III SA/Łd 963/25

WyrokWSA w Łodzi2026-03-18

Skład orzekający: Paweł Dańczak, Agnieszka Krawczyk, Joanna Wyporska-Frankiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości, którzy sfinansowali budowę przyłącza kanalizacyjnego i zawarli umowę o przyłączenie do sieci, mogą być obciążeni opłatą za zajęcie pasa drogowego, jeśli przyłącze zostało włączone do sieci przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie wykazał w sposób dostateczny, iż skarżący są podmiotami, którym można przypisać sporne urządzenie (przyłącze kanalizacyjne) w pasie drogowym. Włączenie przyłącza do sieci przedsiębiorstwa sieciowego zmienia jego status prawny i faktyczny, potencjalnie przenosząc własność lub zarząd na przedsiębiorstwo, co wymaga szczegółowego wyjaśnienia przez organ, a nie jedynie opierania się na fakcie sfinansowania budowy przez właściciela nieruchomości.
Stan faktyczny
Skarżący zostali obciążeni opłatą za zajęcie pasa drogowego w związku z budową przyłącza kanalizacji sanitarnej do ich posesji. Decyzją Wójta ustalono opłatę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało ją w mocy, korygując jedynie wysokość za pierwszy rok. Skarżący zakwestionowali decyzję, argumentując, że po włączeniu przyłącza do sieci stało się ono elementem sieci przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, a oni nie są jego właścicielami ani zarządcami.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu i zasądzenie od SKO na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 roku sprawy ze skargi D. G. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 31 października 2025 roku nr SKO.4182.10.11.25 w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej za zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz skarżących D. G. i M. G. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 31 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej: SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. G. i D. G. (dalej: skarżący) od decyzji Wójta Gminy Zduńska Wola (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia 19 września 2025 r. zezwalającej na umieszczenie w pasie drogowym drogi gminnej nr [...] w miejscowości O., gm. Z., łącznie 1,44 m2 urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi, w terminie od dnia 10 kwietnia 2025 r. na czas nieokreślony i zobowiązującej do uiszczania w 2025 r. opłaty w kwocie 83,46 zł, a w latach następnych rocznej opłaty za umieszczenie ww. urządzeń w wysokości 115,20 zł – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: k.p.a.) oraz art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 889 – dalej: u.d.p.) i § 3 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady Gminy Zduńska Wola z dnia 28 września 2023 r., nr LXIX/506/2023, w sprawie wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych na obszarze Gminy Zduńska Wola, na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg (Dz.Urz.Woj.Łódzk. z 2023 r., poz. 8628) - uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. pkt 2 i orzekł: ustala się wysokość opłaty rocznej za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzenia niezwiązanego z funkcjonowaniem drogi - przyłącza kanalizacji sanitarnej, w okresie od dnia 10 kwietnia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r., w kwocie 83,95 zł, w pozostałej części zaś utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżyli ją w całości, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło doprowadzić do nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego, poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że Wójt w sposób zasadny nałożył na skarżących obowiązek opłat za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie urządzenia w pasie drogi gminnej [...] (działka ewid. nr [...], w obrębie [...]) w związku z budową przyłącza kanalizacji sanitarnej do prywatnej posesji skarżących znajdującej się w miejscowości O., gm. Z., w której to decyzji za 1 m2 powierzchni pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy nałożono na skarżących opłaty roczne. W związku z tym skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji SKO i zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: p.