III SA/Łd 89/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2012 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi P. R. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł.przy A. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu P. T. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi P. R. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Studiów Doktoranckich przy Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki [...] skreślił P. T. z listy uczestników studiów doktoranckich funkcjonujących na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki [...] z dniem [...]. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że doktorant nie uzyskał rejestracji na następny semestr z następujących powodów: 1. Brak zaliczenia z trzech przedmiotów. 2. Negatywna opinia opiekuna pracy doktorskiej. W związku z tym na podstawie art. 197 ust. 4 i 5 , art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Uchwały Senatu Politechniki [...]Nr 3/2009 z dnia 29 kwietnia 2009 r. § 15 ust. 3, doktorant został skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich. P. T. odwołał się od powyższej decyzji do Rektora Politechniki [...], podnosząc że egzaminatorzy nie udzielili odpowiedzi na jego pytanie o terminy zaliczeń lub wskazali termin dopiero w październiku. Zaznaczył ponadto, iż decyzja Rektora Politechniki [...] o anulowaniu pierwszej decyzji o skreśleniu z listy doktorantów została podjęta już po zakończeniu zajęć i ich zaliczeń, co spowodowało trudności w ich zaliczeniu (tak przez nadrabianie materiału, jak i przez umawianie się z prowadzącymi zajęcia na ich zaliczanie). Opiekun naukowy zrezygnował ze swej funkcji z końcem stycznia 2011 r. Wnioski skarżącego o wyznaczenie nowego opiekuna przez kierownika studium doktoranckiego pozostały nierozpoznane. Nie było zatem możliwości zaopiniowania II semestru przez nowego opiekuna naukowego. Rektor Politechniki [...] decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 197 ust. 4 i 5 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 104 i 107 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uzasadniając wydane orzeczenie wyjaśnił, że doktorant rozpoczął starania o zaliczenie przedmiotów dopiero w sierpniu, a jest to miesiąc, w którym większość pracowników dydaktyczno- naukowych PŁ realizuje urlopy wypoczynkowe. Skarżący nie poinformował prof. P., iż egzamin powinien się odbyć przed miesiącem październikiem. Jeśli chodzi o dr A. nie miał on podstawy do przyjęcia doktoranta 28 września 2011 r., gdyż był to termin po sesji poprawkowej. Z kolei prof. K. był ze skarżącym umówiony na zaliczenie w miesiącu wrześniu, jednak na wyznaczony przez niego termin skarżący nie stawił się, nie uprzedzając o żadnych trudnościach z dotarciem na spotkanie. Ponadto należy podkreślić, ze skarżący był nieobecny na zdecydowanej większości zajęć przewidzianych programem studiów w II semestrze. Wbrew jego twierdzeniom nie nastąpiła oficjalna zmiana opiekuna naukowego. Prośba skarżącego o dokonanie takiej zmiany była oceniona jako niezasadna, z uwagi na zapis § 5 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich na Politechnice [...], zgodnie z którym opiekuna naukowego przydziela się doktorantowi raz, w trakcie rekrutacji. Taki opiekun został już wyznaczony. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż zgodnie z przepisem art. 15 k.p.a. oraz art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a decyzja, o której P. T. wspomina w odwołaniu, tj. [...] z dnia [...] o skreśleniu go z listy uczestników studiów doktoranckich nie była ostateczna, bowiem służyło od niej odwołanie w toku instancji. W konsekwencji oznacza to, że do czasy rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia skarżącego z w/w listy pozostawał on nadal uczestnikiem tych studiów i zobowiązany był stosować się do regulaminu studiów, zgodnie z którym powinien realizować ustalony program studiów ( § 12 ust. 1 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Politechnice [...]). P. T. wniósł skargę na decyzję Rektora Politechniki [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi oświadczył, że podtrzymuje argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. Dodatkowo zaznaczył, że: 1. P. sam był w