III SA/Łd 948/17
WyrokWSA w Łodzi2019-05-08
Skład orzekający: Krzysztof Szczygielski, Ewa Alberciak, Irena Krzemieniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydana na podstawie przepisów, które weszły w życie po dacie popełnienia przez kierowcę naruszeń przepisów ruchu drogowego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Zastosowanie przepisów ustawy zmieniającej, które weszły w życie po dacie popełnienia przez kierowcę naruszeń przepisów ruchu drogowego, do sprawy zatrzymania prawa jazdy narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. W związku z tym, organy administracji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy D. T. z powodu przekroczenia 26 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione w okresie od kwietnia do października 2014 r. Skarżący zarzucił organom obu instancji błędy proceduralne i materialne, w tym bezkrytyczne przyjęcie wniosku policji, błędne ustalenie liczby punktów karnych oraz zastosowanie przepisów, które weszły w życie po dacie popełnienia wykroczeń. Sąd administracyjny zawiesił postępowanie w celu wyjaśnienia kwestii związanych z punktami karnymi, a następnie podjął je po otrzymaniu informacji o dalszych postępowaniach sądowych dotyczących danych skarżącego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego D. T. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2019 roku sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego D. T. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] r. nr [...] o zatrzymaniu D. T. prawa jazdy kategorii A, B, C, B+E, C+E, T nr [...], seria [...], wydanego [...] maja 2000 r. przez Prezydenta Miasta S. do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z [...] r. Prezydent Miasta S. na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.) orzekł o zatrzymaniu D.T. prawa jazdy kategorii A, B, C, B+E, C+E, T nr [...], seria [...], wydanego [...] maja 2000 r. przez Prezydenta Miasta S., do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji, zobowiązaniu D.T. do niezwłocznego zwrotu dokumentu prawa jazdy i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w związku z wielokrotnym naruszeniem przepisów ruchu drogowego i uzyskaniem 26 punktów Komendant Wojewódzki Policji w Ł. przesłał wniosek z 28 kwietnia 2017 r. o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie psychologii transportu oraz na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień.
W odwołaniu skarżący zarzucił, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie, a poprzestał jedynie na bezkrytycznym przyjęciu do wiadomości wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. Z wniosku tego wynika, że w okresie od 17 kwietnia do 25 października 2014 r. otrzymał punkty karne, w tym za wykroczenie drogowe w W., w której nigdy nie był. Organ nie wziął pod uwagę, że odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, czym zmniejszył liczbę punktów karnych o 6. Szkolenie odbyło się na początku listopada 2014 r., kiedy dowiedział się, że na jego koncie jest 10 punktów karnych. Organ I instancji bezzasadnie i bez żadnego uzasadnienia nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Nie sposób bowiem przyjąć, że zachodzą okoliczności dotyczące ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, jak też ważny interes społeczny.
Organ II instancji uznając, że decyzję organu I instancji należy utrzymać w mocy stwierdził, iż nie narusza ona obowiązujących przepisów. Organ I instancji wszczął postępowanie na podstawie informacji zawartych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z 28 kwietnia 2017 r. o skierowanie D.T. na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie psychologii transportu oraz na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w związku z otrzymaniem 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Z informacji tej wynikało, że kierowca w okresie od 17 kwietnia do 25 października 2014 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, tj.: 17 kwietnia 2014 r., R., obszar wiejski, N., samochód osobowy [...], przekroczenie prędkości 50 km/h – punkty 10; 17 kwietnia 2014 r. R., obszar wiejski, N. samochód osobowy [...], kierowanie pojazdem nie mając przy sobie wymaganych dokumentów, punkty 0; 6 lipca 2014 r. S., obszar wiejski, D., samochód osobowy [...], przekroczenie prędkości powyżej 50 km/h – punkty 10; 4. 25 października 2014 r. W., obszar wiejski, U., [...], samochód osobowy, [...], przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h – punkty 6. W ocenie organu II instancji, w sprawie zaistniały podstawy do zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem przez kierowcę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji. Organ I instancji orzekając w sprawie zatrzymania prawa jazdy związany jest domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, tj. sformalizowanej informacji Komendanta Wojewódzkiego Policji, co do uzyskanej przez kierującego pojazdem liczby punktów karnych. Dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego są wiążące dla organu administracji, który nie może samodzielnie prowadzić ustaleń w zakresie objętym ewidencją. Szkolenie, które pozwoli zmniejszyć liczbę punktów może się odbyć, w chwili kiedy kierowca na swoim koncie nie przekroczył jeszcze 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. 26 punktów dotyczyło okresu od 17 kwietnia do 25 października 2014 r. Skarżący natomiast wskazał, że szkolenie odbył na początku listopada 2014 r. Odbycie szkolenia po przekroczeniu 24 punktów nie redukuje ilości przyznanych punktów, co wynika z § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488). Odnosząc się do kwestii nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności organ II instancji podniósł, że zatrzymanie prawa jazdy ma charakter prewencyjny, zabezpieczający i dotyczy sytuacji, gdy jest prawdopodobne, że kierowca ze względu na kwalifikacje nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Niewątpliwie ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ właściwy do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymywały je osoby mające odpowiednie kwalifikacje, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tych warunków.
W skardze na powyższą decyzję D. T. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ I instancji nie przeprowadził odpowiednio postępowania dowodowego. Poprzestano jedynie na bezkrytycznym przyjęciu do wiadomości wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji. Skarżący nigdy nie był w W. i nie mógł tam też przekroczyć prędkości. Odbył szkolenie po tym jak na początku listopada 2014 r. dowiedział się w KMP w S., że na jego koncie znajdują się punkty karne, jednakże było ich tylko 10. Organ I instancji bezzasadnie nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Nie sposób przyjąć, że za odebraniem doświadczonemu kierującemu prawa jazdy po 3 latach od ostatniego zdarzenia uzasadnia ważny interes społeczny, skoro przez ten czas kierujący nie doprowadził swym zachowaniem do podobnego wniosku. Zdaniem skarżącego, nie sposób uznać, że organ I instancji wykazał niezbędność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ II instancji nie odniósł się w żadnej mierze do tego zarzutu. Istotą sprawy jest bezpodstawność wydania decyzji z uwagi na wydanie jej na podstawie przepisów, które nie obowiązują strony, gdyż nie istniały w dniu popełnienia czynu. Organy obu instancji powołały się na przepisy, które w okresie od popełnienia wykroczeń do wydania decyzji były wielokrotnie zmieniane. Policja nie miała uprawnień do kierowania wniosków, a organ I instancji nie miał podstaw do wydania decyzji. Błędne jest stanowisko organów obu instancji, że wydanie decyzji jest obligatoryjne. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w połączeniu z pominięciem postępowania dowodowego prowadziłoby do odebrania prawa do obrony w sytuacji, gdy kierującemu przypisano błędnie punkty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 30 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Komendantem Wojewódzkim Policji w Ł. w przedmiocie usunięcia z ewidencji 6 punktów karnych z tytułu nałożonego mandatu karnego. Jednocześnie pełnomocnik złożył wniosek skarżącego z 27 listopada 2017 r. o usunięcie punktów karnych z ewidencji skierowany do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. oraz pismo, w którym skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji o odmowie skierowania skarżącego na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, zobowiązanie organu I instancji do zwrócenia się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. o udostępnienie danych z ewidencji punktów karnych dotyczących skarżącego, dokumentu – zaświadczenia o odbytym szkoleniu, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przesłuchanie skarżącego na okoliczność ustalenia rzeczywistej liczby punktów karnych, w szczególności braku podstaw do obciążenia 6 punktami karnymi z tytułu popełnienia wykroczenia z 25 października 2014 r., zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący wniósł także o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Komendantem Wojewódzkim Policji w Ł. w przedmiocie usunięcia punktów karnych z ewidencji. Nadto w piśmie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z uwagi na uniemożliwienie stronie końcowego zaznajomienia się z materiałami postępowania zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji;
- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania orzeczenia uchylającego zaskarżoną decyzję w całości i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania administracyjnego wzięcia należytego udziału w sprawie zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, w szczególności poprzez niepoinformowanie skarżącego o zakończeniu postępowania i uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
- art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a. polegającą na niewystarczającym uzasadnieniu decyzji, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności, że skarżący nie przekroczył liczby 24 punktów karnych oraz przeszedł szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym;
- art. 7 i art. 8 k.p.a. statuujących zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej poprzez wydanie przez organ II instancji niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy było możliwe rozstrzygnięcie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony;
- art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności, naruszeniem słusznego interesu skarżącego, nienależytym wyjaśnieniu okoliczności sprawy wskutek niedostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia prawidłowości ewidencji punktów karnych i rzeczywistej ilości punktów karnych;
- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, w szczególności bez należytego ustalenia rzeczywistej ilości punktów karnych, z zaniechaniem uzyskania informacji z ewidencji punktów karnych;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe skierowanie a kontrolne sprawdzenie kwalifikacji pomimo, że nie istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do tych kwalifikacji;
- art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji pomimo, iż skarżący nie przekroczył 24 punktów karnych.
Postanowieniem z 30 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie. Sąd uznał, że orzeczenie, jakie zapadnie w przedmiocie usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców będzie miało istotny wpływ na wynik postępowania sądowoadministracyjnego.
W piśmie z 27 kwietnia 2018 r. skarżący oświadczył, że 12 lutego 2018 r. otrzymał odpowiedź Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł. dotyczącą okoliczności wpisu 6 punktów karnych dotyczących wykroczenia polegającego na przekroczeniu prędkości od 31 do 40 km/h 25 października 2014 r. w miejscowości U. gmina W., stwierdzonego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w M. z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...]. Skarżący nigdy nie został zatrzymany do kontroli drogowej w miejscowości U. Nie został mu także doręczony wyrok nakazowy w sprawie. 11 kwietnia 2018 r. zapoznał się z aktami postępowania w sprawie o wykroczenie w Sądzie Rejonowym w M. Analiza akt wykazała, że osoba trzecia posłużyła się jego danymi osobowymi, wprowadzając funkcjonariuszy Policji w czasie kontroli drogowej w błąd.
W piśmie z 3 października 2018 r. D. T. poinformował, że 28 maja 2018 r. złożył do Sądu Okręgowego w P. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w M. z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...]. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. [...] Wydział Karny Odwoławczy oddalił wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w M. z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...]. 20 sierpnia 2018 r. skarżący złożył do Sądu Apelacyjnego w Ł. zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w P. [...] Wydziału Karnego Odwoławczego z [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...]. Zarządzeniem z 24 sierpnia 2018 r. akta sprawy przedstawiono Sądowi Apelacyjnemu w Ł. W chwili obecnej sprawa nie została rozpoznana.
W piśmie z 16 stycznia 2019 r. skarżący poinformował, że postanowieniem z [...] października 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w Ł. [...] Wydział Karny utrzymał w mocy postanowienie Sąd Okręgowy w P. z [...] sierpnia 2018 r.
W piśmie z 18 lutego 2019 r. D. T. podniósł, że 12 lutego 2018 r. otrzymał odpowiedź Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł. dotyczącą okoliczności wpisu 6 punktów karnych dotyczących wykroczenia polegającego na przekroczeniu prędkości od 31 do 40 km/h 25 października 2014 r. w miejscowości U., gmina W., stwierdzonego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...].
W piśmie z 11 marca 2019 r. skarżący oświadczył, że nie składa skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. w przedmiocie odmowy usunięcia punktów z ewidencji, gdyż podjął działania zmierzające do weryfikacji okoliczności wpisu 6 punktów karnych dotyczących wykroczenia polegającego na przekroczeniu prędkości od 31 do 40 km/h 25 października 2014 r. w miejscowości U., gmina W., stwierdzonego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w M. z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...].
Postanowieniem z 19 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] r. nr [...] o zatrzymaniu D.T. prawa jazdy kategorii A, B, C, B+E, C+E, T nr [...], seria [...], wydanego [...] maja 2000 r. przez Prezydenta Miasta S. do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji.
Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, nadal zwanej w skrócie "ustawą zmieniającą". Zgodnie z tym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4 (tj. Prawa o ruchu drogowym). Wprowadzona tym przepisem sankcja obowiązuje od dnia 18 maja 2015 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.
Natomiast poprzednio omawianą kwestię regulował art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g Prawa o ruchu drogowym, który również stanowił, że w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepis ten został jednak uchylony z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627, z późn. zm.), tj. z dniem 19 stycznia 2013 r. (art. 125 pkt 14 w zw. z art. 139 ustawy o kierujących pojazdami). W przepisach ustawy o kierujących pojazdami nie wprowadzono jednak odpowiednika przepisu art. 138 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym.
W rozpoznawanej sprawy decyzja Starosty o zatrzymaniu prawa jazdy została wydana w związku z otrzymaniem przez skarżącego 26 punktów za naruszenie przepisów drogowych w okresie od 17 kwietnia 2014 r. do 25 października 2014 r. Jednocześnie dostrzec trzeba, że rozstrzygnięcie to zostało wydane w czasie, gdy już obowiązywał art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej. Rozważenia jednak wymagało, czy przepis ten mógł mieć zastosowanie do popełnionych przez skarżącego naruszeń, które miały miejsce przed jego wejściem w życie, a nadto w okresie, w którym nie było przepisu nakładającego sankcję w postaci zatrzymania prawa jazdy. Wskazówkę interpretacyjną w tym zakresie, jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, może stanowić rozwiązanie przyjęte przez samego ustawodawcę w art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, który w dacie orzekania przez organy stanowił, że w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 stycznia 2016 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Choć regulacja ta nie znajduje bezpośrednio zastosowania w kontrolowanej sprawie, bez wątpienia wskazuje na to, że także dla ustawodawcy istotnym momentem dla przyjęcia stanu prawnego, który winien mieć zastosowanie wobec kierowców, którzy dopuszczają się naruszeń przepisów ruchu drogowego skutkujących przekroczeniem 24 punktów, jest dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie tak wyznaczonej dopuszczalnej liczby punktów (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1787/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 75/16; wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 374/16).
Podkreślenia również wymaga, że w ustawie zmieniającej brak jest przepisów intertemporalnych. Natomiast - jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, opubl. ONSAiwsa 2006 r. nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, opubl. ONSA 1998 r. z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie należy kierować się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa.
W ocenie Sądu, zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej do zdarzeń mających miejsce w okresie od 17 kwietnia do 25 października 2014 r. prowadzi do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz.
Stosownie do powyższego Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Wskazania co do dalszego postępowania sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło