III SA/Łd 964/15

Dnia 20 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Sekretarz sądowy Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. III SA/Łd 964/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] , nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wydaną wskutek rozpoznania wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek przez A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2015 r. J. M. wystąpił z wnioskiem o umorzenie względem jego osoby, należności zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek przez A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., w której pełnił funkcję Prezesa Zarządu do dnia 21 czerwca 2013 r. Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. i art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania, z uwagi na fakt, iż skarżący nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem J. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wskazał, iż w jego ocenie jest stroną postępowania, co do zaległych należności powstałych przed datą 21 czerwca 2013 r., tj. datą jego rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu spółki. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zobowiązanym jest płatnik składek do opłacania należności z tytułu składek, następca prawny płatnika składek, któremu Zakład wydał decyzję o zakresie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek albo osoba trzecia, na którą decyzją Zakładu przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązania płatnika z tytułu tych składek. W niniejszej sprawie, jak wskazał organ administracji, nie została wydana decyzja o przeniesieniu na wnioskodawcę odpowiedzialności za zaległe zobowiązania spółki A. Tym samym uznać należało, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania, zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 1 czerwca 2015 r. W związku z powyższym na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. wskazał, iż w jego interesie leży rozwiązanie kwestii zaległości podatkowych spółki, powstałych do dnia 21 czerwca 2013 r. Zaległości, które jak wskazał powstały nie z jego winy. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r. poz. 270.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] orzekająca o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku J. M. z dnia 1 czerwca 2015 r., o umorzenie względem jego osoby, należności zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek przez A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., w której pełnił funkcję Prezesa Zarządu do dnia 21 czerwca 2013 r. Natomiast podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej: K.p.a. oraz art. 83 ust. 1 pkt 3, ust. 4, art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 ustawy). Natomiast zgodnie z treścią art. 83b ust. 1 powołanej ustawy jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. W powyżej powołanym przepisie art. 61a § 1 K.p.a. ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Przy czym, co do pierwszej przesłanki powołanej w tym przepisie, odmowa wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji publicznej. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 K.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy. Natomiast gdy ustalenie istnienia interesu prawnego bądź związków takiego interesu z postępowaniem, którego wszczęcia domaga się żądający wymaga dokonania złożonego procesu wykładni czy podjęcia określonych czynności, to mogą być one dokonane wyłącznie w toku postępowania administracyjnego. W myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. W przypadku bowiem interesu faktycznego dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć więc każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie, jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Z pojęcia strony postępowania administracyjnego zostały jednak wykluczone podmioty, które mogą wykazać się jedynie posiadaniem interesu faktycznego w takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że organy administracji publicznej zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia J. M. należności zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek przez A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., w której pełnił funkcję Prezesa Zarządu do dnia 21 czerwca 2013 r. Jak bowiem słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stosownie do treści art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365) zobowiązanym jest płatnik składek do opłacania należności z tytułu składek, następca prawny płatnika składek, któremu Zakład wydał decyzję o zakresie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek albo osoba trzecia, na którą decyzją Zakładu przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązania płatnika z tytułu tych składek. W niniejszej sprawie, na dzień złożenia wniosku skarżącego z dnia 1 czerwca 2015 r., nie została wydana decyzja, w oparciu o przepisy Rozdziału 15ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 613), o przeniesieniu na J. M. odpowiedzialności za zaległe zobowiązania spółki A, jako byłego Prezesa Zarządu tej spółki. Tym samym organy zasadnie uznały, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. k.ż.