III SA/Łd 999/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta - Gminy [...] z dnia [...], nr [...]; 2. przyznaje adwokatowi G. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej W. A. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi G. K. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem dnia 28 października 2010 roku, sygn. akt III SA/Łd 394/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi W. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia[...], Nr [...]utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta –Gminy S. z dnia[...], Nr [...]w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez podstawy prawnej. Żaden bowiem z wskazanych w podstawie prawnej tej decyzji przepisów prawa materialnego i procesowego nie stanowi bowiem podstawy prawnej do wydania decyzji zawierającej wskazane rozstrzygnięcie. Burmistrz Miasta – Gminu S. mocą decyzji z dnia [...]odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej we wsi A. gmina S. stanowiącej własność W. A. w 4/6 częściach, L. R. w 1/6 części i M. M. w 1/6 części oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer [...], z nieruchomością stanowiącą własność J. A. w 4/6 częściach, R. A. w 1/6 części i J. A. w 1/6 części oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer[...], uznając żądanie wnioskodawcy jako bezzasadne. W ocenie Sądu ani wskazane w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisy prawa materialnego, ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują wydania decyzji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w określonej sprawie. Wskazany w podstawie decyzji art. 104 Kpa wyznacza jedynie przedmiot decyzji – sprawa administracyjna oraz rodzaje rozstrzygnięcia sprawy (merytorycznie lub niemerytorycznie). Art. 104 Kpa nie wyznacza natomiast kategorii spraw administracyjnych rozstrzyganych w formie decyzji administracyjnej. Formę załatwienia sprawy wyznaczają przepisy prawa materialnego oraz w ograniczonym zakresie przepisy prawa procesowego (np. art. 149 § 3, art. 151, art. 157 § 3, art. 158 k.p.a.). Również wskazany w podstawie prawnej decyzji art. 29 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240 poz. 2027 ze zm.) nie mógł być uznany za przepis uzasadniający rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w formie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania administracyjnego. Jest to bowiem norma , która określa cel i organy właściwe w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W świetle przepisu art.30 ust.4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego na postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości nie służy zażalenie (ust. 4). Z zacytowanego przepisu wyraźnie wynika, po pierwsze, że dla uruchomienia postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości - prowadzonego na wniosek, jak i z urzędu - konieczne jest wydanie postanowienia wszczynającego takie postępowanie, po drugie zaś, że postanowienie to - z woli prawodawcy - nie jest zaskarżalne. Zdaniem Sądu, tak wyłożony przepis, ani też żaden inny przepis ustawy nie pozwalają na wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, nawet w sytuacji gdy z wnioskiem o uruchomienie postępowania wystąpi podmiot legitymujący się już posiadaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, której dotyczy wniosek. Organy administracji orzekając decyzją o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości uczyniły to bezpodstawnie. W sytuacji zatem gdy organ stwierdził, że sprawa, której dotyczy przedmiotowy wniosek, została już przez organ rozstrzygnięta prawomocną decyzją, winien wydać decyzję umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem strony z powołaniem się na bezprzedmiotowość (a nie bezzasadność) postępowania, a nie decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego, dla której nie miał umocowania w przepisach prawa. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...]nr[...], Burmistrz Miasta-Gminy S., na podstawie art. 105 § 1 i art. 107 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.), umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem W. A. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej we wsi A. Gm. S. stanowiącej własność W. A. w 4/6 częściach, L. R. w 1/6 części i M. M. w 1/6 części oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z nieruchomością stanowiącą własność J. A. w 4/6, R. A. w 1/6 części i J. A. w 1/6 części oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]- uznając żądanie wnioskodawcy jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji podniósł, że zawarte we wniosku z dnia 25 stycznia 2010 żądanie o dokonanie rozgraniczenia nieruchomości jest bezprzedmiotowe, ponieważ decyzją z dnia[...], Nr [...]Burmistrz Miasta - Gminy S. dokonał rozgraniczenia wyżej wskazanych nieruchomości, a ustalona w wyniku przeprowadzonego postępowania granica pomiędzy działkami [...]i [...]uzyskała charakter granicy prawnej. Decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości została doręczona stronom, wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Z uwagi na fakt, że żadna ze stron nie wniosła środka zaskarżenia decyzja stała się ostateczna, co oznacza, że sprawa nie może być przedmiotem ponownego rozpoznania. Od powyższej decyzji W. A. wniosła odwołanie, w którym zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła organowi administracji wydanie decyzji sprzecznie z podaną podstawą prawną, nie przeprowadzenie postępowania dowodowego i wydanie zaskarżonej decyzji ze znaczącym opóźnieniem. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie nie dokonano żadnych ustaleń faktycznych, a powołana przez Burmistrza decyzja dotyczy tylko jednej granicy, podczas gdy nieruchomość posiada cztery granice. Ponadto zdaniem strony z protokołu rozgraniczeniowego jasno wynika, że nie dokonywano pomiaru pozostałych granic. Podniosła, że obecna granica wytyczona przez J. A. ogrodzeniem nie została posadowiona wzdłuż granicy prawnej. Płot został wybudowany ukośnie, tak by przebiegał tuż przy oknie jej nieruchomości. W granicy nieruchomości rosną natomiast świerki o wysokości 3 m powodując zaciemnienie działki i zawilgocenie mieszkania. Zarzucając Burmistrzowi Miasta - Gminy S. opieszałość w prowadzeniu postępowania i wydanie decyzji po 130 dniach, skarżąca wskazała, że w toku postępowania nie podjęto żadnych czynności i nie przeprowadzono żadnych dowodów, w celu ustalenia granicy działek i posadowionego ogrodzenia, które odbiega od linii granicznej nieruchomości. Decyzją dnia[...], Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu l instancji W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2010 roku, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 394/10 wskazał, iż organy administracji publicznej są związane oceną prawną wyrażoną we wskazanym wyroku, czego konsekwencją jest zaskarżona decyzja Burmistrza Miasta -Gminy w S. z dnia[...]. Podzielając stanowisko organu l instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w cytowanym powyższy przepis, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a więc nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, lub może powstać w trakcie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź brak jest podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych oraz przedmiotowych. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że sprawa której dotyczył wniosek W. A. z dnia 25 stycznia 2010 roku została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją Burmistrza Miasta - Gminy S. z dnia [...] Nr [...] na podstawie, której orzeczono o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym A. Gmina S. oznaczonej jak działka nr [...] stanowiąca własność J. i W. małż. A. na odcinku graniczącym z działką numer [...]stanowiącą własność J. i Z. A., co obligowało organ do umorzenia postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podtrzymała zarzut nieprzeprowadzenia przez organy administracji postępowania wyjaśniającego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – [zwanej dalej w skrócie – p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepis postępowania a mianowicie art. 7, 77 § 1,80,105 § 1 i 107 § 3 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się z poglądem organów administracji, iż niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganej sprawy, która został już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną. Zachodzi bowiem wówczas powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) zaś decyzja rozstrzygająca ponownie tę sprawę dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt.3 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych dla uznania, iż ma miejsce res iudicata musi istnieć tożsamość obu spraw tzn. uprzedniej i obecnej sprawy. Aby uznać, iż zachodzi tożsamość obu spraw muszą zostać spełnione łącznie cztery warunki: 1. istnieją te same podmioty w obu sprawach 2. istnieje ten sam przedmiot obu spraw 3. istnieje ten sam stan prawny 4. istniej ten sam stan faktyczny Pogląd taki wyraził Naczelny sąd Administracyjny w wyrokach: z 1 października 2010r. w srp. III OSK 1494/09(Lex nr 746583), z 9 czerwca 2010r. w spr. III OSK 931/09 (Lex nr 597967) i z 16 grudnia 2009r. w spr. III OSK 1613/09 (Lex nr 597336). W rozpoznawanej sprawie organy administracji umorzyły postępowanie w przedmiocie wniosku W. A. gdyż dotyczy on sprawy rozstrzygniętej już prawomocną decyzją Burmistrza Miasta-Gminy S. z dnia[...] nr [...]. Dla uznania, iż ma tu miejsce powaga rzeczy osądzonej konieczne jest stwierdzenie spełnienia wszystkich przesłanek tożsamości obu spraw tzn. uprzedniej i obecnej sprawy. Organy administracji nie dokonały żadnych rozważań w tym zakresie. Zarówno uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak decyzji organu I instancji nie zawierają rozważań co do tego czy zachodzi tożsamość poprzedniej i obecnej sprawy. Uzasadnienia obu decyzji są lakoniczne i sprowadzają się do stwierdzenia, że skoro w dniu [...]wydana została decyzja o rozgraniczeniu to obecnie postępowanie nie może być prowadzone. Nie dokonano zatem analizy przesłanek niezbędnych dla stwierdzenia czy miała miejsce powaga rzeczy osądzonej. Istotne jest zwłaszcza ustalenie czy ma miejsce tożsamość stanu faktycznego. Poprzednia decyzja o rozgraniczeniu została wydana dość dawno bo 13 lat temu. Od tego czasu mógł się zmienić stan władania gruntami bądź długość granicy pomiędzy sąsiednimi działkami. W postanowieniu z dnia 14 marca 2002r. w spr. IV CKN 809/00 (Lex nr 55120) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż ustalenie stanu prawnego granicy nieruchomości i jej utrwalenie w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów między właścicielami sąsiednich gruntów co do przebiegu granicy. Po wydaniu orzeczenia o rozgraniczeniu może bowiem dojść do zmiany stanu wyładnia gruntami w wyniku późniejszych zdarzeń. W rozpoznawanej sprawie konieczne było zatem ustalenie jaka była treść decyzji z [...] oraz wyjaśnienie jakie było obecne żądanie skarżącej. W aktach administracyjnych brak jest jednak decyzji z [...] i nie wiadomo dokładnie jak brzmiało to rozstrzygnięcie. Brak jest również wniosku skarżącej z dnia 25 stycznia 2010r. i nie wiadomo jakie było jej żądanie. Dodać należy, iż akta administracyjne nie zawierają również decyzji organu I instancji z[...], odwołania W. A. od tej decyzji a także decyzji organu odwoławczego z[...]. Nadesłane akta administracyjne są zatem niekompletne. Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie rozważyły czy spełnione zostały przesłanki tożsamości uprzedniej i obecnej sprawy zaś nadesłane akta administracyjne są niekompletne gdyż nie zawierają szeregu istotnych dokumentów. Organy administracji naruszyły zatem przepisy art. 7, 77 § 1,80,105 § 1 i 107 § 3 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta-Gminy S. z [...]. Na podstawie art.250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 18 ust.1 pkt.1c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) sąd przyznał adwokatowi G. K. kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na kwotę tę złożyło się: 240 zł – wynagrodzenie adwokata i 52,80 zł – podatek od towarów i usług. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy przede wszystkim załączyć decyzję Burmistrza Miasta- Gminy S. z [...] a w razie potrzeby także akta tej sprawy. Należy także uzupełnić akta administracyjne o brakujące dokumenty w tym m.in. o wniosek W. A. z 25 stycznia 2010r. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy celem ustalenia czy spełnione zostały przesłanki istnienia powagi rzeczy osądzonej a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. k.ż.