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli Sądu w rozpoznanej sprawie poddano decyzję organu odwoławczego o charakterze reformatoryjnym. SKO utrzymało co do zasady decyzję Wójta, korygując jedynie wyliczenie opłaty rocznej za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzenia niezwiązanego z funkcjonowaniem drogi - przyłącza kanalizacji sanitarnej, za 2025 r. Organ przyjął, że przyłącze kanalizacyjne o powierzchni 1,44 m² zostało umieszczone w pasie drogowym drogi gminnej od 10 kwietnia 2025 r. na czas nieokreślony, a zatem zasadne jest ustalenie opłaty rocznej za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym. Wysokość opłaty za pierwszy rok została przez SKO zmodyfikowana z 83,46 zł do 83,95 zł. Podstawą tej decyzji uczyniono przepis art. 40 ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym, "za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej (...)". Wedle ust. 2 pkt 2, zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy "umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych". Stosownie do art. 40 ust. 3 u.d.p., za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Według ust. 5, opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy liniowego urządzenia obcego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia liniowego urządzenia obcego w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie liniowego urządzenia obcego w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia liniowego urządzenia obcego w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim. Stosownie do ust. 11, opłatę, o której mowa w ust. 3, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Zgodnie z ust. 13, termin uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 3 (...), wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 13a. Ust. 13a stanowi, że opłatę roczną, o której mowa w ust. 5, za pierwszy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym uiszcza się w terminie określonym w ust. 13, a za lata następne w terminie do dnia 15 stycznia każdego roku, z góry za dany rok. Organ odwoławczy w toku czynionych ustaleń odwołał się do definicji legalnej przyłącza kanalizacyjnego, zawartej w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2024 r., poz. 757 dalej: u.z.z.w). Zgodnie z tym przepisem przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Definicja legalna sieci z kolei, zawarta w art. 2 pkt 7 u.z.z.w. stanowi, że sieć stanowią przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Organ odwołał się dalej do treści art. 15 ust. 1 u.z.z.w., zgodnie z którym, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz do art. 15 ust. 4 u.z.z.w., który stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W warstwie ustaleń faktycznych organ stwierdził, że właścicielem przyłącza kanalizacji sanitarnej, jako rzeczy ruchomej, które po połączeniu z siecią weszło w skład przedsiębiorstwa przesyłowego, jest właściciel nieruchomości przyłączanej, tj. skarżący. To oni sfinansowali budowę przyłącza kanalizacji sanitarnej, a M. G. w dniu 29 kwietnia 2025 r. zawarł z M. Sp. z o.o. w Z. umowę o przyłączenie do sieci (odprowadzenie ścieków). Postanowienia ww. umowy nie obejmują kwestii własności przyłącza kanalizacyjnego. Z pisma M. Sp. z o.o. w Z. z dnia 30 października 2025 r., wynika, że przedsiębiorstwo przesyłowe nie jest właścicielem przyłącza kanalizacji sanitarnej do nieruchomości nr [...] (O.). Zdaniem organu odwoławczego, oznacza