obowiązku orientować się, kiedy kończy się rok akademicki i że egzamin powinien odbywać się przed miesiącem październikiem 2011 roku, ponadto w e-mailu zapytałem go o możliwość wcześniejszego zdawania ( dowód: e-mail z dn. 5 sierpnia 2011 r.), 2. do A. kierowałem zapytanie jeszcze przed 28 września 2011 r. ( dowód: e-mail z dn. 8 sierpnia 2011 r.) 3. K. nie wyznaczył mi żadnego konkretnego terminu w miesiącu wrześniu 2011 r. 4. nie wydano decyzji w sprawie zmiany opiekuna naukowego, pomimo wniesienia przeze mnie podania do kierownika studium i pomimo monitorowania sprawy u rektora, 5. nie jest prawdą, że opiekuna naukowego wyznacza się tylko raz, w trakcie rekrutacji. Regulamin rekrutacyjny nie wymaga, by do procesu rekrutacji kandydat na doktoranta przystępował za zgodą pracownika naukowego na pełnienie funkcji opiekuna naukowego, 6. opiekun naukowy K. zrezygnowała z funkcji opiekuna naukowego po I semestrze i odmawiała wykonywania obowiązków opiekuna naukowego względem mojej osoby, 7. rektor podjął decyzję anulującą decyzję o skreśleniu dopiero w lipcu 2011 r., czyli cztery miesiące po złożeniu przeze mnie odwołania od decyzji I instancji. Konieczne było również wystosowanie do rektora wezwania do usunięcia naruszenia prawa w postaci niewydania decyzji. Rektor przekroczył o trzy miesiące ustawowy termin do wydania decyzji, uniemożliwiając przy tym moje uczestnictwo w zajęciach studium doktoranckiego. 8. moje podania o przesunięcie terminów zdania egzaminów oraz złożenia indeksu, karty zaliczeniowej i sprawozdania pozostały bez odpowiedzi, pomimo monitorowania sprawy u rektora. Rektor Politechniki [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto w dniu 1 czerwca 2012 r. złożył kopie: decyzji z dnia [...] Nr [...] wydanej przez Kierownika Studiów Doktoranckich przy Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki [...] o skreśleniu P. T. z listy uczestników studiów doktoranckich funkcjonujących na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki [...] z dniem 2 marca, odwołania od tej decyzji, odpowiedzi na odwołanie oznaczonej datą 29.03.2011 r., pisma z dnia 28 marca 2011 r. podpisanego przez opiekuna naukowego doktoranta P. T. - dr hab. inż. L. K., prof. PŁ, oraz decyzji Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] uchylającej decyzję kierownika Studium Doktoranckiego w całości. W uzasadnieniu w/w decyzji z dnia [...] jako przyczyny skreślenia P. T. z listy uczestników studiów doktoranckich wskazano: brak zaliczenia z jednego przedmiotu i negatywną opinię opiekuna naukowego pracy doktorskiej. W piśmie z dnia 28 marca 2011 r. opiekun naukowy skarżącego dr hab. Inż. L. K. stwierdziła, cyt. " ...Pan P. T. złożył swoje sprawozdanie do podpisu, a nie istnieje praktyka przedstawiania do podpisu wersji roboczych dokumentów. Co więcej, przedstawiając sprawozdanie do podpisu odwołujący się zasugerował, by w polu " Inne formy działalności" wpisać informację, że dokonał przeglądu literatury, do czego został zobowiązany w rozmowie z listopada 2010 roku. Pan P. T. przyznał jednocześnie, że nie wykonał wspomnianego przeglądu literaturowego. Doktorant nie wykazał jakiegokolwiek zainteresowania proponowaną tematyką pracy doktorskiej w ciągu całego semestru. Pan P. T. nie uczestniczył w seminariach wydziałowych, pomimo iż uczestniczenie w nich jest obowiązkowe. Nigdy nie był przez nikogo zwalniany z tego obowiązku. W związku z powyższym podtrzymuję swoją negatywną opinię". Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 26 lipca 2012 r. oświadczył, że nie są mu znane przyczyny niepodejmowania przez skarżącego prób zaliczenia przedmiotów w okresie po złożeniu odwołania od decyzji z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm. – dalej ustawy) oraz przepisy Uchwały Nr 3/2009 Senatu Politechniki [...]z dnia 29 kwietnia 2009 r. Regulamin studiów doktoranckich w Politechnice [...]