III SAB/Łd 15/10

Dnia 26 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. I. na bezczynność Wojewody Ł. w przedmiocie wydania paszportu p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. D.T. W skardze z dnia 1 marca 2010 r. M.I. wskazała, że Wojewoda Ł. ignoruje jej wniosek z dnia [...] r. Podniosła, że otrzymała zaświadczenie o obywatelstwie polskim i liczyła na pomoc Wojewody w integracji ze społeczeństwem polskim. Zarzuciła naruszenie Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazała, że liczyła na pomoc organu w zakresie wydania jej paszportu. Skarżąca szczegółowo opisała przebieg postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Zwróciła się o zobowiązanie Wojewody Ł. do przestrzegania Konstytucji RP i zabezpieczenie jej "dachu nad głową". W odpowiedzi na skargę z dnia 25 marca 2010 r. Wojewoda Ł. wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że w dniu [...] r. do organu wpłynęło pismo skarżącej o przydział lokalu mieszkalnego oraz środków na zakup umeblowania i odzieży. Podanie to postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zgodnie z właściwością zostało przekazane Prezydentowi Miasta Ł. Natomiast w dniu [...] r. do Wojewody Ł. wpłynął wniosek skarżącej o pomoc w integracji ze społeczeństwem polskim. W ocenie organu przedmiotowa sprawa nie jest objęta kontrolą sądową przez sądy administracyjne. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 9 kwietnia 2010 r. zobowiązano skarżącą do wyjaśnienia czy składała wniosek o wydanie paszportu w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że takiego wniosku nie składała oraz zobowiązano organ administracji do ustosunkowania się do tej części skargi, w której skarżąca domaga się zobowiązania Wojewody do wydania paszportu w terminie 7 dni. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2010 r. Wojewoda Ł. wskazał, że skarżąca nie złożyła wniosku o wydanie dokumentu paszportowego. Jednocześnie zaznaczono, że M. I. nie złożyła również wniosku o wydanie dowodu osobistego. Natomiast w piśmie zatytułowanym "wyjaśnienie" z dnia 19 kwietnia 2010 r. (data wpływu do Sądu) M. I. wskazała, że podstawą wszczęcia sprawy w sądzie jest brak kontroli województwa nad wykonaniem postanowienia z dnia [...] r. Do pisma załączyła kserokopie wniosku z dnia [...] r., odpowiedzi na wniosek oraz zaświadczenia o nadaniu obywatelstwa. Skarżąca wyjaśniła, że zwracała się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-B. z prośbą o wpisanie do polskich ksiąg obywateli, jednak Kierownik jej odmówił. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 13 maja 2010 r. wezwano pełnomocnika skarżącej z urzędu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez sprecyzowanie jaki akt jest jej przedmiotem, czy postępowanie dotyczące wydania paszportu, czy postanowienie Wojewody Ł. z dnia [...] r. nr [...] w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi wskazano, że przedmiotem skargi jest postępowanie dotyczące wydania paszportu. Do pisma załączono oświadczenie skarżącej z dnia 25 maja 2010 r. Kolejnym zarządzeniem z dnia 11 czerwca 2010 r. wezwano pełnomocnika skarżącej z urzędu do sprecyzowania jaki akt lub czynność organów administracji jest przedmiotem skargi, wskazując treść art. 3 § 2 p.p.s.a. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W przypadku wskazania, że przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej wezwano do wykazania trybu z art. 52 § 3 p.p.s.a. W piśmie z dnia 30 czerwca 2010 r. M. I. wskazała, że przedmiotem skargi jest "bezczynność Wojewody Ł. według jej wniosku z dnia [...] r., w którym zawarte jest żądanie prawne udzielenia jej paszportu obywatela RP". Wskazała, że nie dostała odpowiedzi na wniosek. Zaznaczyła, że w toku rozprawy sądowej chce bronić swych praw do rejestracji w Ł. Wobec treści powyższego pisma M. I., z którego wynika, że przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody Łódzkiego w sprawie wydania paszportu wezwano pełnomocnika skarżącej do wykazania wyczerpania trybu z art. 37 k.p.a. poprzez złożenie zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono w dniu 20 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola dopuszczalności środka zaskarżenia. Wśród okoliczności czyniących skargę niedopuszczalną, ustawa z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wymienia niewyczerpanie (przez wnoszącego skargę) środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Uzależnienie dopuszczalności skargi od wcześniejszego wykorzystania przysługujących stronie środków zaskarżenia związane jest z zakresem działania sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 i 2 powołanej ustawy). W tym kontekście należy zatem wskazać, że zgodnie z treścią art. 52 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 powołanej ustawy). Jak już powyżej wskazano rozpoznawana skarga dotyczy bezczynności W. Ł. w przedmiocie wydania paszportu. Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy, zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy, w myśl których skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzję, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dotyczy to zatem sytuacji gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył postępowania w terminie wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Wskazać jednak należy, że skarga na bezczynność organu może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu jurysdykcyjnym określają przepisy art. 35 k.p.a. i dopiero przekroczenie tych terminów (ewentualnie terminów szczególnych lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a.) oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego po uprzednim wyczerpaniu trybu, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Zgodnie natomiast z treścią art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Stosownie do treści art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 143, poz. 1027 ze zm.), organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów i konsulów, w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, bowiem to on sprawuje zwierzchni nadzór nad prowadzeniem spraw dotyczących paszportów i paszportów tymczasowych. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazać należy, że organem wyższego stopnia wobec Wojewody Ł. w zakresie przekazanych mu kompetencji obejmujących sprawy dotyczące paszportów jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji i to właśnie do tego organu należało wnieść zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. Z akt sprawy, jak również z nadsyłanych w toku postępowania sądowego przez skarżącą informacji wynika, że M. I. nie wniosła stosownego zażalenia do Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Jednocześnie wskazać należy, że pełnomocnik skarżącej nie wykonał nałożonego na niego zarządzeniem z dnia 9 lipca 2010 r. obowiązku wykazania wyczerpania trybu (w dniu 20 lipca 2010 r. odebrał wezwanie, do którego się nie ustosunkował). Oznacza to więc, że przed złożeniem skargi do Sądu skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, jakie przysługiwały w administracyjnym toku instancji W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 punkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę. D.T.