III SA/Łd 909/12

Dnia 30 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 roku sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. W dniu [...] Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. postanowił nie zaliczyć J. J. do stopnia niepełnosprawności (nr [...]). Orzeczenie doręczono skarżącej w dniu [...]. W dniu [...] do organu wpłynęło odwołanie J. J. wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odebrała pod koniec sierpnia, a w tym okresie na urlopie wypoczynkowym przebywał jej lekarz pierwszego kontaktu. Wskazała, że pod koniec sierpnia stawiła się na wizytę w celu otrzymania skierowania na badania. Z uwagi na pogorszenie wyników lekarz wypisał jej wniosek do Wojewódzkiego Zespołu Orzekania do Spraw o Niepełnosprawności. Skarżąca szczegółowo opisała swoją sytuację osobistą i materialną. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł., na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczenie organu I instancji zostało odebrane przez skarżącą w dniu [...], a odwołanie wniesiono po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania tj. w dniu [...] wraz z prośbą o przywrócenie terminu. Organ uznał, że okoliczności przedstawione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W ocenie organu złożenie odwołania nie jest zależne od nowych dowodów w sprawie, zainteresowana bowiem mogła wnieść odwołanie i gromadzić dodatkową dokumentację medyczną. Organ odwoławczy zaznaczył, że w przypadku zmiany stanu zdrowia przysługuje prawo do złożenia ponownego wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności do organu I instancji. W skardze z dnia [...] J. J. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia, zarzuciła błędną wykładnię przepisów prawa niewłaściwą ocenę stanu faktycznego sprawy. Wskazała, że w okresie od [...] do [...] skarżąca bardzo źle się czuła i nie mogła złożyć odwołania w terminie. Fakt, że jej stan zdrowia był bardzo zły potwierdza konieczność kolejnej wizyty u lekarza, wydanie przez niego skierowania na kolejne badania oraz wyniki tych badań. Dopiero lekarz prowadzący udzielił skarżącej stosownej pomocy i przepisał odpowiednie leki umożliwiające ponowne normalne funkcjonowanie. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J. J. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu jest zatem ograniczona do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż badanie legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Województwa Ł. z dnia [...] odmawiające J. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu postanowienie to narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Przypomnieć należy, że w myśl przepisu art. 58 § 1 k.p.a. (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 t.j.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z unormowania przywołanego przepisu art. 58 k.p.a. wynika, że strona jest obowiązana uprawdopodobnić okoliczności związane z przyczyną uchybienia terminu oraz okresem trwania tej przyczyny. Strona winna zatem uprawdopodobnić fakt wystąpienia przyczyny uchybienia terminu, okoliczność daty zaistnienia przyczyny uchybienia terminu, jak i daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Wymóg uprawdopodobnienia tych okoliczności oznacza obowiązek ich wykazania, w sposób uzasadniający przypuszczenie, że okoliczności te w rzeczywistości zaistniały, a twierdzenia strony polegają na prawdzie. Uprawdopodobnienie nie wymaga zachowania przepisów o postępowaniu dowodowym, z reguły nie może ono jednak ograniczać się do samych twierdzeń strony. Bezspornym w sprawie było, że orzeczenie z dnia 17 lipca 2012 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 13 sierpnia 2012 r. Tym samym, termin do skutecznego wniesienia odwołania od orzeczenia upływał z końcem dnia 27 sierpnia 2012 r. Poza sporem było również, że w dniu [...] skarżąca nadała w placówce Poczty Polskiej przesyłkę listową zawierająca odwołanie, które wpłynęło do organu w dniu [...]. Odwołanie zostało więc złożone z przekroczeniem ustawowego terminu do jego złożenia. W odwołaniu skarżąca zaznaczyła, że jest osobą samotną i schorowaną, porusza się przy pomocy kuli łokciowej i stabilizatora nogi. Wskazała, że złożenie odwołania po terminie wynikało z faktu, że jej lekarz pierwszego kontaktu przebywał na urlopie, dopiero po uzyskaniu skierowań na badania okazało się, że stan zdrowia się pogorszył i uzyskała stosowne zaświadczenie. Natomiast organ odmawiając przywrócenia terminu podniósł, że skarżąca mogła złożyć odwołanie w terminie, a dokumentację medyczną uzupełnić później. Takie postępowanie organu było jednak nieprawidłowe. Zdaniem Sądu w zaistniałej sytuacji organ, do którego skierowano wniosek powinien był uwzględnić charakter dokonywanej czynności oraz zasady wyrażone m.in. w art. 7 i 9 k.p.a. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Zatem organ administracji zobowiązany jest działać zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Należy podkreślić, że wnosząc odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu, skarżąca działała bez pełnomocnika. Ponadto, ważnym jest, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i poważnie schorowaną, mającą problemy z poruszaniem. Okoliczności, te nie zostały wzięte przez organ odwoławczy pod uwagę i wbrew treści przepisu art. 7 k.p.a. organ nie zażądał od skarżącej dodatkowych wyjaśnień, dotyczących wniosku i twierdzeń w nim zawartych. Jednak przede wszystkim, co jest istotne dla sprawy, organ nie poczynił żadnych ustaleń, ani nie zażądał wyjaśnień, dotyczących okoliczności - kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu oraz czy strona zachowała 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Dopiero ustalenie, że zostały spełnione powyższe wymogi umożliwia przejście do następnego etapu – merytorycznej oceny złożonego wniosku. Okoliczności znane organowi z urzędu dotyczące wieku i stanu zdrowia skarżącej obligowały go do uzyskania od skarżącej wyjaśnień, popartych ewentualnie innymi dowodami, co do tego, z jakich konkretnie przyczyn skarżąca nie zachowała 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania i czy miała możliwość zachowania tego terminu. Wyjaśnienie tej okoliczności jest niezbędne skoro skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, niepełnosprawną uzależnioną od pomocy innych osób i mieszkającą samotnie (porusza się przy pomocy kuli łokciowej i stabilizatora nogi). Po ustaleniu powyższych okoliczności organ winien ustalić, od kiedy skarżąca miała możliwość (ewentualnie przy pomocy osób trzecich ) złożyć odwołanie i czy zachowany został 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o jakim mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Niezachowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ( art. 58 § 3 k.p.a.) skutkuje bowiem wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, bez konieczności dokonywania oceny, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu jest taką przyczyną, o której mówi art. 58 § 1 k.p.a., a więc czy strona uprawdopodobniła brak swojej winy. Jeżeli natomiast postępowanie wyjaśniające wykaże, że skarżąca zachowała 7 -dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, organ winien ocenić, czy wniosek skarżącej jest zasadny tj. czy J. J. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Nadto, nie wynika z akt administracyjnych sprawy, aby organ pouczył skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozpatrzenie jej wniosku (w tym obowiązku spełnienia przesłanek objętych dyspozycją przepisu art. 58 k.p.a., jak i nie zakreślił terminu na jego spełnienie), zgodnie z art. 9 k.p.a. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Następnie organ ponownie rozważy całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zaprezentowanego przez Sąd stanowiska. Na tym tle, dokona też oceny przesłanek z przepisu art. 58 k.p.a. i w konsekwencji wyda stosowne postanowienie, zawierające uzasadnienie zgodne z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. z związku z art. 126 k.p.a. Na marginesie warto zaznaczyć także, że w myśl przepisu § 19 ust. 3 pkt 2b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2003 nr 139, poz. 1328 ze zm.) powiatowy zespół i wojewódzki zespół, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przedmiotowe postanowienie z dnia [...] zostało podpisane przez Sekretarza Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (z up. Przewodniczącego) oraz pracownika socjalnego. Tymczasem w aktach administracyjnych nie znajduje się stosowne upoważnienie do wydawania postanowień dla pracownika socjalnego – L. P. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien również uwzględnić okoliczność, iż skład Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności powinien odpowiadać wymogom wskazanego przepisu § 19 ust. 3 rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie. P.M.