to, że Wójt prawidłowo orzekł o zezwoleniu na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi i ustalił z ww. tytułu roczną opłatę. SKO skorygowało jednak wysokość opłaty za 2025 r. z uwagi na błędne ustalenie liczby dni zajęcia pasa drogowego (organ ustalił 265 dni zamiast 266 dni z uwagi na pominięcie dnia 10 kwietnia 2025 r. w sytuacji, kiedy jest to pierwszy dzień zajęcia). Z art. 40 ust. 5 u.d.p. jednoznacznie wynika bowiem, że opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia. Ponadto informacje o sposobie uiszczenia opłaty nie stanowią elementu rozstrzygnięcia i powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji lub jej pouczeniu. Zdaniem organu, zmiana decyzji w ww. zakresie nie stanowi naruszenia zakazu reformationis in peius z uwagi na fakt, że utrzymanie w mocy przedmiotowej decyzji rażąco naruszałoby prawo. Jako rażąco naruszające prawo należy bowiem ocenić ustalenie opłaty z pominięciem jakiegokolwiek, nawet jednodniowego okresu jej zajęcia ustalonego w zezwoleniu. Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżących organ stwierdził, że sam fakt połączenia przyłącza kanalizacji sanitarnej z siecią nie pozwala jeszcze na uznanie, że zmieniło ono swój status prawny i przechodzi na własność przedsiębiorstwa przesyłowego. Niezbędne do tego jest bowiem dokonanie odrębnej czynności przenoszącej własność, o której mowa w art. 49 § 2 k.c. Skarżący się z tym nie zgadzali podnosząc, że zajęcie pasa drogowego miało miejsce wyłącznie w dniu wykonania przyłączenia, a po włączeniu przyłącza do sieci urządzenie to stało się elementem sieci przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Powoływali się w tym zakresie na wyrok WSA w Łodzi z 6 listopada 2024 r., III SA/Łd 504/24, oraz na linię orzeczniczą dotyczącą statusu przyłączy po ich włączeniu do sieci. Należy zauważyć, że okoliczności sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z 6 listopada 2024 r., III SA/Łd 504/24, były podobne jak w niniejszej sprawie, mianowicie skarżący złożyli wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, w postaci przyłącza kanalizacji sanitarnej. Organ I instancji wyrażając zgodę nałożył na nich obowiązek poniesienia opłaty z tego tytułu. Jednak skarżący kwestionowali obowiązek poniesienia opłaty wskazując na okoliczność włączenia spornych przyłączy do sieci wodno-kanalizacyjnej i powołując się na uchwałę SN w sprawie III SZP 2/16 oraz wyrok SN z 17 maja 2023 r. II NSKP 27/23, co organ odwoławczy zignorował. Nie doszło więc do ustalenia, czy wniosek o zezwolenie na umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, pochodzi od podmiotu będącego właścicielem lub zarządcą tych urządzeń. Tylko taki podmiot może być bowiem obciążony opłatą za pozostawanie urządzenia w pasie drogowym. W wyroku tym Sąd wyjaśnił, że wynikająca z art. 15 ust. 2 u.z.z.w. zasada, że realizację budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci oznacza wyłącznie obowiązek finansowego i organizacyjnego zastąpienia przedsiębiorstwa sieciowego w realizacji brakującego "odcinka sieci", który pozwoli na doprowadzanie wody do instalacji wewnętrznej albo odprowadzanie ścieków z instalacji wewnętrznej w nieruchomości (uchwała SN z dnia 8 marca 2006 r., III CZP 105/05, OSNC 2006, Nr 10, poz. 159). Istotne znaczenie w sprawie ma także regulacja art. 49 § 1 k.c., zgodnie z którym urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Stosownie do art. 49 § 2 k.c. osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca. Jeśli chodzi o prawnorzeczowy status urządzeń przesyłowych, to są one własnością osoby, która je wybudowała i to niezależnie od uprawnień przysługujących jej do nieruchomości (uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 26/11, OSNC 2012, Nr 1, poz. 8; wyrok SN z dnia 19 listopada 2014 r., II CSK 