III SA/Łd 97/19

Dnia 29 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Referent stażysta – Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 roku sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. III SA/Łd 97/19 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a.; art. 54 § 1, § 5 , art. 17, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1314)- dalej: u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r., nr [...] o oddaleniu jako nieuzasadnionej skargi J. P. na czynność egzekucyjną – zajęcia wynagrodzenia za pracę. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 27 listopada 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wystawił wobec J. P. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, który następnie przekazał właściwemu miejscowo organowi egzekucyjnemu – Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego [...], celem jego realizacji. Jako podstawę wystawienia tytułu wykonawczego wskazano decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...]. W toku prowadzonego postępowania zawiadomieniem z dnia 6 lipca 2018 r., nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w firmie A Sp. z o.o. Odpis zawiadomienia o dokonanym zajęciu został doręczony skarżącemu w dniu 30 lipca 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 16 lipca 2018 r. Z akt sprawy wynika także, że odpis tytułu wykonawczego z 27 listopada 2014 r. został doręczony zobowiązanemu w dniu 13 marca 2015 r., w trybie art. 44 k.p.a. W odpowiedzi na dokonane zajęcie dłużnik zajętej wierzytelności pismem z 1 sierpnia 2018 r. poinformował organ egzekucyjny, że zobowiązany otrzymuje wynagrodzenie w kwocie wolnej od potrąceń. Pismem z dnia 13 sierpnia 2018 r. J.P. wniósł skargę na dokonaną czynność egzekucyjną, w uzasadnieniu której podnosił, iż dopiero co podjął pracę i nie ma ukształtowanych dochodów. Wskazał również, że został eksmitowany z lokalu, w którym zamieszkuje, a nadto, iż nałożona na niego kara egzekwowana w drodze postępowania egzekucyjnego jest oderwana od rzeczywistości. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-G. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Kwestionując wydane rozstrzygniecie J.P. wniósł zażalenie, w którym oświadczył, że nie zna się na prawie i nie wie jak można go karać mandatem, którego nie przyjął. Wyjaśnił, że nie miał świadomości o cofnięciu mu licencji na wykonywanie transportu osób taksówką i dowiedział się o tym dopiero w trakcie przeprowadzonej kontroli. Wskazał, że nikt go nie informował o ciążących na nim obowiązkach, których niedochowanie skutkowało cofnięciem licencji, a w konsekwencji utratą dochodów i eksmisją z zajmowanego lokalu. Zaskarżonym niniejszą skargę postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz odwołał się do treści art. 54 u.p.e.a. regulującego instytucję skargi na czynność egzekucyjną. Dalej organ odwoławczy odnosząc się do wniesionej przez J. P. skargi wskazał, iż stosownie do treści art 1a pkt 2 u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ponadto zastosowany wobec zobowiązanego środek egzekucyjny- zajęcie wynagrodzenia za pracę został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a., a samo zajęcie przedmiotowej wierzytelności zostało dokonane zgodnie z trybem określonym w art. 72 i art. 68 u.p.e.a. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż zastosowany druk zajęcia wynagrodzenia za pracę odpowiada wzorowi określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (D.U. z 2016 r. pzo.1339) obowiązującemu w dacie dokonania kwestionowanej czynności egzekucyjnej. Natomiast odnośnie argumentacji skarżącego przedstawionej we wniesionym zażaleniu organ odwoławczy wskazał, iż pozostaje ona bez wpływu na wynik sprawy, gdyż dotyczy kwestii zasadności nałożenia egzekwowanej kary pieniężnej, która to kwestia winna być podnoszona w odwołaniu od decyzji nakładającej przedmiotową karę, bądź też w drodze zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem J.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której wywiódł, iż w sposób niezgodny z prawem został pozbawiony prawa do pracy, a co za tym idzie skazany na "śmierć finansową". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej: p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej J. P. uczynił postanowienie Dyrektora Izby Administracyjnej w Ł. z dnia [...] r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] o oddaleniu jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną – zajęcie wynagrodzenia za pracę, dokonaną w toku prowadzonego w stosunku do skarżącego postępowania egzekucyjnego, w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...], nr [...] obejmujący należność z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 134)- dalej: u.p.e.a. Wskazać na wstępie należy, iż skargę na czynność egzekucyjną normuje art. 54 § 1 u.p.e.a., w myśl którego zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.). Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., III SA/Wa 3396/14). Podkreślenia wymaga również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015r., wyd. VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniały sytuacje w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., II GSK 1377/13). Zważywszy na powyższą regulację prawną podnieść trzeba, że - jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego - w ramach prowadzonego wobec J. P. postępowania egzekucyjnego, w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] , nr [...] obejmujący należność z tytułu nałożonej na skarżącego, ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, organ egzekucyjny Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] zawiadomieniem 6 lipca 2018 r., nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w firmie A Sp. z o.o. Odpis zawiadomienia o dokonanym zajęciu został doręczony skarżącemu w dniu 30 lipca 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 16 lipca 2018 r. Z akt sprawy wynika także, że odpis tytułu wykonawczego z 27 listopada 2014 r. został doręczony zobowiązanemu w dniu 13 marca 2015 r., w trybie art. 44 k.p.a. Kwestionując prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej (a w zasadzie prawidłowości nałożonej kary pieniężnej) skarżący pismem z dnia 13 sierpnia 2018 r. wniósł skargę na czynność egzekucyjną. Podniósł nieistnienie przesłanek nałożenia na niego kary pieniężnej egzekwowanej w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym, a która to kara doprowadziła go do "śmierci finansowej" oraz eksmisji z lokalu, w którym zamieszkuje. Z uwagi na nie wskazanie w przedmiotowej skardze argumentacji odnoszącej się do zasadności zastosowania przez organ kwestionowanej czynności egzekucyjnej, Sąd dokonał oceny prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia wedle wzorca normatywnego określonego w art. 72 u.p.e.a., tj. przepisu stanowiącego podstawę dokonania przedmiotowego zajęcia, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z § 1 tego przepisu organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany stosunku pracy lub zlecenia, nawiązania nowego stosunku pracy lub zlecenia z tym samym pracodawcą, a także w przypadku przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę (art. 72 § 2 u.p.e.a.). W myśl § 4 powołanego przepisu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób; 2) wzywa pracodawcę, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2. Sąd oceniając czynność organu egzekucyjnego wedle wskazanych w w/w przepisach kryteriów stwierdza, że czynność ta odpowiada prawu. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] działając jako właściwy rzeczowo i miejscowo organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na zastosowaniu środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a, tj. zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, przysługującego mu z tytułu zatrudnienia w A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., dochowując jednocześnie wszystkich wymogów przewidzianych w art. 72 u.p.e.a. Zastosowany środek egzekucyjny jest środkiem stosowanym w egzekucji należności pieniężnych. Wystawione zawiadomienie o dokonanym zajęciu odpowiada zaś wzorowi rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339). Tym samym uznać należy, iż zarówno Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] jak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. (rozpoznający zażalenie na postanowienie organu I instancji) rozpatrując skargę J. P., wniesioną na podstawie art. 54 §1 u.p.e.a. - zasadnie orzekli o jej oddaleniu. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji pozostają zgodne zarówno z obowiązującymi przepisami regulującymi postępowanie egzekucyjne, jak i przepisami regulującymi postępowanie administracyjne, do których odpowiedniego zastosowania odsyła przepis art. 18 u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, co do zasadności i przyczyn nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego, jak również trudnej sytuacji majątkowej i życiowej strony, Sąd stwierdza, iż kwestie te pozostają poza zakresem kontroli obejmującej zasadność skargi na czynności egzekucyjne, wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a., a tym samym nie mogą być podnoszone w ramach tej instytucji prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. dc