III SA/Łd 916/13

Dnia 13 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 roku sprawy ze skargi E. R. i P. R. reprezentowanego przez E.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. o wymeldowaniu E. R. oraz jej syna P. R. z pobytu stałego w Łodzi przy ul. K. W uzasadnieniu podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, iż została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 z późn. zm.), organ drugiej instancji podniósł, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż E. R. oraz jej syn P. R. nie przebywają w miejscu pobytu stałego. W dniu 27 lutego 2013r. skarżąca oświadczyła przed organem meldunkowym, iż została zameldowana wraz z dziećmi w lokalu nr [...] przy ul. K. w Ł. w związku ze sprawowaniem opieki nad główną najemczynią lokalu. E. R. zeznała również, iż po zameldowaniu przebywała tam sporadycznie, a cztery lata temu przeniosła się wraz z dziećmi do mieszkania przy ul. L., gdzie przebywają do dnia dzisiejszego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca próbowała powrócić do lokalu. Wprawdzie skarżąca oświadczyła, iż po śmierci głównej najemczyni lokalu wystąpiła do administracji z wnioskiem o rozłożenie na raty zadłużenia mieszkania, to jednak, jak sama wskazała, nie starała się o przyznanie jej tego lokalu. Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca oraz jej syn od czterech lat nie mieszkają w miejscu pobytu stałego, a wcześniej przebywali tam sporadycznie (a więc nie w rozumieniu art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) oraz, że E.R. nie poczyniła żadnych kroków w celu powrotu, zdaniem organu należało orzec o wymeldowaniu skarżącej oraz jej syna. Przepisy meldunkowe mają przede wszystkim charakter porządkowy, co oznacza, że głównym ich celem jest, aby rejestracja osoby w danym miejscu była zgodna ze stanem faktycznym. W skardze na powyższą decyzję E. R. i P. R. zarzucili, iż jest ona wadliwa. Organy nie liczą się z tym, że "nie ma dokąd iść wraz z dziećmi" i tym samym skazują ich "na bezdomność". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 21 października 2013r, pełnomocnik skarżącej uzupełnił skargę zarzucając naruszenie : art. 6,9,10 k.p.a., art. 34 k.p.a., art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. , naruszenie art. 35 k.p.a., art. 61 § 4 i 77 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r nr 139 poz. 993 ze zm. ) stanowiącym materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Badając zgodność tego przepisu z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01, wskazał, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Ewidencja ludności służy zatem zbieraniu informacji w zakresie danych. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem, nie daje natomiast prawa do przebywania w tym lokalu. Uprawnienie do przebywania w lokalu wynika z prawa do dysponowania lokalem, przede wszystkim z prawa własności i innych praw majątkowych. Osoba nie posiadająca uprawnienia do dysponowania lokalem może w nim przebywać za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej. Wykładnia przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, według której decyzje organu administracyjnego mogłyby uczynić bezskutecznymi uprawnienia właściciela do korzystania z rzeczy, byłaby niedopuszczalna w świetle art. 21 Konstytucji poręczającego ochronę własności (por. wyrok WSA w Szczecinie z 17 lutego 2010r., II SA/Sz 1208/09 i wyrok NSA z 27 października 2011r., II OSK 1556/10).W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01), prezentowano jednolite stanowisko, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2003r., V SA 2323/02; LEX nr 159183, z 17 września 2003r., V SA 402/03, LEX nr 159179; z 3 kwietnia 2000r., V SA 1784/99, LEX nr 49415; z 21 marca 2001r., V SA 2950/00, LEX nr 80643; z 23 kwietnia 2001r., V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, to wówczas nie można uznać za dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243). W postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego organ administracji powinien brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie opuszczenia przez nią lokalu. Odnosi się to jednak wyłącznie do oceny kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu. W szczególności w sytuacji, gdy nie nastąpił powrót do lokalu, okoliczności te są istotne dla ustalenia, czy opuszczenie lokalu wynikało z własnej chęci, czy też zostało spowodowane zdarzeniami, które wymusiły konieczność opuszczenia lokalu, do jakich zaliczyć należy bezprawne działanie innych osób (wyrok NSA z 17 października 2013, II OSK 1182/12 CBOSA). W rozpatrywanej sprawie organy w prawidłowy sposób ustaliły, że zaistniały podstawy do wymeldowania skarżących z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. K. w Ł., gdyż opuścili oni miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Fakt ten potwierdziła sama skarżąca w oświadczeniu z dnia 27 lutego 2013r., w którym stwierdziła, iż w lokalu tym przebywali sporadycznie co związane było z opieką nad H. M., babką konkubenta K. D., lokal ten opuścili 4 lata temu i zamieszkali u jej konkubenta K. D. przy ul. L., gdzie nadal przebywają. H. M. zmarła 3 września 2012r. Skarżąca nie występowała do czasu złożenia tego oświadczenia o przyznanie jej tego lokalu. Nie czyniła żadnych starań aby powrócić do tego lokalu. Nie ma kluczy do tego lokalu, gdyż po jego otwarciu i wymianie zamków zostały przez administratora oddane A. M., wnuczce H. M.. Zarzuty strony skarżącej są niezasadne. Odnosząc się do uzupełnienia skargi przez pełnomocnika skarżących Sąd nie stwierdził naruszenia wymienionych w piśmie z dnia 21 października 2013 r przepisów z wyjątkiem art. 10 k.p.a. Naruszenie zaś tego przepisu nie miało wpływu na wynik sprawy. Z tych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić. e.o.