III SA/Łd 980/17

Dnia 24 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w osobie: Sędziego WSA – Ewy Alberciak po rozpoznaniu 24 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. M. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z 13 grudnia 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] znak [...] w przedmiocie odmowy uwzględniania zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie a.l. III SA/Łd 980/17 UZASADNIENIE R. M. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z (...) (znak (...)) w przedmiocie odmowy uwzględniania zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W toku postępowania skarżący sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, przedkładając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF". Postanowieniem z 13 grudnia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 1 postanowienia) i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia, referendarz wskazał, że przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest oddalenie skargi na czynności egzekucyjne w zakresie zaległości w składkach z tytułu ubezpieczeń społecznych. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi]. Tym samym wniosek skarżącego w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta on już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne i jako takie należało je umorzyć na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 postanowienia). Odnośnie natomiast pozostałej części wniosku, tj. żądania ustanowienia pełnomocnika w osobie radcy prawnego, referendarz – oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - uznał, że strona je spełniła i postanowił o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego dla skarżącego. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że "nie jest w stanie ponieść nawet częściowych kosztów pomocy radcy prawnego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 powoływanej ustawy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Komentarz; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W niniejszej sprawie zgromadzony został materiał mający świadczyć o sytuacji majątkowej skarżącego. W ocenie Sądu słusznie stwierdził referendarz, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy umorzyć postępowanie sądowe dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Skoro zatem przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest oddalenie skargi na czynności egzekucyjne w zakresie zaległości w składkach z tytułu ubezpieczeń społecznych, to spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. e) wskazywanej ustawy. Tym samym wniosek skarżącego w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta on już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne i jako takie należało je umorzyć na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Trafne jest także rozstrzygniecie i przedstawione do niego uzasadnianie w aspekcie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Słusznie skonstatował w tym względzie referendarz, że z art. 262 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy wynika, iż stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trafnie uznał referendarz, że skoro dochód w gospodarstwie domowym skarżącego zamyka się kwotą ok. 562 zł (renta powypadkowa ZUS) i nie posiada on żadnych zasobów pieniężnych, ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł, a nadto posiada zadłużenie w kwocie ok. 9.000 zł wobec banku i ok. 43.000 zł z tytułu nieuregulowanych alimentów, to zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Przedstawiony stan finansów skarżącego i faktyczny brak majątku daje podstawy do przyznania mu prawa pomocy we wskazanym zakresie. Na marginesie podnieść jedynie należy i wyjaśnić skarżącemu, odpowiadając na zarzuty sprzeciwu, iż stwierdzenie w postanowieniu referendarza, iż "przyznaje skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego" nie oznacza w żadnej mierze, iż skarżący zobligowany będzie do pokrywania jakichkolwiek kosztów zastępstwa prawnego radcy prawnego. Ustanowienie dla skarżącego radcy prawnego ma charakter bezpłatny, a koszty jego wynagrodzenia pokrywa w całości Skarb Państwa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. B.K.