( tekst jednolity, ze zmianami wprowadzonymi Uchwałą Nr 6/2011 Senatu Politechniki [...]z dnia 27 kwietnia 2011 r. – dalej regulaminu). W myśl art. 207 § 1 ustawy w sprawie należało stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 197 ust. 1 ustawy doktorant jest zobowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 stosuje się odpowiednio. W myśl ust. 2 art. 197 ustawy do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Natomiast, na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy, doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzje o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. W myśl art. 197 § 1 w zw. z art. 189 ust. 2 ustawy doktorant jest obowiązany w szczególności do: 1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; 2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; 3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Natomiast w myśl regulaminu ( § 12 ust. 1) uczestnik studiów doktoranckich jest obowiązany m.in. do realizacji ustalonych programów studiów oraz prowadzenia badań naukowych i składania sprawozdań z ich przebiegu. Zgodnie z § 15 ust. 1 regulaminu warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie pozytywnych ocen z wszystkich zajęć przewidzianych programem. W § 15 ust. 3 przewidziano, iż uczestnik studiów doktoranckich, który nie otrzymał rejestracji na kolejny semestr podlega skreśleniu. W ocenie Sądu regulacja zawarta w § 15 ust. 3 regulaminu w zakresie przesłanek skreślenia z listy doktorantów nie jest zgodna z uregulowaniem ustawowym. Art. 197 ust. 4 ustawy przewiduje nie obowiązek lecz jedynie możliwość skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów. Decyzja wydawana na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy ma charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności. Sąd w obecnym składzie podzielił utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej. Dokonując jednak analizy tego zagadnienia sąd uznał, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (o którym mowa w art. 207 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym) polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258). Zaskarżona decyzja posiada zwięzłe uzasadnienie, które w sposób wystarczający odnosi się do istotnych okoliczności sprawy. Rektor Politechniki [...] wydając decyzję zachował minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantował uprawnienia strony przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż przyczyną skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich jest niewywiązanie się przez skarżącego z nałożonych na niego obowiązków. W szczególności nie uczestniczył on w zajęciach przewidzianych programem studiów i nie zaliczył trzech przedmiotów. Okoliczności te pozostają w sprawie bezsporne. Za zasadne uznać należy stanowisko Rektora Politechniki [...], że doktorant zbyt późno, to jest w sierpniu 2011 r., rozpoczął starania o zaliczenie trzech przedmiotów. Skarżący odwołał się od wcześniej wydanej decyzji (z dnia 2 marca 2011r.) o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzja ta nie stała się ostateczna, a zatem nadal posiadał on status doktoranta i mógł realizować program studiów. Także po otrzymaniu, w dniu 12 lipca 2011r., decyzji Rektora uchylającej decyzję z dnia [...] nie podjął niezwłocznie działań umożliwiających wyznaczenie mu terminów egzaminów. Działania takie, zresztą bezskuteczne, podjął dopiero w sierpniu 2011r., gdy większość wykładowców przebywała na urlopach wypoczynkowych. W ocenie Sądu skarżący nie może obecnie obciążać egzaminatorów skutkami braku dbałości o własne sprawy. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skargi niewyznaczenia skarżącemu opiekuna naukowego. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma ( z dnia 28 marca 2011 r.) opiekuna naukowego strony skarżącej wynika, iż doktorant nie wykazywał zainteresowania proponowaną problematyką pracy doktorskiej, nie uczestniczył w obowiązkowych seminariach wydziałowych i nie wykonał obowiązkowego przeglądu literatury. W ocenie Sądu lekceważenie przez doktoranta nałożonych na niego obowiązków nie może stanowić przesłanki uzasadniającej uwzględnienie żądania wyznaczenia nowego opiekuna naukowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął, że Rektor Politechniki [...] zasadnie, nie naruszając przepisu art. 197 ust. 4 ustawy, utrzymał w mocy decyzję o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich. Uwzględniając powyższe okoliczności należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. 2012.270). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)