III SAB/Łd 119/26

Dnia 31 sierpnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w przedmiocie braku rozpoznania pisma z dnia 4 października 2011 roku postanawia: odrzucić skargę. Z. S. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie pisma z 4 października 2011 r. W treści skargi skarżący zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi "wieloletnią udokumentowaną bezczynność, sabotaż pracy" wobec skarżącego. Jako dowód uzasadniający skargę skarżący wskazał na pismo XI Wydziału Wizytacyjnego Sądu Okręgowego w Łodzi z 4 października 2011 r., znak [...], w którym Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi przekazał Prezesowi Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi pismo skarżącego z 29 września 2011 r. wraz z załącznikami celem procesowego załatwienia. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie oddalenie skargi jako bezzasadnej. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podniósł, że skarga nie zawiera ani treści pisma z 29 września 2011 r., ani wskazania, czego skarżący w tym piśmie żądał, ani określenia, jakiej czynności organu obecnie się domaga. W wyniku czynności sprawdzających, podjętych po otrzymaniu skargi, ustalono, co stwierdzono w notatce urzędowej z 27 lipca 2026 r., znak [...], że korespondencji przekazanej przy piśmie Sądu Okręgowego w Łodzi z 4 października 2011 r. nie odnaleziono, a jej wpływu nie odnotowano w żadnej z kontrolek prowadzonych w Oddziale Administracyjnym Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności bada, czy dotyczy ona przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Kognicję sądów administracyjnych określa art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowiąc w § 1, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z powołanych przepisów wynika, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej (por. postanowienia NSA: z 24 stycznia 2012 r., I OZ 544/11; z 17 lipca 2015 r., I OSK 1718/15). Nie każde zatem działanie, czynność, bezczynność czy przewlekłość w działaniu organu administracji podlega kontroli sądów administracyjnych. W świetle postanowień art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej lub przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1–3 zaskarżenie decyzji oraz postanowień. Nie ma przy tym wątpliwości, że aby uznać określone akty lub czynności za te, o których mowa w powyższych regulacjach, powinny one ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków, określonych przepisami prawa administracyjnego. Muszą one wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na jego sytuację prawną przez to, że wywołują określony skutek, jaki przepis prawa powszechnie obowiązującego wiąże z danym aktem lub czynnością (por. postanowienie NSA z 8 września 2017 r., I FSK 314/17). Z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przede wszystkim jednak wynika, że warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłość jest prowadzenie przez organ postępowania, którego dotyczy zarzucana bezczynność lub przewlekłość. Brzmienie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że zarówno bezczynność, jak i przewlekłość może nastąpić tylko w przypadku istnienia "postępowania w sprawie". Jest to bezczynność i przewlekłość, która narusza interes prawny jednostki. Interes prawny odnosi się do ściśle określonej działalności administracji publicznej, a pomiędzy sytuacją prawną podmiotu i określoną normą prawną musi istnieć pewny związek. Nie wystarczą w tej mierze powiązania potencjalne lub hipotetyczne. W niniejszej sprawie skarżący wniósł sądu skargę na bezczynność prezesa sądu powszechnego. Jak wynika z akt sprawy, wskazane przez skarżącego pismo XI Wydziału Wizytacyjnego Sądu Okręgowego w Łodzi z 4 października 2011 r., znak [...], dotyczy przekazania przez Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi pisma skarżącego z 29 września 2011 r. wraz z załącznikami celem procesowego załatwienia przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi. W aktach sprawy brakuje treści pisma z 29 września 2011 r., którego wpływu nie odnotowano w żadnej z kontrolek prowadzonych w Oddziale Administracyjnym Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi. Przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi nie toczy się żadne postępowanie, które mogłoby podlegać kontroli sądu administracyjnego. Przepisy prawa nie przyznają sądom administracyjnym jakichkolwiek uprawnień w zakresie kontrolowania prawidłowości postępowań w sprawach toczących się przed sądami powszechnymi, należących do właściwości tych sądów w sprawach cywilnych i karnych. Jeżeli w sprawie toczącej się w takim postępowaniu doszło do przewlekłości, bądź bezczynności, wówczas strona może wywieść skargę na podstawie przepisów ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725). Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawa ta reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. W żadnym z wymienionych wyżej przypadków właściwy do rozpoznania skargi nie będzie sąd administracyjny. Czynności prezesa sądu rejonowego, a więc sądu powszechnego niezależnie od oceny, czy mają charakter procesowy, czy też pozostają czynnościami z zakresu administracji sądowej nie należą do czynności z zakresu administracji publicznej, które podlegają kognicji sądu administracyjnego (por. m.in. postanowienie NSA z 9 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1048/10). Z uwagi na brzmienie przytoczonych powyżej przepisów, sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w przedmiocie braku rozpoznania pisma z 4 października 2011 r. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego, dlatego też stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę jako niedopuszczalną. ds