III SA/Łd 951/14

Dnia 4 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. N. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podmiotów prowadzących agencję zatrudnienia postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. 2 4 T. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podmiotów prowadzących agencję zatrudnienia. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, zawartym na urzędowym formularzu, skarżący wskazał, że jest jedynym żywicielem 5-osobowej rodziny. Wyjaśnił, że jedno dziecko wymaga stałej opieki matki dziecka (orzeczenie o niepełnosprawności). Skarżący wskazał, że dochody z działalności gospodarczej są wydatkowane na leczenie, zakup leków oraz leczenie zagranicą. Z tytułu pracy zawodowej skarżący osiąga miesięczny dochód w wysokości 9000 zł, natomiast z tytułu działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 850 Euro. Żona skarżącego otrzymuje zasiłek i świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 1153,00 zł. Łącznie miesięczne dochody rodziny skarżącego wynoszą 10153 zł brutto i 850 Euro. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 124 m² z garażem, działki budowlanej o powierzchni 980 m² oraz domu w budowie o powierzchni 110 m². Ponadto jak wynika z oświadczenia skarżący posiada oszczędności w wysokości 40.000 zł, 10.000 Euro oraz papiery wartościowe w kwocie około 15.000 zł. Skarżący jest właścicielem samochodu marki Citroen Xsara Picasso z 2008 r. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Skarżący w dniu 10 lutego 2015 r. wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, że jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Okolicznościami determinującymi negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącego jest fakt uzyskiwania przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym znacznychj dochodów (łącznie 10.153 zł) oraz posiadania przez niego zasobów pieniężnych w kwocie 40.000 zł, 10.000 Euro oraz papierów wartościowych w wysokości 15.000 zł. Uzyskiwanie stałych wysokich dochodów oraz posiadanie środków finansowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis od skargi 200 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnieniu wyroku – w przypadku oddalenia skargi i złożenia stosownego wniosku – w kwocie 100 zł i ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł) pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo zauważyć należy, że na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. W skład majątku wnioskującego wchodzą nieruchomości w postaci domu o pow. 124 m2 oraz działki budowlanej o powierzchni 980 m² wraz z domem w trakcie budowy o powierzchni 110 m². Uznać zatem należy, że skarżący wraz z rodziną ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Istotne jest to, że skarżący posiada wysokie dochody i znaczne oszczędności, co pozwala uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. W zakresie natomiast konieczności leczenia niepełnosprawnego dziecka Sąd zauważa, ze skarżący sam przyznał, że koszty jego opieki i leczenia pokrywa z osiąganych miesięcznie dochodów w wysokości 850 Euro, które są przeznaczone tylko na ten cel. Niewątpliwe w tym aspekcie sytuacja rodziny skarżącego jest trudna, jednak w zestawieniu z całościowym dochodem i znacznymi oszczędnościami pozwala uznać, że rodzina skarżącego nie popadnie w stan zubożenia. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym stanowi realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Uznać należy, że skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza jego prawa do sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. e.o. ----------------------- 3 4