III SA/Łd 917/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia NSA Janusz Furmanek Protokolant referent-stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii C i C+E uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Starosty [...] z dnia [...], znak: [...] odmawiającej wydania prawa jazdy kategorii C i C+E, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Organ odwoławczy uzasadniając wydane orzeczenie stwierdził, że Starosta [...] odmawiając wydania prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...], którym orzeczono wobec wnioskodawcy zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres dwóch lat, z wyłączeniem kategorii C i E prawa jazdy. Organu l instancji stwierdził, że skutkowało to wydaniem w dniu [...] decyzji Nr [...] (w trybie art. 182§2 kkw) w przedmiocie cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B, B+E i T prawa jazdy do dnia [...]. Powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami organ ten uznał, że w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których kierowania wymagane jest prawo jazdy kategorii B, nie może być wydane prawo jazdy kategorii C i C+E. S. M. odwołał się od tej decyzji, wnosząc o zajęcie stanowiska podobnego do orzeczenia sądu, które wyłączało kategorię C i C+E. Podniósł ponadto, że jest kierowcą zawodowym i jedynym żywicielem rodziny i obawia się utraty pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło, że w dniu [...] ustawa z dnia [...] o kierujących pojazdami (tekst jedn. z 2015 r, póz. 155 ze zm.) została zmieniona ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami ( Dz.U. 2014 r, póz. 970). Nowelizacją tą nadano nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy wskazując, że art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy (stanowiący, że prawo jazdy nie może być wydawane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu), stosuje się nie tylko wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, ale także w przypadku ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenia uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2lubA; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E , D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Kolegium stwierdziło, że bezsporne pozostają w sprawie okoliczności orzeczenia wobec strony wyrokiem sądu powszechnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat, z wyłączeniem kategorii C i E prawa jazdy oraz wydania przez Starostę [...] decyzji cofającej stronie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B, B+E i T prawa jazdy. Natomiast kwestią sporną jest okoliczność, czy Starosta [...] zasadnie odmówił wydania S. M. prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E, w sytuacji gdy kierowanie pojazdami w zakresie tych kategorii prawa jazdy nie zostało objęte zakazem sądowym. Według Kolegium rozstrzygnięcie organu l instancji jest prawidłowe i oparte na właściwej podstawie prawnej. Starosta [...] uzasadnił decyzję ograniczając się jedynie do przedstawienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, czym naruszył art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że organy administracji publicznej mają, wynikający z art. 8 k.p.a, obowiązek prowadzenia postępowania w sposób 2 budzący zaufanie do władzy publicznej. Spoczywa także na nich obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się w toku załatwiania sprawy ( art. 11 k.p.a.). Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Nie można uznać, że organ realizuje zasadę przekonywania w sytuacji, gdy w żaden sposób nie odnosi się do faktów istotnych dla danej sprawy. Uzasadnienie prawne decyzji nie może polegać tylko na powołaniu przez organ wydający decyzję artykułu czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinno zawierać umotywowana ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać, jaki zachodzi związek miedzy tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji - zgodnie z art. zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - powinno zawierać przede wszystkim wskazanie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, które organ uznał za udowodnione. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło, że obecną decyzją usuwa wyżej wymienione uchybienie organu l instancji i wskazuje, że do dnia 25 października 2014 r. art. 12 ust. 2 ustawy stanowił, iż przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się "także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy" określonych kategorii. W orzecznictwie wykształconym na tle tego przepisu przyjmowano, że stosuje się go do osób ubiegających się po raz pierwszy o wydanie prawa jazdy, zaś nie dotyczył osób, które określone uprawnienia już posiadały. W ocenie organu odwoławczego określenie kręgu podmiotów mogących ubiegać się o "wydanie prawa jazdy", o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy, pozostaje aktualne w obecnym stanie prawnym. Uprawnienie do złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy określonych kategorii przysługuje zatem osobom, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie wyżej wymienionego dokumentu i nie posiadały wcześniej uprawnień w zakresie określonych kategorii prawa jazdy. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. C oraz C+E potwierdzone dokumentem prawa jazdy, zatrzymanym w związku z pełnieniem przez niego przestępstwa polegającego na kierowaniu pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości. Wobec tego nie można uznać, że o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii C i C+E S. M. w dniu [...] wystąpił po raz 3 pierwszy. Skarżący nie jest zatem osobą, o której mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2-3 ustawy uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o wydanie prawa jazdy. Wskazana okoliczność skutkuje zatem koniecznością odmowy wydania wnioskodawcy prawa jazdy określonych kategorii, o co wystąpił on wnioskiem z dnia [...]. S. M. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu stwierdził, że środek karny opisany w art. 42 k.k. przewiduje możliwość wyłączenia spod zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii. Orzeczenie w tym zakresie jest podstawą do cofnięcia uprawnień w drodze decyzji. Organ nie może jednak orzeczonego przez sąd karny zakazu rozszerzać ani zawężać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.270) - dalej zwanej: " p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. 4 Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenie prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję organu administracji l instancji o odmowie wydania prawa jazdy kategorii C i C+E. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał na szereg uchybień organu l instancji w zakresie prowadzenia postępowania, poprawności uzasadnienia oraz informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierował się w toku załatwiania sprawy. Niestety organ odwoławczy uzasadniając wydane orzeczenie także nie uniknął powyższych uchybień. W szczególności uzasadnienie zaskarżonej do sądu decyzji nie wyjaśnia stronie dokładnie powodów niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu decyzji wskazało na zmianę w dniu [...] treści przepisu art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., póz. 155 ze zm.). Powołało się także na dominujące przed zmianą tego przepisu stanowisko sądów, iż powyższy przepis ma zastosowanie do osób ubiegających się po raz 5 pierwszy o wydanie prawa jazdy, a nie dotyczyło osób, które określone uprawnienia już posiadały. Zdaniem Kolegium określenie kręgu podmiotów mogących ubiegać się o "wydanie prawa jazdy", o których mowa w tym przepisie, pozostaje aktualne w obecnym stanie prawnym. Zwrócić należy uwagę na okoliczność, że skarżący nie jest prawnikiem i występuje bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W takiej sytuacji organy administracji obu instancji powinny w sposób szczególnie staranny, z zachowaniem wymogów przewidzianych w art. 8, art. 11 i 107 § 3 k.p.a. wytłumaczyć dlaczego strona nie może dysponować prawem jazdy w zakresie kategorii C i C+E, skoro prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] orzeczono wobec niej zakaz prowadzenia pojazdów z wyłączeniem dwóch ww. kategorii. Ograniczenie się przez organy administracji do wymienienia przepisów ustawy oraz odwołanie się do orzeczeń sądów wydanych w innych sprawach z okresu sprzed nowelizacji ustawy, nie wyjaśnia stronie przyczyn wydania niekorzystnej dla niej decyzji Tym samym narusza przewidziane w art. 8 i art. 11 k.p.a. zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów władzy i zasady przekonywania. Skarżący w dniu [...] złożył wniosek na formularzu zakreślając punkt C., dotyczący ubiegania się o wydanie prawa jazdy. W treści formularza nie zamieszczono informacji, iż dotyczy on wyłącznie osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy. W odwołaniu od decyzji organu l instancji skarżący wyjaśnił, że jest kierowcą zawodowym i w przypadku nieposiadania prawa jazdy straci pracę. Z powyższych wyjaśnień jednoznacznie wynika, iż skarżący nie ubiegał się po raz pierwszy o wydanie prawa jazdy. Organ odwoławczy po zapoznaniu się z treścią odwołania, zgodnie z art. 7 k.p.a powinien, mając na uwadze słuszny interes strony, wezwać ją do sprecyzowania żądania. Organ zobowiązany był uwzględnić intencję strony, a nie literalną treść wniosku. Zwłaszcza w sytuacji, gdy w treści wniosku i odwołania strona nie powołała konkretnego przepisu prawa administracyjnego, na którego podstawie powinna wg. niej dysponować prawem jazdy w zakresie kategorii C oraz C+E. 6 Zdaniem Sądu dopiero dokładne ustalenie intencji strony umożliwiłoby organowi zastosowanie odpowiedniej normy prawnej w oparciu, o którą wniosek strony mógłby zostać rozpoznany i zakończony decyzją odmowną, bądź uwzględniającą żądanie wnioskodawcy. Organ administracji ponownie rozpoznając wniosek wezwie stronę do wyjaśnienia, czy ubiega się o wydanie lub zwrot prawa jazdy, czy też ubiega się o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy, bądź jej wniosek dotyczy jeszcze innego żądania. Dopiero po ustaleniu treści żądania możliwe będzie wyjaśnienie, czy w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami ( Dz.U. z 2014 r., poz.970). Wydaną decyzję organ dokładnie uzasadni, odnosząc się do zarzutu strony, iż wyrokiem sądu powszechnego orzeczono wobec niej zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i E prawa jazdy, a tym samym dysponuje nadal uprawnieniami w zakresie tych dwóch kategorii. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, uznając to za niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. b.a. 7