III SA/Łd 898/04

Dnia 2 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, Asesor Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 roku sprawy ze skargi S. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wydania dowodu osobistego S. J. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe bowiem w dniu 12 lipca 2004 roku S. J. przekazał w swoim piśmie skierowanym do Referatu Spraw Społecznych i Rejestracji Delegatury Urzędu Miasta Ł. dla dzielnicy Ł.-G. w załączeniu kserokopię dowodu wpłaty II raty w wysokości 15 złotych za wydanie dowodu osobistego. Dowód tej opłaty wraz z dowodem opłaty I raty w wysokości 15 złotych (razem 30 złotych) zostały dołączone do wniosku o wydanie dowodu osobistego, a wniosek został przekazany do produkcji dowodu do centrum personalizacji MSWiA. Termin odbioru dowodu wskazano na dzień 11 sierpnia 2004r. S. J. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, w którym wniósł o wydanie decyzji o rozpoczęciu wszczęcia postępowania wydania dowodu osobistego, faktury za wydanie dowodu osobistego oraz wydania dowodu osobistego. Jednocześnie wystąpił o wypłatę 100 złotych w terminie pilnym z tytułu zadośćuczynienia za bezpodstawne żądanie potwierdzenia wpłaty za wydanie dowodu osobistego. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zaskarżoną decyzją Prezydent Miasta Ł. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego S. J., bowiem skarżący dokonał wpłaty 30 złotych za wydanie dowodu osobistego. Ponadto jak wynika z uzyskanych od organu I instancji informacji S. J. odebrał w dniu 11 sierpnia 2004 roku dowód osobisty. W tej sytuacji organ I instancji słusznie umorzył postępowanie w niniejszej sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podniósł, że jego sprawa nie została załatwiona prawidłowo, a organ nie powinien umorzyć postępowania bowiem na dzień wydania decyzji o umorzeniu postępowania skarżący nie posiadał jeszcze dowodu osobistego. W pozostałej części skarga zawiera zarzuty tożsame z zarzutami odwołania. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż te, jakie zostały w niej podniesione. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje bowiem zasada niezwiązania Sądu granicami skargi (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to między innymi, że Sąd nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Przystępując w tym stanie rzeczy do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na wstępie należy przywołać stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 105 § 1 kpa, który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tak więc przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest zaś bezprzedmiotowość tego postępowania. W doktrynie przyjmuje się w związku z tym, że zachodzi ona wtedy gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty" (por. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 5 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2003 str. 470). W niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję o umorzeniu postępowania dotyczącego wydania dowodu osobistego S. J., argumentując, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na uiszczenie przez zainteresowanego wymaganej opłaty. W tym miejscu należy podnieść, że zgodnie z art. 36a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984r. Nr 32 poz. 174 ze zm.) dowód osobisty wydaje się po uiszczeniu należnej opłaty stanowiącej równowartość kosztów jego wydania. W świetle art. 44 cytowanej ustawy Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia wzór dowodu osobistego oraz tryb postępowania w sprawach wydania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty. W wyniku wykonania tej delegacji zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty (Dz.U. Nr 112 poz. 1182 ze zm.). W świetle § 1 ust. 1 ww rozporządzenia złożenie wniosku o wydanie dowodu osobistego wymaga osobistego stawiennictwa wnioskodawcy. Do wniosku o wydanie dowodu osobistego, zgodnie z § 1 ust. 5 ww rozporządzenia należy załączyć określone w tym przepisie dokumenty i załączniki w tym m.in. dowód uiszczenia opłaty za wydanie dowodu osobistego. Z powyższych uregulowań prawnych wynika, że postępowanie w sprawie wydania dowodu osobistego jest prowadzone na podstawie złożonego przez zainteresowanego wniosku. Ewentualne braki formalne wniosku mogą zostać usunięte w trybie i na zasadach określonych w art. 64 lub art. 261 kpa. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wystosował do zainteresowanego pismo z dnia [...] 2004 r., zatytułowane "zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego p. S. J.", w którym zawiadomił stronę, że w dniu [...] 2004 roku zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego i wezwał zainteresowanego w trybie art. 261 § 1 kpa do dokonania wpłaty II raty w wysokości 15 złotych za wydanie dowodu osobistego w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania. W tej sytuacji spełnienie przez zainteresowanego wymogu uiszczenia opłaty w zakreślonym terminie spowodowało usunięcie braków formalnych wniosku o wydanie dowodu osobistego i jednoczesne uruchomienie procedury związanej z wydaniem dokumentu w postaci dowodu osobistego. W ocenie Sądu powyższa okoliczność nie mogło być podstawą umorzenia postępowania dotyczącego wydania dowodu osobistego jak to wynika z rozstrzygnięcia organu I instancji. Uiszczenie stosownej opłaty nie czyniło bowiem bezprzedmiotowym postępowania w sprawie wydania dowodu osobistego. Decyzja organu I instancji w tym kształcie zawiera więc wewnętrzną sprzeczność między jej rozstrzygnięciem, a uzasadnieniem. Z rozstrzygnięcia wynika, że organ umorzył postępowanie dotyczące wydania dowodu osobistego, a z uzasadnienia, że nadał bieg sprawie poprzez skierowanie wniosku zainteresowanego do produkcji dowodu do centrum personalizacji MSWiA. Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając jednocześnie w sentencji i uzasadnieniu, że jej przedmiotem była sprawa umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego S. J. W tym miejscu godzi się więc podnieść, że w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie ta sama sprawa pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Zmiana przedmiotu rozstrzygnięcia powoduje naruszenie zawartej w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zauważyć bowiem należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia - organu I instancji nie była sprawa odmowy przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego, a sprawa umorzenia postępowania dotyczącego wydania dowodu osobistego S. J. W tej sytuacji należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji celem wyjaśnienia przedmiotu prowadzonego postępowania ( nie wiadomo bowiem czy organy prowadziły postępowanie w sprawie przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego, w sprawie odmowy przyjęcia wniosku o wydanie dowodu osobistego, czy w sprawie wydania dowodu osobistego) oraz opracowania prawidłowej koncepcji prawnej postępowania oraz jego zakończenia w trybie i na zasadach zgodnych z przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 cytowanej ustawy. Mając na uwadze treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdza, że wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe. W odniesieniu do wniosku skarżącego wypłacenia kwoty 100 złotych tytułem zadośćuczynienia za bezpodstawne żądanie potwierdzenia wpłaty za wydanie dowodu osobistego oraz wniosku dotyczącego nakazanie organowi odwoławczemu zwrotu opłaty skarbowej od odwołania Sąd wyjaśnia, że kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest władny rozstrzygać w kwestiach podnoszonych przez skarżącego żądań w zakresie wypłaty zadośćuczynienia oraz zwrotu opłaty skarbowej.