III SA/Łd 939/14
PostanowienieWSA w Łodzi2014-11-25
Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Magdalena Sieniuć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, może jednocześnie uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?Ratio decidendi
Skarżący, który korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 239 pkt 1 lit. e PPSA), może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 PPSA). Postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest w takim przypadku bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Skarżąca Z.D. wniosła skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W skardze zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącej pozwala na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, ale postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe z uwagi na ustawowe zwolnienie.Rozstrzygnięcie
1/ przyznano skarżącej – Z.D. prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzono postępowanie sądowe z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 listopada 2014 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – Z.D. prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzyć postępowanie sądowe z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. (MSi)
Z.D. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP. W skardze skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A.L. z Kancelarii Adwokackiej (ul. A, [...] Ł.).
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, zawartym na urzędowym formularzu (PPF), skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem S.. Oboje z mężem osiągają dochód z tytułu emerytury w łącznej kwocie 2.708 zł brutto. Przy czym z przysługującej skarżącej emerytury w związku z potrąceniami komorniczymi pozostaje do dyspozycji jedynie kwota 867 zł. Małżonkowie ponoszą przy tym koszty w kwocie 360 zł na czynsz i opłaty, w kwocie ok. 500 zł (raty kredytowe), a ponadto koszty leczenia w wysokości ok. 400 zł oraz inne wydatki i opłaty w wysokości 1.100 zł. Jedyny majątek rodziny stanowi mieszkanie o pow. 43,19 m2. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym.
Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 3 listopada 2014 roku wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych - z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania faktu spłacania wskazanych we wniosku rat kredytowych wraz z określeniem celu, na jaki zaciągnięty został kredyt poprzez nadesłanie kserokopii umowy kredytowej, jednoznacznego wskazania wszystkich posiadanych nieruchomości – z uwagi na brak wypełnienia rubryki nr 7.1. urzędowego formularza PPF (zatytułowanej "Nieruchomość rolna" i "Inne nieruchomości) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 17 listopada 2014 roku nadesłała wymagane dokumenty i informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej.
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że problematyka zwolnienia od kosztów sądowych została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". W art. 239 tego aktu określony został krąg podmiotów podlegających zwolnieniu od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie z pkt 1 lit. e powołanego artykułu, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Jednocześnie z art. 246 § 1 pkt 2, art. 262 i art. 252 powołanej ustawy wynika, że stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem S. Oboje z mężem osiągają dochód z tytułu emerytury w łącznej kwocie 2.708 zł brutto. Przy czym z przysługującej skarżącej emerytury w związku z potrąceniami komorniczymi pozostaje do dyspozycji jedynie kwota 867 zł. Łączne koszty utrzymania rodziny skarżącej zamykają się kwotą 1.860 zł, ponadto małżonkowie spłacają raty kredytowe w wysokości 500 zł. Jedyny ich majątek stanowi mieszkanie o pow.
43,19 m2. Z analizy nadesłanych wyciągów bankowych wynika przy tym, że małżonkowie nie posiadają środków, które mogliby przeznaczyć na koszty postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto skarżąca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym oraz rzecznikiem patentowym.
W tym stanie rzeczy, Starszy referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż sytuacja materialna skarżącej powoduje, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jednocześnie odnosząc się do zawartej we wniosku prośby skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A.L. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. A w Ł., Starszy referendarz sądowy uznał za niezbędne wyjaśnić, że zgodnie z wprowadzonym ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r. art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. W świetle powyższego ocena możliwości wyznaczenia w przedmiotowej sprawie pełnomocnikiem z urzędu adwokata A.L. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. A w Ł. należeć będzie zatem do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł.
W pozostałym zakresie postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało zaś umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z mocy bowiem art. 239 pkt 1 lit. e ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od tychże kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 oraz art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
(MSi)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło