III SA/Łd 938/14
PostanowienieWSA w Łodzi2014-11-25
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, działający w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, który korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, mimo że jego sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie pełnych kosztów postępowania?Ratio decidendi
Skarżący, działający w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 lit. e PPSA. Jednocześnie, jeśli jego sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, może mu być przyznane prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 PPSA.Stan faktyczny
Skarżący P.D. złożył skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W skardze wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, ale postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych umorzył jako bezprzedmiotowe z uwagi na ustawowe zwolnienie.Rozstrzygnięcie
1/ przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzono postępowanie sądowe z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 listopada 2014 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P.D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – P.D. prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzyć postępowanie sądowe z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. (MSi)
P.D. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP. W skardze skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A.L. z Kancelarii Adwokackiej (ul. A, [...] Ł.).
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, zawartym na urzędowym formularzu (PPF), skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 420 zł brutto, który nie wystarcza mu na sfinansowanie podstawowych potrzeb. Jego majątek stanowi dom o pow. 100 m2 oraz udział (1/4) we współwłasności domu o pow. 100 m2. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym.
Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 3 listopada 2014 roku wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych rachunków bankowych - z okresu ostatnich 3 miesięcy, określenie kwoty miesięcznych kosztów utrzymania oraz wydatków przeznaczanych na podstawowe opłaty eksploatacyjne i zakup lekarstw oraz przedstawienie zaświadczenia o wysokości dochodu miesięcznego brutto osiąganego z tytułu wynagrodzenia za pracę w okresie ostatnich 3 miesięcy - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 17 listopada 2014 roku nadesłał wymagane dokumenty i informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej.
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że problematyka zwolnienia od kosztów sądowych została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". W art. 239 tego aktu określony został krąg podmiotów podlegających zwolnieniu od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie z pkt 1 lit. e powołanego artykułu, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Jednocześnie z art. 246 § 1 pkt 2, art. 262 i art. 252 powołanej ustawy wynika, że stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę (1/4 etatu) w wysokości 420 zł brutto, z którego kwotę 160 zł przeznacza na czynsz (komorne za mieszkanie). Jego majątek stanowi dom o pow. 100 m2 oraz udział (1/4) we współwłasności domu o pow. 100 m2. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Ponadto skarżący nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym oraz rzecznikiem patentowym.
W tym stanie rzeczy, Starszy referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż sytuacja materialna skarżącego powoduje, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Jednocześnie odnosząc się do zawartej we wniosku prośby skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A.L. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. A w Ł., Starszy referendarz sądowy uznał za niezbędne wyjaśnić, że zgodnie z wprowadzonym ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r. art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. W świetle powyższego ocena możliwości wyznaczenia w przedmiotowej sprawie pełnomocnikiem z urzędu adwokata A.L. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. A w Ł. należeć będzie zatem do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł..
W pozostałym zakresie postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało zaś umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z mocy bowiem art. 239 pkt 1 lit. e ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od tychże kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 oraz art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
(MSi)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło