III SA/Łd 94/09

Dnia 24 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2009 roku w sprawie ze skargi M. B. na uchwałę Rady Miasta Z. z dnia 26 stycznia 2006 roku nr XLIII/425/06 w przedmiocie korzystania z ulg w komunikacji na liniach tramwajowych 11 i 46 p o s t a n a w i a : 1) przyznać skarżącemu – M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłat sądowych ponad kwotę 100,00 (sto) złotych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 12 listopada 2008 roku M. B. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Miasta Z. Nr XLIII/425/06 z dnia 26 stycznia 2006 roku, w przedmiocie korzystania z ulg w komunikacji na liniach tramwajowych 11 i 46. W toku postępowania sądowego skarżący –M. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2009 roku Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu – M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłat sądowych ponad kwotę 100,00 (sto) złotych, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy podkreślił, iż zarówno skarżący, jak i jego żona są osobami niepełnosprawnymi w związku z czym ponoszą zwiększone koszty bieżącego utrzymania. Ponadto w gospodarstwie domowym skarżącego na utrzymaniu rodziców pozostaje niepełnoletnia ucząca się córka. Analiza zaś oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach przedstawiona przez skarżącego wykazała, że łączne dochody w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą 3.958 zł, co w zestawieniu z wysokością ewentualnych przyszłych kosztów sądowych powstałych w ramach prowadzonego postępowania uzasadniało częściowe pokrycie opłat sądowych. Od powyższego postanowienia M. B. złożył sprzeciw, w którym nie przedstawił i nie wykazał, że zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności, które spowodowały zmianę lub znaczące pogorszenie jego sytuacji materialno – finansowej w stosunku do sytuacji przedstawionej w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie został uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Z nadesłanego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną - H. B. i uczącą się córką. Źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1126,00 zł miesięcznie oraz świadczenie emerytalne (939,00 zł) i wynagrodzenie za pracę (1.839 zł), które uzyskuje żona w łącznej kwocie 2.832 zł miesięcznie. Dochody w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą łącznie 3.958 zł. Wnioskodawca wskazał ponadto, iż posiada nieruchomości - lokal mieszkalny w którym zamieszkuje o powierzchni 42,42 m2 i dom jednorodzinny w stanie surowym, którego budowa z przyczyn ekonomicznych i zdrowotnych została przerwana 1994 roku. Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Składając sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2009 roku skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności mających wpływ na ocenę jego możliwości płatniczych, co spowodowało, iż Sąd przy ocenie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych kierował się informacjami zawartymi na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osoby fizycznej. Dokonując zatem analizy nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym Sąd uznał, że skarżący wykazał, iż jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Odwołując się bowiem do treści powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt. 2 powołanej ustawy podkreślić należy, że określenie "gdy wykaże (...)" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena natomiast sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje, bądź nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz, czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Rozważając kwestię oceny zdolności płatniczych skarżącego należało wskazać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że zarówno skarżący, jak i jego żona są osobami niepełnosprawnymi, w związku z czym ponoszą zwiększone koszty bieżącego utrzymania. Ponadto w gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje także córka – uczennica liceum ogólnokształcącego i jak wskazał skarżący ponosi on dodatkowe wydatki związane z jej utrzymaniem. Biorąc zatem pod uwagę całokształt przedstawionych okoliczności Sąd uznał, iż skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu uzasadnia to zwolnienie M. B. od opłat sądowych w wysokości przekraczającej 100 zł. Wskazać nadto należy, że skarżący nie jest osobą bezrobotną, samotną, czy pozostającą bez środków do życia. Pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i posiada stałe źródła dochodów. Prowadzi to do wniosku, iż brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania sądowego, a udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to dotyczy tylko przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Reasumując Sąd uznał, iż sytuacja materialna i rodzinna skarżącego uzasadnia zwolnienie go od obowiązku ponoszenia opłat sądowych ponad kwotę 100 zł. Brak jest natomiast podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w związku z art. 245 § 4 i art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w postanowieniu.