem odpowiedzialności administracyjnoprawnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, np. właściciela automatu i właściciela - bądź dysponenta - lokalu, którzy umownie dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier (zob. wyroki NSA z dnia: 26 czerwca 2019 r., sygn. II GSK 1775/17; 13 marca 2018 r., sygn. II GSK 3745/17). W rezultacie, za urządzanie gier hazardowych uznaje się takie zachowanie, które ma na celu umożliwienie sprawnego funkcjonowania automatu lub automatów do gier hazardowych, zgodnie z ich przeznaczeniem, w miejscu dostępnym dla potencjalnych odbiorców tego rodzaju rozrywki (por. wyrok NSA z 21 maja 2019 r., sygn. II GSK 1140/17, publ. jak wyżej).
W ocenie Sądu, zgromadzony przez organy obszerny materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca brała aktywny udział w przygotowaniu i organizacji nielegalnych gier na automatach. Przede wszystkim organ ustalił, że skarżąca bez wymaganego zezwolenia urządzała gry hazardowe na trzech automatach. Skarżąca zajmowała się obsługą lokalu (kontenera), w którym znajdowały się automaty oraz sprawowała czynny nadzór nad przebiegiem gier przez wypłacanie wygranych, rozliczenia środków znajdujących się w automatach oraz prowadziła pisemne rozliczenia w zeszycie (zapisywała daty, wysokość wygranej oraz godziny, w których pracowała). W toku przeszukania lokalu i skarżącej ujawniono dwa telefony komórkowe, klucze serwisowe do automatów, pieniądze w kwocie 3 630 zł w saszetce, w portfelu 650 zł. Sąd uznał, że ustalenie organu, że skarżąca aktywnie działała w organizowaniu gier na automatach jest prawidłowe. W tym zakresie należy także odwołać się do dowodu z przesłuchania świadka – W. O., który grał w lokalu na automatach (k. 67-68, 73-74 akt admin.). Świadek rozpoznał skarżącą na tablicach poglądowych i wyjaśnił, że skarżąca przebywała przed kontenerem w samochodzie Citroen Xsara Picasso nr rej. [...]. Świadek wyjaśnił, że skarżąca zajmowała się pilnowaniem obiektu, obsługą automatów oraz wypłatą wygranych.
Jednocześnie wskazać należy, że istotne znaczenie w sprawie ma szczegółowo opisany w protokole eksperymentu z 12 kwietnia 2023 r. stan lokalu i automatów. W lokalu stwierdzono trzy urządzenia, które miały wygląd i poszczególne elementy podobne do automatów. Przeprowadzony eksperyment procesowy wykazał, że ujawnione urządzenia są automatami do gier, gdyż eksploatowane są w celach komercyjnych. Gry zawierały element losowości, ponieważ grający naciskając klawisz z napisem START nie miał wpływu na ułożenie się symboli, które były zależne tylko od urządzenia. W grach padały wygrane rzeczowe, które pozwalały na wygrane rzeczowe w postaci punktów kredytowych, które umożliwiały grającemu przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki za grę.
"Urządzający gry" to podmiot, który aktywnie realizuje (wykonuje) te działania (czynności), choćby korzyści majątkowe z funkcjonowania automatów uzyskiwał w sposób pośredni. Nie jest wykluczone na gruncie u.g.h., że status ten, w odniesieniu do danego automatu, przysługiwać będzie więcej niż jednemu podmiotowi. Nie ma w takim przypadku znaczenia, w jakim stopniu dany podmiot przyczynił się do współurządzania gier hazardowych, ponieważ odpowiedzialność na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. ma charakter obiektywny. Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Sądu, organy właściwie oceniły zebrany materiał dowodowy i na jego podstawie uznały, że skarżąca była urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty opisane w punkcie 1-7 skargi.
Niewątpliwie ujawnione urządzenia stanowiły automaty do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Z przeprowadzonego eksperymentu wynika, że gry na przedmiotowych urządzeniach zawierały element losowości; grający nie ma wpływu na wynik gier, a jego zdolność percepcji i sprawność nie dają gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na wynik, a o odpowiedniej konfiguracji bębnów decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza; wynik gry był nieprzewidywalny dla grającego. Wygrane padały w formie dodatkowych punktów, za które można było prowadzić kolejne gry albo w formie punktów kredytowych - wygrane pieniężne.
Powyższe rozważania dowodzą, w ocenie sądu, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie przez organy był w pełni wystarczający dla ustalenia, czy ujawnione urządzenie stanowi automat do gier.
Odnosząc się do wskazanego w skardze błędu logicznego przez brak rozróżnienia pojęć "urządzania" i "prowadzenia" gier w myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. i art. 107 § 1 k.k.s., stwierdzić należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi gry hazardowe, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie. W opisie czynu zabronionego określonego w art. 107 § 1 k.k.s. ustawodawca posłużył się znamionami "urządzanie" i "prowadzenie". Przyjąć należy, że "urządzać" to więcej niż tylko "prowadzić", gdyż "urządzanie" jest pojęciem obszerniejszym treściowo. Obejmuje całość podjętych działań, jak np. układanie systemu i zasad gry, określanie wygranych, zatrudnienie i przeszkolenie pracowników, innymi słowy, zorganizowanie gry, a nie tylko jej prowadzenie. W judykaturze funkcjonuje ugruntowane stanowisko, że urządzanie gier hazardowych to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (I. Zgoliński [w:] A. Bułat, V. Konarska-Wrzosek, T. Oczkowski, I. Zgoliński, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2021, art. 107 i powołane tam orzecznictwo).
W rozumieniu ustawy o grach hazardowych, grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku (art. 2 ust. 1 u.g.h.). Grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 3-5 u.g.h.).
Nieuzasadnione jest utożsamianie postępowania w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej (administracyjnej sankcji finansowej) na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. z postępowaniem o przestępstwo skarbowe unormowane w art. 107 § 1 k.k.s. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 kwietnia 2018 r., sygn. II GSK 3807/17, odpowiedzialność za naruszenie warunków urządzania gier i odpowiedzialność karna za niezgodne z prawem urządzanie gier nie wykluczają się wzajemnie. Odpowiedzialność karnoskarbowa oparta jest z gruntu na odmiennych przesłankach niż odpowiedzialność za delikt administracyjny. O ile pierwsza z nich opiera się na zasadzie winy, którą można przypisać osobie fizycznej, o tyle druga opiera się już na przesłance obiektywnego naruszenia prawa. Co więcej, główną funkcją odpowiedzialności karnej jest funkcja represyjna, zatem odpłata za popełniony czyn zabroniony, zaś główną funkcją odpowiedzialności administracyjnej jest szeroko pojęta prewencja.
Nie ma racji również skarżąca podnosząc, że w przedmiotowej sprawie urządzającym gry był inny podmiot, tj. I. Sp. z o.o. Z umowy dzierżawy gruntu z 1 lutego 2021 r. zawartej w K. wynika, że I. Sp. z o.o. z siedzibą w L. wydzierżawiła na rzecz J. M. teren o powierzchni 20 m² w miejscowości K., a wydzierżawiający zobowiązał się płacić czynsz dzierżawny w wysokości 125 zł miesięcznie (k. 21 akt admin.). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca od 2019 r. brała aktywny udział w organizowaniu gier hazardowych w kontenerze przy ulicy [...] w K.. Skarżąca nie zaprzestała swojej działalności po kontroli w maju 2021 r., co potwierdziła kolejna kontrola z kwietnia 2023 r. Strona miała świadomość, na czym polega nielegalny charakter prowadzonej przez nią działalności, bowiem z samochodu zaparkowanego koło kontenera wpuszczała grających do środka, obserwowała przebieg gier na telefonie komórkowym, jak również wypłacała wygrane oraz sporządzała z tego tytułu notatki. Rację ma organ podkreślając, że skarżąca nadzorowała funkcjonowanie działalności z ukrycia. Zachowania te wypełniają znamiona z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. i zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny. Przedmiotem bowiem w rozpoznawanej sprawie jest odpowiedzialność skarżącej na gruncie u.g.h., nie zaś podmiotu, który wynajął teren w K., tj. I. Sp. z o.o. w L.. Pamiętać należy, że "urządzającym gry hazardowe" będzie podmiot wypełniający swoim faktycznym działaniem którąkolwiek część lub wszystkie z wymienionych powyżej przesłanek. Innymi słowy działaniami podmiotu urządzającego gry hazardowe będą działania mające na celu umożliwienie sprawnego funkcjonowania automatu lub automatów do gier hazardowych, zgodnie z ich przeznaczeniem, w miejscu dostępnym dla potencjalnych odbiorców tego rodzaju rozrywki (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2023 r., sygn. II GSK 136/20, Lex nr 3576404). Nie zasługiwał zatem na uwzględnienie zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przez pominięcie, że ujawnione urządzenia znajdowały się w lokalu pozostającym w posiadaniu zależnym.
Sąd nie stwierdził również żadnych uchybień w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Stosownie do treści art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tym samym, skoro za oczywiste należy uznać, że dowód w postaci "eksperymentu" mógł przyczynić się i przyczynił się do wyjaśnienia sprawy, bo był w niej przydatny i nie można jednocześnie uznać, że był sprzeczny z prawem. Oparcie się na nim w prowadzonym postępowaniu nie mogło być traktowane jako wadliwe, czy też niewystarczające dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Ponadto dowód z eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych przeprowadzany jest z wyspecjalizowanym charakterem służby celno-skarbowej, a w odniesieniu do podstaw kompetencyjnych działania jej funkcjonariuszy w sprawach takich, jak rozpatrywana, znajdowało swoje potwierdzenie w art. 54 ust. 1 pkt 3 i art. 64 pkt 14 ustawy o KAS. Ustawodawca nie wprowadza żadnych dodatkowych wymogów formalnych w zakresie posiadanych kompetencji do sprawdzenia działania urządzeń do gier i przeprowadzania na nich stosownych doświadczeń. Dlatego też organ był uprawniony do poczynienia ustaleń na podstawie dowodu z eksperymentu przeprowadzonego podczas czynności kontrolnych. Możliwe było również przeprowadzenie wskazanego eksperymentu w trybie przepisów kodeksu postępowania karnego. Dowód z przeprowadzonego eksperymentu jest miarodajny i był wystarczający do dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy bez potrzeby dopuszczania dowodu z opinii biegłego - dotyczących właśnie sposobu funkcjonowania automatów oraz celu i charakteru gier, do jakich miały służyć automaty. Wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. obowiązek organów podatkowych co do gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy tylko do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA z: 15 listopada 2011 r., sygn. II FSK 886/10; 2 września 2011 r., sygn. I FSK 1255/10; 27 lipca 2011 r., sygn. I GSK 421/10, publ. jak wyżej). Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi czy w określonym stanie faktycznym sytuacja strony podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 28 lutego 2008 r., sygn. I FSK 256/07), czyli w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją określenie, czy strona urządzała gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Pamiętać należy, że dowód z eksperymentu procesowego został przeprowadzony na podstawie art. 211 k.p.k. (por. protokół eksperymentu procesowego z 12 kwietnia 2023 r. k. 16-19 akt admin.) i następnie włączony postanowieniem z 6 maja 2024 r. do akt rozpatrywanej sprawy. Istota eksperymentu procesowego wyraża się w przeprowadzeniu, w celu sprawdzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, doświadczenia lub odtworzenia przebiegu stanowiących przedmiot rozpoznania zdarzeń lub ich fragmentów.
W ocenie sądu, w kontrolowanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia.
Dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Z wyrażonej w art. 191 o.p. zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ podatkowy - przy ocenie stanu faktycznego - nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Pomimo przeciwnych sugestii strony skarżącej zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Organ dokonał również oceny argumentów i dowodów przedstawianych przez stronę. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organy wyjaśniły też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy.
Końcowo stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym bezsprzecznie wykazano, że gry na przedmiotowych urządzeniach były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych i urządzane były w lokalu, który nie jest kasynem gry, a urządzającym była skarżąca. Zgodnie zatem z obowiązującymi w dacie kontroli przepisami ustawy o grach hazardowych prawidłowo wymierzono skarżącej karę pieniężną w wysokości 300 000 zł, jako urządzającej gry na automatach bez koncesji.
Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy i dał podstawę do uznania, że skarżąca jest urządzającą gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.
Z powyższych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło