III SA/Łd 96/06

Dnia 6 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 roku sprawy ze skargi Z. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącego Z. N. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania III SA/Łd 96/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł., działając m.in. na podstawie art. 207 i art. 53 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60), art. 2 § 1 i § 2, art. 13 § 1, art. 23 § 7, art. 24 § 1, art. 29, art. 38, art. 148, art. 187, art. 210 § 1 pkt 1, § 2, § 3 pkt 1-3, art. 222 § 1 I 3, art. 230 § 1, § 4-5, art. 242 § 2 I 3, art. 242¹ oraz art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu, orzekł o określeniu kwoty długu celnego w wysokości 10529,00 PLN wynikającego z nielegalnego wprowadzenia w dniu 18.07.2002r. na polski obszar celny samochodu osobowego marki Peugeot 405 rok produkcji 1989 o pojemności 1580 cm³, numer nadwozia [...] i uznaniu Z. N. jako dłużnika zobowiązanego do uiszczenia niniejszej kwoty. Poinformował również o zarejestrowaniu w/w kwoty długu celnego. Decyzja doręczona została Z. N. w dniu 12 sierpnia 2005r. Pismem z dnia 26 sierpnia 2005r. zatytułowanym "zażalenie" Z. N. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego z szeregiem pytań, na które domagał się udzielenia odpowiedzi. W piśmie tym pytał się m. in. dlaczego urząd kwestionuje postanowienie wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. z dnia 22 lutego 2005r., który umorzył toczące się przed nim postępowanie karne z uwagi na stwierdzoną niekonstytucyjność przepisów. Podniósł, iż we wszystkich pismach, jakie dostawał z urzędu, nie był kwestionowany w toku postępowania fakt, iż samochód marki Peugeot 405 rok produkcji 1989 o pojemności 1580 cm³, numer nadwozia [...] jest własnością obywatela Francji. Dodał, iż wielokrotnie wskazywał urzędnikom celnym na dokumenty, które świadczą o tym, iż powyższy samochód nie jest jego własnością. W piśmie Z. N. stwierdził, iż również z wyroku sądu wynika że właścicielem samochodu jest obywatel Francji, a on jest tylko osobą uprawnioną do odbioru samochodu, działającą w imieniu właściciela. W piśmie z dnia 26 sierpnia 2005r. skarżący zwracał się również z pytaniem, dlaczego urząd domaga się od niego jakichkolwiek opłat finansowych, skoro samochód, będący przedmiotem postępowania, nie jest jego własnością. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł., działając na podstawie art. 169, 216 i 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 17, poz. 926 ze zm.), wyznaczył Z. N. 7-dniowy termin do wypowiedzenia się, czy złożone przez niego w dniu 26 sierpnia 2005 r. pismo jest odwołaniem od decyzji z dnia [...] Nr [...]. W postanowieniu wskazano również, iż jeżeli pismo jest odwołaniem to winno zostać uzupełnione o zarzuty przeciwko decyzji, określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania i opłatę skarbową w wysokości 5zł za podanie i 0,50zł za każdy załącznik. Organ pouczył Z. N., iż nieuzupełnienie wniosku w podanym wyżej zakresie spowoduje nie rozpatrzenie go jako odwołania. Pismem z dnia 26 września 2005r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. udzielił skarżącemu odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie z dnia 26 sierpnia 2005r. Organ zwrócił jednocześnie skarżącemu uwagę, iż wobec faktu niezłożenia przez niego odwołania od decyzji z dnia [...] stała się ona prawomocna i zostanie wszczęte postępowanie zmierzające do wyegzekwowania kwoty określonej w tej decyzji. Dodał, iż pismo Z. N. z dnia 26 sierpnia 2005r. zatytułowane "zażaleniem", mimo że złożone przed upływem 14 dni od daty doręczenia decyzji Nr [...], nie zostało uznane przez organ za środek odwoławczy, gdyż w wyznaczonym terminie skarżący nie sprecyzował, czy należy je traktować jako odwołanie i nie uzupełnił o elementy wymagane przepisami ustawy ordynacja podatkowa. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 216, 228 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997r. (tj. Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy Kodeks celny z dnia 9 stycznia 1997r. (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. przepisu wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie z dnia 26 sierpnia 2005r. wniesione przez Z. N. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż Naczelnik Urzędu Celnego wzywał skarżącego do wypowiedzenia się, czy jego pismo z dnia 26 sierpnia 2005r. należy traktować jako odwołanie oraz w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej do uzupełnienia jego braków formalnych o zarzuty przeciwko decyzji, określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wniesienia opłaty skarbowej. Na udzielenie odpowiedzi i ewentualne uzupełnienie braków formalnych wyznaczono skarżącemu 7-dniowy termin. Organ podniósł, iż niezadowolenie z decyzji wydanej w i instancji jest zasadniczym elementem przesądzającym o zakwalifikowaniu czynności procesowej strony do czynności, jaką jest wniesienie odwołania. W tym zakresie przytoczone zostały tezy zawarte w wyroku NSA z dnia 22 stycznia 1988r. w sprawie o sygn. akt SA/Wr 815/87 (ONSA 1988 nr 1, poz. 31) oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20.06.1996r. w sprawie o sygn. akt. III ARN 14/96 (OSN 1997, nr 2, poz. 16). Dyrektor Izby Celnej dodał, iż w razie wątpliwości co do treści, organ administracji państwowej powinien wezwać stronę do dokładnego określenia żądania zawartego w podaniu. Wskazał, iż pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania, skarżący braków tych nie uzupełnił. Wobec powyższego, z uwagi na fakt, iż odwołanie nie spełnia warunków wynikających z art. 222 ustawy Ordynacja podatkowa oraz nie uiszczono od niego opłaty skarbowej organ orzekł o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniósł Z. N. i zarzucił mu naruszenie m. in. art. 169 § 1, 2 i 4 oraz art. 222 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez: - rozstrzygnięcie przez organ II instancji w przedmiocie nie uiszczenia opłaty skarbowej, co należy do kompetencji organu I instancji, czym pozbawiono skarżącego prawa do wniesienia zażalenia, - brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniesienia się do pisma skarżącego w zakresie uchybień warunkom określonym w art. 222 ustawy Ordynacja podatkowa, podczas gdy wynika z jego treści kwestionowanie podjętej decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. łącznie z podaniem okoliczności wymagających zbadania, a dotyczących między innymi akt sądu powszechnego, - wprowadzenie w błąd skarżącego treścią postanowienia Urzędu Celnego I w Ł. ntr [...] z dnia [...] i pisma Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. bez numeru z dnia 26.09.2005r., z którego wynika, że postępowanie się toczy, a jednocześnie, że zostało zakończone decyzją ostateczną Nr [...], - brak udzielenia pomocy w zrozumieniu działań organu I instancji i kierowanych pouczeń pomimo wielokrotnego podkreślania w rozmowach z pracownikami Urzędu Celnego I w Ł. bezradności skarżącego w prowadzonym postępowaniu. Z. N. zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodał, iż nieprawidłowy tryb postępowania organu I instancji, polegający na wystosowaniu do strony pisma wyjaśniającego, należy uznać za nieprawidłowy, jednak nie zwolniło to organu odwoławczego od wydania rozstrzygnięcia zgodnego z prawem tj. zakończenia postępowania odwoławczego poprzez pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Za niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym organ uznał twierdzenie skarżącego, iż organ celny II instancji rozstrzygnął w przedmiocie nie uiszczenia opłaty skarbowej, czym pozbawił skarżącego prawa do wniesienia zażalenia. Postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nie było bowiem wydawane w trybie art. 169 ustawy Ordynacja podatkowa, ale zostało wydane w oparciu o zapis art. 2228 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto, w ocenie Dyrektora pismo skarżącego z dnia 26.08.2005r. w swej treści wcale nie kwestionowało w całości decyzji podjętej przez Naczelnika Urzędu I w Ł., lecz miało na celu uzyskanie odpowiedzi na zadane w nim pytania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, iż organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 169 § 1 i 3, art. 222 i art. 228 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) i art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623 ze zm.), a uchybienia powyższe mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż organ celny I instancji nie miał podstaw do wzywania Z. N. o uzupełnienie odwołania w trybie art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 222 tej ustawy. Analizując treść pisma wniesionego przez stronę w dniu 26 sierpnia 2005r., a więc w terminie do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. Nr [...] z dnia [...], z punktu widzenia wymogów formalnych określonych w art. 222 ustawy Ordynacja podatkowa, należy stwierdzić, iż pismo nazwane przez skarżącego "zażaleniem" wymogi te spełniało. Zarzutem przeciw decyzji był fakt potraktowania skarżącego jako strony w postępowaniu, wszczętym przez organy celne w sprawie określenia kwoty długu celnego wynikającego z nielegalnego wprowadzenia w dniu 18 lipca 2002r. na polski obszar celny samochodu osobowego marki Peugeot. Skarżący powoływał się w tym zakresie na wyrok, jaki zapadł przed sądem karnym oraz na dowody zgromadzone w toku postępowania, z których wynika, że właścicielem tego samochodu jest obywatel Francji. Zarzucał również organom zastosowanie przepisów, które uznane zostały przez Trybunał za niekonstytucyjne. Z pisma tego wynika również, iż skarżący domagał się nieobciążania go żadnymi "opłatami finansowymi" dotyczącymi samochodu, a więc faktycznie domagał się uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. Nr [...] z dnia [...]r., która o takich obciążeniach orzekała. W zaskarżonym postanowieniu organ sam powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 1988r., z którego wynika, że o tym czy pismo wniesione przez stronę jest odwołaniem nie decyduje nagłówek, lecz treść pisma. Wychodząc właśnie z takich przesłanek, organ powinien był, w ocenie Sądu, uznać, iż pismo wniesione przez stronę w dniu 26 sierpnia 2005r., błędnie nazwane przez skarżącego "zażaleniem" i zawierające zarzuty przeciwko decyzji z dnia [...], jak również spełniające inne warunki formalne, o których mowa w art. 222 ustawy Ordynacja podatkowa jest odwołaniem od tej decyzji, a wobec tego powinno zostać rozpatrzone merytorycznie. Ponadto, należy zauważyć, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], wzywające skarżącego do wypowiedzenia się, co do charakteru pisma wniesionego przez niego w dniu 26 sierpnia 2005r. oraz do ewentualnego uzupełnienia braków formalnych odwołania, zawierało pouczenie nie odpowiadające przepisom prawa. Zgodnie bowiem z art. 228 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, jeżeli odwołanie nie spełnia warunków wynikających z art. 222 § 2 tej ustawy, pozostawia się to odwołanie bez rozpatrzenia. Organ pouczył natomiast stronę, iż nieuzupełnienie wniosku w zakresie wskazanym w postanowieniu z dnia [...] spowoduje nie rozpatrzenie wniosku jako odwołania. Czym innym jest pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, a czym innym nie rozparzenie wniosku jako odwołania. Takie pouczenie, jak podnosił skarżący w zarzutach skargi, mogło istotnie spowodować, iż nie miał on orientacji, co do dalszego toku prowadzenia sprawy przez organ, zwłaszcza w kontekście pisma, jakie zostało do niego wystosowane w dniu 26 września 2005r. W piśmie tym, Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. udzieli skarżącemu odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie z dnia 26 sierpnia 2005r., a "dotyczące toczącego się postępowania celnego" i poinformował, iż decyzja Nr [...] z dnia [...]r. stała się ostateczna, gdyż pismo strony "nie zostało uznane za środek odwoławczy". Wobec faktu, iż skarżący wniósł swoje pismo przed upływem 14 dni od daty doręczenia mu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. Nr [...] z dnia [...], a organ II instancji nie zajął jeszcze stanowiska w trybie art. 228 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, informacja taka nie była zgodna ze stanem prawnym i faktycznym. Ponadto, Sąd uznał za zasadny także zarzut skarżącego odnoszący się do braku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego w treści zaskarżonego postanowienia. Dyrektor Izby Celnej nie wskazał bowiem w swoim rozstrzygnięciu, z jakich powodów uważa, że pismo skarżącego z dnia 26 sierpnia 2005r. nie może zostać uznane za odwołanie od decyzji z dnia [...]r. Ograniczył się w tym zakresie jedynie do wskazania, iż skarżący wzywany był do uzupełnienia braków formalnych swojego podania i braków tych w wyznaczonym terminie nie uzupełnił. W myśl natomiast art. 228 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa organ odwoławczy stwierdza pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia ono warunków wynikających z art. 222 tej ustawy, a nie z uwagi na brak reakcji skarżącego na wcześniejsze postanowienie organu wydane w trybie art. 169 ustawy. Oznacza to, iż w uzasadnieniu postanowienia wydanego na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, organ winien wskazać przede wszystkim, którego z elementów, wymienionych w art. 222 tej ustawy, brak jest w piśmie strony, aby mogło ono zostać rozpatrzone merytorycznie. Sąd nie uwzględnił zarzutu strony skarżącej, iż organ celny II instancji rozstrzygnął w przedmiocie nie uiszczenia opłaty skarbowej, czym pozbawił skarżącego prawa do wniesienia zażalenia. Jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, zaskarżone postanowienie nie zostało wydane w trybie art. 169 ustawy ordynacja podatkowa, lecz na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 tej ustawy. Z powyższych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy, Sąd zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 355 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Obecnie, rzeczą Dyrektora Izby Celnej w Ł., będzie rozpatrzyć merytorycznie odwołanie Z. N. z dnia 26 sierpnia 2005r.