III SA/Łd 93/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-28
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska, Ewa Alberciak, Agnieszka Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie wójta gminy o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły na okres jednego roku szkolnego, bez podania uzasadnienia przyczyn skrócenia okresu powołania, stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności tego zarządzenia w części dotyczącej okresu powierzenia?Ratio decidendi
Zarządzenie wójta gminy o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż pięć lat, bez podania uzasadnienia przyczyn skrócenia tego okresu, stanowi istotne naruszenie prawa. Brak uzasadnienia uniemożliwia kontrolę prawidłowości zastosowania przepisów i narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zarządzenia w części dotyczącej okresu powierzenia.Stan faktyczny
Skarżąca T. W. wniosła skargę na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024, którym powierzono jej stanowisko dyrektora szkoły na okres od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r. (jeden rok szkolny). Zarzuciła naruszenie przepisów Prawa oświatowego poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak uzasadnienia przyczyn skrócenia okresu powołania. Wójt Gminy Nieborów uzupełnił uzasadnienie zarządzenia zarządzeniem z 23 października 2024 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zarządzenia w części dotyczącej okresu powierzenia. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia w części.Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w części, tj. § 2 w zakresie słów: "do 31 sierpnia 2025 roku, tj. jednego roku szkolnego"; zasądza od Wójta Gminy Nieborów na rzecz skarżącej kwotę 797 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi T. W. na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z dnia 14 sierpnia 2024 roku nr 56/2024 w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły 1. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w części, tj. § 2 w zakresie słów: "do 31 sierpnia 2025 roku, tj. jednego roku szkolnego"; 2. zasądza od Wójta Gminy Nieborów na rzecz skarżącej kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zarządzeniem z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 Wójt Gminy Nieborów powierzył T. W. stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej
im. [...] w B. na okres od 1 września 2024 r.
do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego.
20 września 2024 r. skargę na powyższe zarządzenie wniosła T.W. zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 ust. 1, ust. 10 i ust. 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 737) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zachodzą przesłanki do powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. do 31 sierpnia 2025 r., tj. na okres jednego roku szkolnego oraz braku uzasadnienia przyczyn skrócenia okresu na jaki powierzono skarżącej stanowisko dyrektora szkoły.
Strona skarżąca podniosła, że zaskarżone zarządzenie nie zawiera żadnego uzasadnienia. Nie zostały w nim podane powody skrócenia okresu powierzenia skarżącej stanowiska. W momencie podania do publicznej wiadomości zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły powody te są formalnie nieznane zarówno dyrektorowi, któremu skrócono okres powierzenia stanowiska jak i podmiotom zaangażowanym w funkcjonowanie szkoły. W związku z powyższym brak uzasadnienia i dokładnego wyjaśnienia powodów skrócenia okresu powołania skarżącej na stanowisko dyrektora szkoły pozwala na uznanie, iż w sprawie nie został wykazany "uzasadniony przypadek" skrócenia okresu powołania. Wadliwość zaskarżonego zarządzenia polega na braku spójnego uzasadnienia skrócenia okresu powierzenia skarżącej funkcji dyrektora, a nie na powierzenie jej tej funkcji w ogóle. Z uwagi na fakt, że Wójt Gminy Nieborów nie wykazał w zarządzeniu, aby przy powoływaniu wyłonionego w konkursie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły na krótszy okres aniżeli wynika to z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe zaistniał "uzasadniony przypadek" skutkujący powierzeniem stanowiska do jednego roku szkolnego, zaskarżone zarządzenie winno być uznane w części za niezgodne z przepisami prawa.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o zmianę powyżej wskazanego zarządzenia w zaskarżonej części poprzez powierzenie jej stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2029 r., tj. na okres 5 lat ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w części § 2 w zakresie słów "do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego".
Powyższa skarga nie została przekazana przez organ do sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. Przekazanie skargi nastąpiło dopiero na żądanie sądu 28 stycznia 2025 r.
Natomiast, po otrzymaniu powyższej skargi, zarządzeniem z 23 października 2024 r. nr 79/2024 Wójt Gminy Nieborów zmienił zarządzanie nr 56/2024 z 14 sierpnia 2024 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. w ten sposób, że dodał do niego uzasadnienie. Zarządzenie nr 56/2024 w pozostałym zakresie nie zostało zmienione.
4 grudnia 2024 r. T. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na zrządzenie Wójta Gminy Nieborów 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 oraz na zarządzenie Wójta gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr 79/2024.
Zaskarżonym zarządzeniom zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 ust. 1, ust. 10 i ust. 21 ustawy Prawo oświatowe poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że zachodzą przesłanki do powierzenia skarżącej T. W. stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. do dnia 31 sierpnia 2025 r., tj. na okres jednego roku szkolnego,
w sytuacji gdy argumenty wskazane w uzasadnieniu zarządzenia są niewystarczające i nie dają podstawy do odstępstwa od zasady powierzenia stanowiska na okres krótszy niż 5 lat.
W uzasadnieniu złożonej skargi strona wskazała, że argumenty zawarte w uzupełnionym uzasadnieniu zarządzenia są nieprawdziwe oraz niewystarczające i nie dają podstawy do odstępstwa od zasady powierzenia stanowiska na okres krótszy niż 5 lat, zaś Wójt Gminy Nieborów wybiórczo przedstawił okoliczności, tak aby przemawiały one na niekorzyść skarżącej. Skarżąca także obszernie odniosła się do argumentacji zaprezentowanej przez organ w zarządzeniu z 23 października 2024 r. nr 79/2024. W ocenie skarżącej Wójt Gminy Nieborów nie przedstawił w zarządzeniach żadnych uzasadnionych powodów skrócenia okresu powierzenia wyłonionemu w konkursie kandydatowi stanowiska dyrektora szkoły. Powierzenie tego stanowiska skarżącej na skrócony okres nastąpiło bez przekonywującego uzasadnienia, w oderwaniu od wyników postępowania konkursowego.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zarządzenia Wójta Gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr 79/2024 w sprawie zmiany Zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. oraz zarządzenie Wójta Gminy Nieborów
z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. w części § 2 w zakresie słów "do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego" oraz o zwrot na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. oraz o oddalenie skargi na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów
z 23 października 2024 r. nr 79/2024. W ocenie organu brak jest również podstaw do stwierdzenia nieważności zarządzenia z 14 sierpnia 2024 r. zmienionego zarządzeniem z 23 października 2024 r.
Skarga T. W. z 4 grudnia 2024 r. na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 została zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt III SA/Łd 24/25 i odrzucona postanowieniem z 28 maja 2025 r. z uwagi na wcześniejszą zawisłość sporu między stronami, zaś skarga na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr 79/2024 została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 25/25 i rozpoznana łącznie z przedmiotową sprawą na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do
art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty organu jednostki samorządu terytorialnego, inne niż akt prawa miejscowego, podjętego w sprawie z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Podstawy do stwierdzenia nieważności aktu lub uchwały organu gminy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465) – dalej: "u.s.g.". W myśl art. 91 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu (np. uchwały) organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (M. Stahl, Z. Kmieciak: "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny" w: Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639, z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2674/19, LEX nr 2777895).
W rozstrzyganej sprawie przedmiot skargi stanowi zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. w sprawie powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. na okres od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego.
Na wstępie wskazać należy, że legitymacja skargowa do wniesienia skargi na zarządzenie organu gminy została uregulowana w art. 101 ust. 1 u.s.g. W myśl tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Dokonując oceny dopuszczalności zaskarżenia przedmiotowego zarządzenia z uwagi na jego charakter, w ślad za orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny, wskazać należy, że "o właściwości sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na uchwałę lub zarządzenie organu jednostki samorządu terytorialnego, które nie stanowią aktów prawa miejscowego, przesądzające znaczenie ma to, że akt taki został podjęty przez organ jednostki samorządu terytorialnego w sprawie z zakresu administracji publicznej. Przy tym akt ten może dotyczyć większej lub mniejszej liczby osób, a nawet jednej, wskazanej w tym akcie osoby. Zasadnicze znaczenie ma więc to, czy akt został podjęty przez organ jednostki samorządu terytorialnego, i czy sprawa, w której akt ten został podjęty, jest sprawą z zakresu administracji publicznej" (por. pkt 29 komentarza LEX do art. 3 p.p.s.a. [w:] J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Opublikowano: LexisNexis 2011).
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że zarządzenie organu wykonawczego gminy jest obok decyzji administracyjnej prawną formą w jakiej wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004r., sygn. akt OSK 439/04 Opublikowano: OwSS 2005/3/69). Z kolei obsada stanowiska kierowanego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, co wchodzi w zakres administracji publicznej sprawowanej przez organy samorządu terytorialnego (por. wyroki: NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2188/18, Lex numer 2603842 oraz z 14 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 359/14, Lex numer 1480907). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że akt powołania i odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny.