169/14). W orzecznictwie przyjmuje się, że przyłącze kanalizacyjne jest odrębną rzeczą ruchomą, która wchodzi w skład sieci (por. uchwała SN z dnia 8 marca 2006 r., III CZP 105/05). Zatem podłączenie przyłącza kanalizacyjnego do urządzeń przedsiębiorstwa sieciowego nie zmienia statusu własnościowego przyłączanych urządzeń, wywołuje natomiast ten skutek, że dochodzi do zerwania z zasadą superficies solo cedit. W orzecznictwie przyjmuje się, że do zastosowania art. 49 § 1 k.c. wystarczający jest sam fakt połączenia urządzeń z urządzeniami przedsiębiorstwa sieciowego (por. uchwała TK z dnia 4 grudnia 1991 r., W 4/91, OTK 1991/22, s. 236; wyrok SN z dnia 13 stycznia 1995 r., III CZP 169/94, OSNC 1995, Nr 4, poz. 64). Kolejnym skutkiem prawnorzeczowym połączenia przyłącza z siecią jest powstanie odrębnej od nieruchomości gruntowej rzeczy ruchomej, o własności której rozstrzyga art. 49 § 2 k.c. Sąd podkreślił, że przyłącze kanalizacyjne po jego podłączeniu do sieci należy traktować jako element składowy sieci. Przemawia za tym definicja sieci z art. 2 pkt 7 u.z.z.w. Skoro siecią są przewody w posiadaniu przedsiębiorstwa, które służą do dostarczania wody albo odprowadzania ścieków, to wskutek przyłączenia do sieci możliwe jest odprowadzanie cieczy od odbiorcy usługi. Najpóźniej z chwilą połączenia urządzenia z siecią przedsiębiorstwa sieciowego obejmuje ono władztwo nad urządzeniem w celach związanych z działalnością przesyłową. Połączenie sieci z instalacją wewnętrzną w nieruchomości ma na celu zapewnienie dostarczania mediów odbiorcy, zatem przyłącze ściśle wiąże się z funkcjami wykonywanymi przez sieć wodociągową albo kanalizacyjną. Jak wskazał NSA w wyroku z 31 sierpnia 2023 r. w II GSK 594/20 (ONSAiWSA 2024/3/30) podział odcinków przewodu kanalizacyjnego na stanowiące przyłącze i te, które są elementami sieci ulega zmianom w zależności od tego, w którym momencie oceniany jest stan posiadania przedsiębiorstwa wodnokanalizacyjnego. Jeżeli bowiem w wyniku realizacji budowy przyłącza dojdzie do jego zespolenia z istniejącą (w tym momencie) siecią, to przyłącze przekształci się w element sieci. Wszystko to doprowadziło Sąd do wniosku, że po przyłączeniu przyłącza kanalizacyjnego w jezdni pasa drogowego jego status ulega zmianie, stanowi już element sieci, wchodzi w skład przedsiębiorstwa sieciowego. Analogiczny pogląd wyrażono w prawomocnym wyroku WSA z dnia 9 kwietnia 2025 r., III SA/Łd 915/24. Sąd orzekający w rozpoznanej sprawie poglądy te w pełni aprobuje i przyjmuje je za własne. Za nieprzekonujące uważa w związku z tym twierdzenie organu odwoławczego, że obowiązek skarżących można i należy wywodzić z faktu, że to oni sfinansowali budowę przyłącza, zawarli umowę dotyczącą odbioru ścieków, a z treści tej umowy wynika, że odbiorca usług utrzymuje i eksploatuje "posiadane przyłącza". W świetle powyższych ustaleń nie wystarcza też uzyskane w postępowaniu odwoławczym oświadczenie M. z dnia 30 października 2025 r., że przedsiębiorstwo nie jest właścicielem przyłącza (k. 6 akt organu II instancji). W aktach sprawy znajduje się przedłożona przez skarżących umowa o odprowadzanie ścieków z dnia 29 kwietnia 2025 r. i protokół odbioru technicznego i dopuszczenia do eksploatacji przyłącza z tej samej daty (k. 7 akt organu I instancji), które zdaniem Sądu ne zostały należycie ocenione. Nie wzięto w szczególności pod uwagę znaczenia tego ostatniego dokumentu i zawartej w nim daty dopuszczenia przyłącza do eksploatacji (29 kwietnia 2025 r.). Nie poddano żadnej ocenie, czy oznacza to, iż doszło do przyłączenia przyłącza kanalizacyjnego, a więc czy stanowi już element sieci i wchodzi w skład przedsiębiorstwa sieciowego. Choć wszystko na to wskazuje organ przyjął bezkrytycznie złożone później oświadczenie M. (z dnia 30 października 2025 r.), że przedsiębiorstwo nie jest właścicielem przyłącza i nie wyjaśnił, skąd taki wniosek. Tymczasem, biorąc pod uwagę przytoczone wcześniej ustalenia orzecznictwa sądowego, jest jasne, że sam fakt sfinansowania budowy nie przesądza jeszcze o aktualnym statusie urządzenia po przyłączeniu do sieci. Podobnie eksploatacyjne postanowienia umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym nie zastępują ustalenia, komu można przypisać urządzenie znajdujące się w pasie drogowym. Innymi słowy: to, że przedsiębiorstwo nie potwierdziło własności przyłącza, nie oznacza, że prawidłowym adresatem opłaty są właściciele nieruchomości. Organ powinien był wyjaśnić, kto i od kiedy pozostaje właścicielem albo zarządcą tego konkretnego odcinka urządzenia, czy doszło do objęcia go we władanie przez przedsiębiorstwo sieciowe oraz jakie znaczenie ma fakt włączenia go do sieci kanalizacyjnej. Nie mają natomiast racji skarżący, twierdząc, że opłata mogła zostać naliczona wyłącznie za dzień wykonania robót. Dla oceny obowiązku poniesienia opłaty istotny jest bowiem nie sam czas fizycznego prowadzenia prac w pasie drogowym, lecz okres umieszczenia urządzenia w pasie drogowym w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 2 u.d.p., aż do chwili, w której jego status prawny i faktyczny – z punktu widzenia możliwości przypisania go określonemu podmiotowi – uległ zmianie. Oznacza to, że organ trafnie przyjął, że umieszczenie przyłącza kanalizacyjnego w pasie drogowym rodzi co do zasady obowiązek ponoszenia opłaty rocznej na podstawie art. 40 u.d.p., nie wykazał jednak w sposób dostateczny, że to właśnie skarżący są podmiotami, którym można przypisać sporne urządzenie w pasie drogowym w okresie wskazanym w decyzji. Ustalenia w tym zakresie pozostają niewystarczające, a uzasadnienie decyzji nie usuwa istotnych wątpliwości co do skutków włączenia przyłącza do sieci kanalizacyjnej. To zaś oznacza naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po drugie, choć w świetle powyższych błędów organu odwoławczego ma to obecnie znaczenie drugorzędne, organ nienależycie wyjaśnił powody odstąpienia od zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.), przejawiające się w podwyższeniu w decyzji reformatoryjnej opłaty rocznej z 83,46 zł do 83,95 zł. W postępowaniu odwoławczym zakaz ten jest zasadą, odstąpienie od niego wyjątkiem, co wymaga niezwykle wnikliwego podejścia. Nie wystarcza stwierdzenie, że "zmiana decyzji w ww. zakresie nie stanowi naruszenia zakazu reformationis in peius z uwagi na fakt, że utrzymanie w mocy przedmiotowej decyzji rażąco naruszałoby prawo. Jako rażąco naruszające prawo należy bowiem ocenić ustalenie opłaty z pominięciem jakiegokolwiek, nawet jednodniowego okresu jej zajęcia ustalonego w zezwoleniu" (s. 6 zaskarżonej decyzji). W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że "respektowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym należy uznawać za jedną z istotnych cech demokratycznego państwa prawnego", a "posługiwanie się w praktyce art. 139 k.p.a. musi być obecnie zawsze poddawane niezwykle wnikliwej kontroli sądów i ograniczone do sytuacji absolutnie wyjątkowych z punktu widzenia praworządności, a uzasadnienie stosowania tej instytucji przez organ administracji przy pomocy stwierdzeń ogólnikowych, powierzchownych lub nasuwających choćby podejrzenie o arbitralność powinno być ocenione wprost jako naruszenie zasady państwa prawnego, a przeto coś zgoła niedopuszczalnego" (wyrok SN z dnia 24 czerwca 1993 r., III ARN 33/93, LEX nr 10913).. Wszystko to oznaczało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Na wniosek skarżących Sąd zasądził na ich rzecz solidarnie zwrot kosztów postępowania w wysokości obejmującej wpis od skargi (art. 200 i art. 202 § 2 p.p.s.a.). ds

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło