III SA/Łd 894/18

Dnia 30 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , , Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2018 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty zaległości w części dotyczącej nieopłaconej należności. . uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2336), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] o rozłożeniu na raty spłaty należności J. J. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w części dotyczącej nieopłaconej należności. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ administracji wskazał, iż z uwagi na niedotrzymanie przez skarżącego warunków zawartego układu ratalnego, wynikającego z w/w decyzji z dnia [...], decyzja ta uległa wygaśnięciu , a objęte nią należności za okres [...] stały się natychmiast wymagalne. Tym samym skarżący jest zobowiązany do uregulowania powyższej należności, która na dzień wydania przedmiotowej decyzji wynosi wraz z odsetkami 42.471,60 zł. Kwestionując zasadność wydanej decyzji J. J. działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., zaskarżył ją w dniu 27 kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Uzasadniając wyjaśnił, że nigdy nie składał wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty. Nie otrzymywał nigdy emerytury, ani renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, gdyż od 2013 r. świadczenie emerytalne jest mu wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast w latach 1999 – 2012 był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł.. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wnosił o jej oddalenie. Uzasadniając organ rentowy wskazał, że z posiadanych przez niego dokumentów wynika, iż skarżący wraz z małżonką posiadali gospodarstwo rolne i z tego tytułu, z mocy ustawy podlegali ubezpieczeniu społecznemu rolników. W stosunku do skarżącego obowiązek objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników ustał od dnia [...] w związku z nabyciem prawa do emerytury pracowniczej wypłacanej przez ZUS. Natomiast w stosunku do małżonki skarżącego obowiązek powyższy ustał [...] w związku z nabyciem przez nią prawa do emerytury rolniczej wypłacanej przez KRUS. Odwołując się do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników organ wskazał, iż z tytułu wspólnie prowadzonej działalności rolniczej obowiązek odprowadzania składek ciążył na skarżącym oraz jego małżonce solidarnie. Z uwagi na powstałe zadłużenie z tego tytułu w październiku 2013 r. skarżący został poinformowany o kwocie zaległości. Natomiast w wyniku rozpatrzenia wniosku małżonki skarżącego, spłata zadłużenia za okres [...] została na mocy decyzji z dnia [...] rozłożona na raty. Zawarty układ ratalny był realizowany poprzez potrącenie z wypłacanego świadczenia emerytalnego małżonki skarżącego, do momentu jej śmierci, co nastąpiło [...] r. Następnie skarżący otrzymał zaświadczenie o wysokości aktualnego zadłużenia oraz o wysokości dokonanych potrąceń ze świadczenia emerytalnego małżonki. Ponadto pismem z dnia 30 tycznia 2018 r. organ wystosował do skarżącego przypomnienie o zawartym układzie ratalnym, którego nie realizuje oraz poinformował go o możliwości wygaśnięcia spłaty ratalnej. Z uwagi na brak regulowania należności konieczne było wydanie decyzji z dnia [...] stwierdzającej wygaśniecie decyzji z dnia [...] i wezwanie do uiszczenia należności w łącznej kwocie 42.471,60 zł. Jednakże z uwagi na nieprawidłowe określenie daty wydania decyzji o zawarciu układu ratalnego, konieczna była zmiana przedmiotowej, co nastąpiło decyzją z dnia [...] Ponadto z uwagi na wzrost należności z tytułu nieopłaconych składek, w decyzji tej kwotę wymagalnej zaległości określono na 42.510, 60 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a mianowicie art. 107 § 3, art 6 i art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Prezes KRUS jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazał art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r., poz. 2336, dalej: ustawa o ubezpieczeniu). Pierwszy z ww. przepisów przyznaje Prezesowi Kasy uprawnienie do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w art. 41 a i 55. Natomiast w myśl art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może odroczyć termin płatności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć na spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Jak wynika z art. 41 a ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie (...) ustalonych przez Kasę rat, kwota niezapłaconych składek staje się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia następującego po dniu, w którym upływa termin płatności wynikający z art. 40. Stosownie do brzmienia art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei z art. 123 tej ostatniej ustawy wynika, że w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Nadto z art. 180 § 1 k.p.a. wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji została ona wydana m.in. na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu, który to przepis w żaden sposób nie dotyczy wygaszenia decyzji o rozłożeniu zaległości na raty, lecz wyłącznie możliwości wydania decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Należy zauważyć, że przepisy ustawy o ubezpieczeniu nie regulują kwestii wygaszenia decyzji ratalnych. Kwestii tej nie normują również przepisy ustawy o ubezpieczeniach społecznych. O wygaszeniu decyzji jest mowa w przepisach k.p.a. (art. 162), których organ nie przywołał jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. decyzja zawiera m.in. powołanie podstawy prawnej (pkt 4) i uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). "Uzasadnienie prawne decyzji to wywód prawniczy odzwierciedlający proces myślowy ustalenia konsekwencji stosowanej normy prawa administracyjnego w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną. Zasadniczym jego celem powinno być wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest wynikiem poprawnego logicznie stosowania normy prawa administracyjnego przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem" (v. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2900/15). Brak wskazania, bądź błędne wskazanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia jak i jego uzasadnieniu, przepisu prawa, który nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania oznacza nie tylko istotne naruszenie przepisu art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, lecz również naruszenie ogólnej zasady legalizmu, o której mowa w art. 6 k.p.a. Skoro żaden, z powołanych w podstawie rozstrzygnięcia przepisów nie dotyczył wygaśnięcia decyzji ratalnej, ani nie wskazywał jakichkolwiek przesłanek umożliwiających lub nakazujących wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia, to tym samym decyzja taka wymyka się spod kontroli Sądu w przedmiocie oceny jej legalności. Zdaniem Sądu także uzasadnienie faktyczne decyzji nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Powinno ono w sposób nie budzący wątpliwości ustalać wszystkie istotne okoliczności sprawy. W tym przyjęty sposób określenia kwoty zaległych należności. Organ w powyższym zakresie ograniczył się do podania kwoty tych należności. Nie jest zatem możliwe skontrolowanie przez sąd prawidłowości dokonanego wyliczenia. Norma art. 107 § 3 k.p.a. jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a., zgodnie z którymi organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Także zatem strona po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia powinna mieć realną możliwość sprawdzenia prawidłowości wyliczenia obciążającej ją kwoty nieopłaconych należności. Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona pełnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Wydając decyzję wskaże jej podstawę prawną i uzasadni ją w sposób przewidziany przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Przestawi także dokładne wyliczenia zaległych należności. Odniesie się również do podniesionego w skardze zarzutu braku legitymacji procesowej skarżącego. Zawarte dopiero w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia organu, dotyczące solidarnego obowiązku opłacania składek, nie mogą bowiem zastąpić uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. P.K.