III SA/Łd 975/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w osobie: Sędziego NSA Janusza Furmanka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata J. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu postanawia przyznać adwokatowi J. B., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. A., kwotę łączną 2.583 (słownie: dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt trzy 00/100) złote, obejmującą podatek od towarów i usług, na którą składają się: koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu A. R. przed sądem pierwszej instancji (1.476 zł) oraz za sporządzenie, wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (1.107 zł) i nakazać wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi J. B. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.A. III SA/Łd 975/13 Uzasadnienie A. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] wydaną w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. W toku postępowania skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi delegowała do zastępstwa w niniejszej sprawie adwokata J. B. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w pkt 1 oddalił skargę A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] oraz przyznał - w pkt 2 wyroku - adwokatowi J. B. kwotę 492 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił, m.in. naruszenie § 2 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) z uwagi na przyznanie wynagrodzenia poniżej stawki minimalnej przewidzianej w tym rozporządzeniu oraz wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały w całości ani w części przez skarżącego opłacone. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. akt I GSK 751/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 lutego 2014 r. w pkt 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W pozostałej części Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Łodzi kwotę 900 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadniając wyrok Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego, że miarkowanie przez sąd pierwszej instancji kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i w efekcie przyznanie kosztów niższych od stawek minimalnych za czynności adwokackie, stanowi naruszenie § 2 i § 19 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tej kwestii stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt III CZP 2/12, że przyznane adwokatowi ustanowionemu z urzędu od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości przewidzianych w powołanym wyżej rozporządzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji - kierując się jedynie nakładem pracy poniesionym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu w kilkudziesięciu tożsamych sprawach zawisłych przed tym sądem - nie miał podstaw prawnych do przyznania wynagrodzenia temu pełnomocnikowi w wysokości niższej niż wysokość stawek minimalnych przewidzianych w rozporządzeniu. W sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że czynności ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu były niezgodne z zasadami profesjonalizmu, powinien przyznać wynagrodzenie według zasad określonych w § 19 rozporządzenia, tj. z uwzględnieniem minimalnych stawek opłat za czynności adwokata określonych w przepisach tego rozporządzenia. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ustawy p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny. Z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z dnia 22 lipca 2015 r. wynikało, że pełnomocnik skarżącego – adwokat J. B. uczestniczył w rozprawie przed NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wprowadzenie w tym przepisie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że art. 250 ustawy p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). W § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia sformułowano zasadę, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z przepisu tego wynika zatem, że opłata za pomoc prawną udzieloną z urzędu jest opłatą, o której mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. W konsekwencji tego do opłaty tej mają zastosowanie także zasady określone w § 2 ust. 1 i ust. 2, z modyfikacją wynikającą z § 19 pkt 1 rozporządzenia, który to przepis stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5. Oznacza to, że w odniesieniu do opłaty zasądzanej od Skarbu Państwa za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez adwokata nie może ona być wyższa od 150 % stawki minimalnej. Z tych względów kryteria określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia mają znaczenie dla określenia wysokości opłaty ponoszonej przez Skarb Państwa za pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu w granicach pomiędzy opłatą wynikającą z zastosowania właściwych stawek minimalnych a opłatą podwyższoną do 150 % tych stawek. W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia. Natomiast zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawka ta wynosi 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosiła 8.445 zł. W § 6 pkt 4 rozporządzenia przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale powyżej 5.000 zł do 10.000 zł stawkę minimalną określono na 1.200 zł. Mając powyższe na uwadze i kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. akt I GSK 751/14, sąd za zasadne uznał przyznanie adwokatowi J. B. wynagrodzenia w kwocie łącznej 2.583 (słownie: dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt trzy 00/100) złote, obejmującą podatek od towarów i usług. Na kwotę tę składają się koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu A. R. przed Sądem pierwszej instancji (1.476 zł) - stanowiąca stawkę minimalną określoną w § 6 pkt 4 cytowanego rozporządzenia oraz za sporządzenie, wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (1.107 zł). Ustalając powyższe wynagrodzenie sąd uwzględnił okoliczność, że pełnomocnik brał udział w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, sporządził, a następnie sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 6 lutego 2014 r. oraz brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 22 lipca 2015 r. Adwokat J. B. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu skarżącego w kilkudziesięciu sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w których stan faktyczny i prawny jest prawie identyczny, jak w niniejszej sprawie. Wszystkie te sprawy dotyczą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu. Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. a w związku z § 6 pkt 4, § 2 ust. 1 i ust. 3, § 19 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w postanowieniu. R.A.