Dalej podkreślić należy, że skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje wtedy, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonego aktu. Interes prawny, to coś innego niż interes faktyczny, winien on wynikać z przepisu prawa gwarantującego podmiotowi określone uprawnienie. Strona uruchamiając tryb określony w art. 101 ust. 1 u.s.g. winna wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanego zarządzenia doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego. W orzecznictwie wskazuje się także, że powinna wykazać, że zaskarżony akt wpływa na sferę materialnoprawną strony, pozbawiając ją pewnych uprawnień gwarantowanych przepisami prawa materialnego albo uniemożliwiając ich realizację (por. wyrok NSA z 22 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1106/16 oraz powołane tam orzecznictwo, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Skarga wnoszona w trybie art. 101 u.s.g nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność zarządzenia z prawem i równoczesne naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela, a uprawnienie to musi wynikać z właściwej regulacji materialnoprawnej.
Zgodnie z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie, w kontekście przesłanek dopuszczalności skargi wynikających z art. 101 ust. 1 u.s.g., nie ulega wątpliwości, że skarżąca legitymuje się własnym i konkretnym interesem prawnym, gdyż zaskarżone zarządzenie dotyczy bezpośrednio sfery jej praw i obowiązków, skoro zostało wydane w sprawie powołania jej na dyrektora placówki oświatowej na okres jednego roku szkolnego.
Skarga nie musiała zostać poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia, ani jej wniesienie nie jest ograniczone terminem (art. 53 § 2a p.p.s.a.).
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia należy wskazać, że w myśl art. 66 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora (art. 66 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe). Zgodnie natomiast z art. 66 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzy to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny.
Z powyższego wynika, że powierzenie stanowiska następuje zasadniczo na okres 5 lat szkolnych. Natomiast powierzenie na okres krótszy jest możliwe, ale może to nastąpić tylko w "uzasadnionych przypadkach", co prowadzi do wniosku, że w takiej sytuacji z woli ustawodawcy, konieczne jest uzasadnienie dlaczego w konkretnym przypadku okres powierzenia jest krótszy. Brak uzasadnienia wskazującego na celowość zastosowania krótszego okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły stanowić może istotne naruszenie prawa i skutkować stwierdzeniem nieważności zarządzenia w tym zakresie.
Na tle przytoczonej regulacji niesporne jest zatem, iż powierzenie stanowiska na okres 5 lat szkolnych stanowi regułę, natomiast zastosowanie krótszego okresu jest wyjątkiem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym w zakresie aktów powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż pięć lat wypracowano pewne podstawowe reguły zastosowania omawianego wyjątku. Po pierwsze, zarządzenie wymaga starannego uzasadnienia, na tyle czytelnego i wyczerpującego, aby mogło pełnić funkcję informującą wobec kandydata wyłonionego w konkursie, a także umożliwiało kontrolę prawidłowości zastosowania przepisu przez organ nadzoru i przez sąd administracyjny. Przesłanki odstąpienia przez organ prowadzący od reguły 5 letniego okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły powinny być wykazane wyczerpująco w zarządzeniu o powierzeniu tej funkcji. Ponadto, argumenty przemawiające za potrzebą skrócenia okresu powierzenia stanowiska nie mogą być ogólnikowe, lecz zindywidualizowane, odnoszące się do konkretnej osoby, poparte wnikliwą argumentacją, uwzględniającą specyfikę sytuacji, w której zaszła rzeczywista potrzeba odstępstwa od zasady ogólnej. Argumenty te muszą odwoływać się do okoliczności aktualnych w dniu podejmowania zarządzenia o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły (por. wyroki NSA z 8 września 2000 r., sygn. akt II SA/Łd 889/00, z 14 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Łd 1900/00, z 1 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 689/12 i z 31 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1935/12; wyroki WSA w Opolu z 19 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Op 93/04, WSA we Wrocławiu z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 697/11, WSA w Opolu z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Op 760/11, WSA w Lublinie z 6 września 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 364/12, z 1 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 689/12 oraz z 31 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1935/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na: www. orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Podkreślenia wymaga także, że powierzenie stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat jest rozstrzygnięciem podejmowanym w trybie uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to pozostaje pod kontrolą organu nadzoru oraz sądu administracyjnego i tym samym wymaga szczegółowego i czytelnego uzasadnienia zawierającego przekonujące argumenty, że nie jest to działanie arbitralne lecz oparte na obiektywnych i realnie istniejących przesłankach. Organ działający w ramach uprawnienia wynikającego z art. 63 ust. 21 zdanie drugie ustawy Prawo oświatowe powinien wykazać należytą argumentacją, czy spełniła się przesłanka "uzasadnionego przypadku". Adresat zarządzenia o powierzeniu stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat jest uprawniony do poznania pisemnych argumentów organu powierzającego i podstawy prawnej jego decyzji (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 października 2016 r., sygn. akt IV SA/G1 100/16, wyrok WSA w Szczecinie z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1096/21 dostępne w CBOSA).
Zarządzenie o powierzeniu funkcji dyrektora na okres krótszy niż 5 lat powinno zawierać wyjaśnienie, jakie okoliczności uzasadniają skrócenie kadencji. Wynika to nie tylko z powołanego przepisu, ale także z ogólnych zasad ustrojowych zawartych w art. 2 i art. 77 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny wiele razy wskazywał, że na jednostkach samorządu terytorialnego ciąży obowiązek uzasadniania wszelkich rozstrzygnięć, także zarządzeń, zwłaszcza w sytuacji, gdy na ich podstawie dochodzi do ingerencji w sferę praw i obowiązków jednostki. W świetle zasady demokratycznego państwa prawnego i adresowanego do wszystkich organów władzy publicznej nakazu działania na podstawie i w granicach prawa (art. 2 i 7 Konstytucji RP), niedopuszczalne jest podejmowanie aktów władzy publicznej - w tym uchwał i zarządzeń organów samorządu - bez ujawnienia przyczyn przemawiających za konkretnym rozstrzygnięciem. Działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności i niepoddające się kontroli oraz nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Obowiązek działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, stwarza po stronie organów władzy publicznej obowiązek uzasadniania jej rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego. Obowiązek prawidłowego uzasadniania aktów organów samorządowych jest też elementem zasady jawności działania władzy publicznej (np. wyroki NSA z: 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1468/08; z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 2420/10;z 25 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3624/17, dostępne w CBOSA).
W przedmiotowej sprawie zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. nie zawiera żadnego uzasadnienia powierzenia skarżącej stanowiska na okres jednego roku szkolnego, przez co nie spełnia wymogów ustawy Prawo oświatowe, a zatem narusza prawo w sposób istotny, co stało się powodem stwierdzenia nieważności zarządzenia w części określającej końcową datę powierzenia stanowiska skarżącej.
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia w zakresie częściowym zgodnie z wnioskiem skarżącej co było dopuszczalne bowiem wadliwość zarządzenia polegała jedynie na braku uzasadnienia skrócenia okresu powierzenia skarżącej funkcji dyrektora, a nie na powierzeniu jej tej funkcji w ogóle. Zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zarządzenia w pozostałym zakresie. Po wtóre, stosownie do art. 134 § 2 p.p.s.a., sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Stwierdzenie nieważności zarządzenia w pełnym zakresie byłoby niekorzystne dla skarżącej i naruszało jej interes, gdyż prowadziłoby do odpadnięcia podstawy powierzenia jej funkcji dyrektora.
Końcowo wskazać jeszcze należy, że sąd ma świadomość, że w związku z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem zaskarżone zarządzenie de facto powierza skarżącej funkcję dyrektora na czas nieokreślony, co także jest niezgodne z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe i dlatego rzeczą organu - zobligowanego przez art. 7 Konstytucji w zw. z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe będzie niezwłoczne doprowadzenie do jego zgodności z prawem albo poprzez powierzenie skarżącej funkcji na okres 5 lat albo na okres krótszy, ale po przedstawieniu szczegółowego i konkretnego uzasadnienia skrócenia tego okresu, tak aby możliwa była weryfikacja stanowiska organu przez sąd administracyjny co do tego, czy rzeczywiście ewentualne skrócenie okresu powierzenia stanowiska jest obiektywnie uzasadnione.
Uwzględniając powyższe, sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwi z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na koszty w łącznej kwocie 797 złotych składają się: wpis od skargi (300 złotych), zwrot kosztów zastępstwa procesowego (480 złotych) oraz opłata skarbowa za udzielone pełnomocnictwo (17 złotych).
EC
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło