III SA/Łd 960/18

Dnia 20 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 roku sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia złożonego przez J.K. na postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 134 w związku z art. 141 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie zażaleniowe zostaje uruchomione przez czynność procesową strony, jaką jest wniesienie zażalenia. Aby jednak czynność ta wywołała skutek prawny, musi spełniać określone wymagania, m.in. co do terminu jej dokonania. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. SKO wyjaśniło, że postanowienie organu I instancji w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym stronom prawie do wniesienia zażalenia na to postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Z akt sprawy przekazanych do Kolegium wynika, że postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] o ustaleniu kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobie ich rozdziału, zostało skutecznie doręczone J.K. w dniu 23 lipca 2018 r. (doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. - pismo odebrał dorosły domownik, który podjął się oddania przesyłki adresatowi). SKO wskazało, że termin do skutecznego wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie organu I instancji upłynął więc w dniu 30 lipca 2018 r. (poniedziałek). Natomiast zażalenie na ww. postanowienie, noszące datę ,,27 lipca 2018 r.", zostało nadane w placówce pocztowej w R. w dniu 10 sierpnia 2018r., a zatem po upływie ustawowego terminu określonego w powołanym już wyżej art. 141 § 2 k.p.a. Stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Konsekwencją uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Organ II instancji nie mógł zatem przystąpić do merytorycznego rozpatrywania sprawy z uwzględnieniem argumentacji podniesionej w zażaleniu. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w tej sytuacji Kolegium obowiązane jest do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Organ wyjaśnił, że za zażalenie na postanowienie z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie może być uznane pismo ("prośba") skarżącej z dnia 28 lipca 2018 r. (data wpływu 30.07.2018 r.), w którym, z uwagi na trudną sytuacją materialną, występowała o umorzenie kosztów. W piśmie z dnia 09.08.2018 r. skarżąca jednoznacznie wskazała, że: " ... moja prośba z dnia 28-07-2018 roku jest wnioskiem o zwolnienie mnie z kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie ( ... ). Wniosek swój opieram na przepisie art. 267 KPA". Organ wyjaśnił, że zwolnienie z ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego następuje w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na podstawie art. 267 k.p.a. Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów postępowania jest organ, przed którym zakończone zostało postępowanie administracyjne. W skardze J.K. wskazała, że prośbę o zwolnienie z rozgraniczenia można traktować jednocześnie jako zażalenie. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, gdyż wcześniej nie mogła tego uczynić. Wyjaśniła, że 27 lipca 2018 r. była na rozmowie u Wójta Gminy w C. i miała przygotowany projekt zażalenia, lecz poradzono jej żeby złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów rozgraniczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2018 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J.K. jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego o konieczności stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy zażalenia (odwołanie) jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia zażalenia (odwołania) od postanowienia (decyzji) organu I instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Z kolei w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis art. 144 k.p.a. stanowi natomiast, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Aby pismo mogło zostać uznane za skutecznie doręczone muszą zostać zachowane ściśle reguły określone w rozdziale 8 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestia doręczenia jest zatem kluczowa dla oceny zachowania terminu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] zostało doręczone w trybie art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Należy jednocześnie podkreślić, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Przesłanką skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego określonego w art. 43 k.p.a. jest zatem nieobecność adresata, następnie doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, jeżeli podjął się on oddania tego pisma jego bezpośredniemu adresatowi oraz pokwitowanie przez niego odbioru korespondencji. Jednocześnie status domownika mają zamieszkujący z adresatem dorośli niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólnie gospodarstwo domowe. Jak wynika z dowodu doręczenia postanowienie organu I instancji z dnia [...] zostało doręczone na adres ul. A 2 [...] T. -dorosłemu domownikowi – K.K. w dniu 23 lipca 2018 r. W związku z tym termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 30 lipca 2018 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie w dniu 10 sierpnia 2018r. (data stempla pocztowego na kopercie), zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a. Okoliczność ta obligowała organ do wydania, na podstawie art. 134 k.p.a. zaskarżonego postanowienia z dnia [...] Zawarte w zacytowanym przepisie sformułowanie "organ /.../ stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (odwołania), a uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Innymi słowy stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (w tej sprawie zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, niepub.). W sytuacji stwierdzenia przez organ II instancji, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, a zatem, że decyzja organu I instancji stała się ostateczna, nie może on przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, ma natomiast obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, LEX nr 29284 ). W tej sytuacji uznać należy, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest zgodne z obowiązującymi przepisami. W rozpoznawanej sprawie nie może ujść uwadze, że skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W przedmiocie przywrócenia terminu toczyło się odrębne postępowanie zakończone wydaniem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] odmawiającym przywrócenia wnioskowanego terminu. Skarżąca wniosła skargę na to postanowienie, którą zarejestrowano pod sygn. III SA/Łd 51/19. Rozprawa jest wyznaczona na 15 marca 2019 r. Odnosząc się do zarzutów skargi to są one niezasadne. Skarżąca podniosła, że prośbę o zwolnienie z kosztów postępowania rozgraniczeniowego organ powinien potraktować jako zażalenie. Wyjaśniła, że 27 lipca 2018 r. była na rozmowie u Wójta Gminy w C. i miała przygotowany projekt zażalenia, lecz poradzono jej żeby złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów rozgraniczenia. Podniesione okoliczności nie zasługiwały na uwzględnienie. Pismo, które skarżąca zatytułowała "prośba" złożyła w organie I instancji 30 lipca 2018 r. nie mogło zostać zakwalifikowane przez organ jako zażalenie, gdyż wprost z jego treści wynika, że skarżąca ze względu na swoją sytuację materialną wnosi o umorzenie kosztów. Organ w piśmie z dnia 1 sierpnia 2018 r. wyjaśnił skarżącej, że nie może umorzyć należności, które nie stanowią dochodu gminy. W odpowiedzi na powyższe skarżąca wskazała, że prośba z dnia 28 lipca 2018 r. jest wnioskiem o zwolnienie z kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 267 k.p.a. (pismo z 9.08.2018 r.). Zatem intencją skarżącej było złożenie wniosku o umorzenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, a nie zażalenia. Skarżąca zażalenie wniosła w dniu 10 sierpnia 2018 r., zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organowi nie można w tym zakresie zarzucić naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 9 k.p.a. statuującego zasadę informowania stron. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. k.ż.