III SA/Łd 972/04

Dnia 31 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 roku sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że do dnia uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającą o wymeldowaniu E. B. z pobytu stałego w lokalu nr 24/25 przy ul. A w Ł.. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. W dniu 14 października 2003r. J. B. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża z pobytu stałego w lokalu nr 24/25 przy ul. A w Ł. Uzasadniając swój wniosek podniosła, że jej były mąż nie zamieszkuje w przedmiotowy lokalu od polowy maja 2003r. Rozwiązanie związku małżeńskiego nastąpiło z wyłącznej winy męża. W Prokuraturze Rejonowej Ł.-Ś. toczy się przeciwko E. B. postępowanie przygotowawcze o znęcanie się nad rodziną, zaś w Sądzie Rejonowym toczy się sprawa o pozbawienie E. B. władzy rodzicielskiej. Toczy się również sprawa o eksmisję byłego męża z przedmiotowego lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu E. B. z przedmiotowego lokalu. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę skierował do ponownego rozpatrzenia bowiem w ocenie organu odwoławczego dodatkowego wyjaśnienia wymagała kwestia dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Z akt sprawy wynikało bowiem, że odwołujący się wystąpił do sądu powszechnego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania. W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania organ I instancji uznał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wymeldowania E. B. z lokalu nr 24/25 przy ul. A w Ł. i ponownie orzekł o jego wymeldowaniu. Od powyższej decyzji E. B. złożył odwołanie, w którym ponownie podniósł, że nie opuścił lokalu dobrowolnie i nie ma zamiaru przebywać poza miejscem zameldowania. Oświadczył, że nie jest wpuszczany do domu, nie może korzystać z naczyń, mebli, sprzętu RTV itp., a jego rzeczy osobiste zostały wyrzucone. Został zmuszony do nocowania u przygodnych znajomych, aby uniknąć konsekwencji karnych. Dodatkowo E. B. złożył do akt sprawy kserokopię wniosku z dnia 19 kwietnia 2004roku o przywrócenie utraconego posiadania wraz z wyjaśnieniem, że przedmiotowy wniosek złożył powtórnie, bowiem poprzedni sąd odrzucił, bowiem nie został opłacony. W dniu 14 maja 2004r. E. B. skierował do Wojewody [...] prośbę o umorzenie wniosku o jego wymeldowanie i oświadczył, że obecnie jest zmuszony mieszkać w części strychowej przedmiotowego lokalu, aby nie powodować konfliktów z byłą żoną. W oświadczeniu z dnia 25 maja 2004r. złożonym na etapie postępowania odwoławczego J. B. poinformowała, że jej były mąż wprowadził się do pomieszczenia strychowego sąsiadującego z mieszkaniem na potrzeby toczącego się postępowania. Wyjaśniła, że jest to osobne pomieszczenie z osobną decyzją na byłego męża. Załączyła równocześnie opinię psychologów, z której wynika, że z punktu widzenia dobra dzieci nie są wskazane kontakty małoletnich z ojcem. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2004r. W świetle tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W ocenie organu odwoławczego prowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe na okoliczność wyjaśnienia wskazanej wyżej przesłanki dokonane zostało w sposób wnikliwy, a ocena zebranego materiału dowodowego i jego uzasadnienie dało podstawę do przyjęcia, że wniosek złożony przez J. B. zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy podkreślił, że na dzień wydania decyzji pozew skarżącego w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania lokalu nie doczekał się merytorycznego rozpatrzenia. Po analizie akt sprawy organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że skarżący na skutek własnej woli opuścił miejsce pobytu stałego i nie zamieszkuje w nim od prawie roku czasu. Obecnie przebywa w pomieszczeniu strychowym sąsiadującym ze spornym lokalem. Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, że został zmuszony do opuszczenia mieszkania z uwagi na naganne zachowanie byłej żony. Eksponowane przez skarżącego nieporozumienia i konflikty rodzinne pozostają bez wpływu dla oceny spełnienia warunków koniecznych do wymeldowania w świetle art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, bowiem postępowanie meldunkowe nie jest środkiem rozwiązywania problemów rodzinnych, a jedynie stwierdza fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego. Jednocześnie organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony wniosek skarżącego o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie z powodu braku spełnienia przesłanek z art. 105 § 1 Kpa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. B. powtórzył argumenty podnoszone w odwołaniu. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu 25 stycznia 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło pismo procesowe J. B. wraz z załącznikiem w postaci Postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. sygn. akt [...] w przedmiocie pozbawienia E. B. władzy rodzicielskiej i zakazu osobistej styczności z dziećmi. W dniu 27 stycznia 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło kolejne pismo J. B. informujące, że w Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. w Ł. sygn. akt [...] toczy się sprawa przeciwko E. B. o znęcanie się nad rodziną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 cytowanej ustawy). Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. (Dz.U.04.93.887) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004r. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2004 roku organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku organów, nie dawał podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu miało charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli. Skarżący od początku konsekwentnie twierdził, że nie opuścił lokalu dobrowolnie i że przyczyną takiego stanu rzeczy były ciągłe nieporozumienia i awantury z byłą żoną oraz fakt uniemożliwiania mu wejścia do domu. Już w oświadczeniu z dnia 20 października 2003r. stwierdził, że nie może wejść do mieszkania i do tej jego części gdzie zgromadzone są jego rzeczy. Organy były również w posiadaniu pozwów skarżącego dotyczących przywrócenia utraconego posiadania, w których skarżący oświadcza, że mieszkanie było zamykane w sposób uniemożliwiający otwarcie zamka. W skardze podniósł, że zamki zostały wymienione. Ocena wiarygodności tych twierdzeń skarżącego pozostała poza oceną organów prowadzących postępowanie. O ile więc w świetle zgromadzone w sprawie materiału dowodowego za niewiarygodne należy uznać twierdzenie skarżącego, że naganne było zachowanie byłej żony skarżącego o tyle w aktach sprawy nie ma dowodów wyjaśniających na czym polegało uniemożliwianie skarżącemu wejścia do domu. Organy nie przesłuchały na tę okoliczność ani skarżącego ani jego byłej żony. Nie wyjaśniono czy skarżący posiadał klucze do mieszkania, czy nie mógł się dostać do mieszkania z powodu wymiany zamków w drzwiach czy też w inny sposób miał utrudniony dostęp do lokalu i czy w ogóle miał utrudniony dostęp. Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji nie wyjaśnił również na jakim etapie jest sprawa dotycząca przywrócenia utraconego posiadania i nie uwzględnił tego przy rozważeniu ewentualnej możliwości zawieszenia postępowania. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. orz. NSA z dnia 8.10.1986 r., SA/Gd 1014/86, z dnia 26.04.1996 r., SA/Wr 2828/95). Również znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie J. B. z dnia 14 lutego 2004 roku z którego wynika, że od tej daty skarżący przebywa pod wyżej wskazanym adresem powinno wzbudzić wątpliwości organu co do faktu trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Organy winny przynajmniej przesłuchać strony, celem wyjaśnienia charakteru tego pobytu. Wątpliwości mogą budzić również sprzeczne oświadczenia stron co do charakteru pomieszczenia strychowego w którym skarżący obecnie przebywa. Umowa najmu lokalu określa, że przedmiotowy lokal składa się z pokoju i kuchni. Z protokołu z kontroli dyscypliny meldunkowej wynika, że są to dwa pokoje i kuchnia. Skarżąca w piśmie z dnia 25 maja 2004r. twierdzi, że pomieszczenie strychowe jest oddzielnym pomieszczeniem, a skarżący , że jest nieodłączną częścią mieszkania. Organ odwoławczy w decyzji stwierdził, że skarżący obecnie przebywa w pomieszczeniu strychowym sąsiadującym ze spornym lokalem, ale w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów jednoznacznie potwierdzających powyższą okoliczność. W przypadku takim jak ten, gdy strony postępowania składają sprzeczne oświadczenia co do określonego faktu zasadnym w ocenie Sądu byłoby przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego potwierdzającego stanowisko jednej ze stron, tym bardziej, że powyższe ustalenia mogą mieć wpływ na stwierdzenie, czy skarżący przebywa w spornym lokalu (gdyby okazało się, że pomieszczenie w którym przebywa jest częścią mieszkania). Reasumując, okoliczności powyższe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie zostały należycie wyjaśnione, a także z naruszeniem art. 107 § 3 kpa rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co budzi wątpliwości czy rzeczywiście została spełniona ustawowa przesłanka wymeldowania skarżącego z miejsca stałego pobytu, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się. Na zakończenie godzi się podnieść, że przesłane przez J. B. dowody tj. Postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. sygn. akt [...] w przedmiocie pozbawienia E. B. władzy rodzicielskiej oraz informacja o toczącym się przed Sądem Rejonowym dla Ł. Ś. w Ł. sygn. akt [...] przeciwko skarżącemu postępowaniu w sprawie o znęcanie się nad rodziną , aczkolwiek wskazujące na bardzo trudną sytuację rodzinną i świadczące zdecydowanie na niekorzyść skarżącego nie mogły jednak mieć znaczenia przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji. Przedmiotem badania przez ten Sąd jest bowiem ocena prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, co oznacza, że w niniejszym postępowaniu w sprawie o wymeldowania znaczenie mogły mieć tylko te dowody, które potwierdzały spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Przesłanki te w ocenie Sądu nie zostały należycie zbadane przez organy administracji, a niewyjaśnione wątpliwości zostały opisane wyżej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.