III SAB/Łd 18/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Asesor WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Ł. na bezczynność Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Z. w przedmiocie nieprzekazania odwołania od pisma p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. EC Pismem z 21 stycznia 2019 roku J.Ł. zwrócił się do Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Z. z wnioskiem o sporządzenie i złożenie wniosku o ukaranie osoby podającej się za rzekomego członka zarządu instytucji finansowej, który nękał wnioskodawcę zmuszając go do spłaty nieistniejącego zobowiązania finansowego tj. o czyn z art. 286 §1 k.k. Pismem z [...] RK.732.26.2019 odmówił wszczęcia postępowania z powyższego wniosku wskazując, że opisany czyn może być ścigany w trybie prywatnoskargowym. Pismem z 27 lutego 2019 r. J.Ł. złożył odwołanie od "decyzji" z [...] zarzucając jej obrazę art. 107 §1 pkt 6i 7 k.p.a. oraz brak zawarcia obligatoryjnego elementu pouczenia o środkach odwoławczych. W odpowiedzi na powyższe Rzecznik wyjaśnił wnioskodawcy, że nie prowadzi on postępowań administracyjnych kończących się wydaniem decyzji i nie mają w tej sprawie zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. 16 kwietnia 2019 roku J. Ł. złożył do biura rzecznika konsumentów ponaglenie na niezałatwienie jego sprawy. Pismem z 16 maja 2019 r. J. Ł. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na bezczynność Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Z. w związku z nieprzekazaniem odwołania od pisma RK.732.26.2019 . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem sprawa, której dotyczy skarga, nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe oznacza, że nie każda działalność organu podlega kontroli sądów administracyjnych. W sytuacji stwierdzenia, że skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, a stosowne postanowienie może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy zwrócić uwagę na przepisy prawne regulujące zadania i kompetencje powiatowego rzecznika konsumentów. Z uregulowań zawartych w dziale V rozdział 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2015 r., poz. 184, ze zm. – dalej: u.o.k.k.) wynika specyficzna formuła funkcjonowania tego podmiotu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.o.k.k. zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony praw konsumentów wykonuje powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów. W myśl art. 42 ust. 1 u.o.k.k. do zadań rzecznika konsumentów należy: 1) zapewnienie bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony interesów konsumentów; 2) składanie wniosków w sprawie stanowienia i zmiany przepisów prawa miejscowego w zakresie ochrony interesów konsumentów; 3) występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów; 4) współdziałanie z właściwymi miejscowo delegaturami Urzędu, organami Inspekcji Handlowej oraz organizacjami konsumenckimi; 5) wykonywanie innych zadań określonych w ustawie lub w przepisach odrębnych. Rzecznik konsumentów może również m.in. wytaczać powództwa na rzecz konsumentów oraz wstępować, za ich zgodą, do toczącego się postępowania w sprawach o ochronę interesów konsumentów (art. 42 ust. 2). Stosownie zaś do art. 43 ust. 3 u.o.k.k. rzecznik konsumentów jest obowiązany przekazywać na bieżąco delegaturom Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wnioski i sygnalizować problemy dotyczące ochrony konsumentów, które wymagają podjęcia działań przez organy administracji rządowej. Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 u.o.k.k. z rzecznikiem konsumentów stosunek pracy nawiązuje starosta lub w miastach na prawach powiatu prezydent miasta (ust. 1) i rzecznik jest bezpośrednio podporządkowany staroście (prezydentowi miasta). Jak wynika zaś z art. 40 ust. 3 i 4 u.o.k.k., rzecznika konsumentów wyodrębnia się organizacyjnie w strukturze starostwa powiatowego (urzędu miasta), a w powiatach powyżej 100 tys. mieszkańców i w miastach na prawach powiatu rzecznik konsumentów może wykonywać swoje zadania przy pomocy wyodrębnionego biura, zaś w pozostałym zakresie dotyczącym statusu prawnego rzecznika konsumentów – stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Z powyższych przepisów wynika, że powiatowy rzecznik konsumentów nie jest organem administracji publicznej ani organem powiatu, lecz pracownikiem samorządowym. Działalność rzecznika konsumentów ma przyczynić się do zapewnienia ochrony konsumentom, w szczególności przez zapewnienie im możliwości uzyskania pomocy prawnej w dochodzeniu przez nich swoich praw (patrz: M. Sieradzka [w:] Kohutek K., Sieradzka M. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. LEX 2014, nr 288237. Komentarz do art. 39). Mając powyższe na względzie sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 154/14 oraz z 8 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 564/14, a także z 30 grudnia 2016 roku II SA/Po 809/16 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – w skrócie CBOSA), że ani przywołane przepisy, ani pozostałe unormowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie przyznają powiatowemu rzecznikowi konsumentów uprawnień do wydania jednostronnych, władczych aktów administracyjnych. Z powyższych względów pismom rzecznika konsumentów kierowanych do osoby, która domaga się jego interwencji, nie można przypisać cech aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Sąd podkreśla, że pismo z [...] nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a odnośne przepisy nie przewidują możliwości władczego działania rzecznika. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie precyzuje żadnej procedury stosowanej przez rzecznika, a niewątpliwie nie jest ona regulowana przez przepisy K.p.a., do którego powołana ustawa nie odnosi się, zaś rzecznik nie załatwia spraw administracyjnych czy skarg i wniosków w rozumieniu przepisów tego Kodeksu (por. M. Radwański [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz pod red. A. Stawickiego i E. Stawickiego, LEX 2011 nr 93524. Komentarz do art. 42). Skoro zatem w przedmiotowej sprawie nie toczyło się postępowanie administracyjne, bowiem pismom rzecznika konsumentów kierowanych do osoby, która domaga się podjęcia określonych czynności w swojej sprawie, nie można przypisać cech aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a do postępowania przed rzecznikiem nie maja także zastosowania przepisy k.p.a. konsekwentnie zatem należy uznać, że skoro określony akt lub czynność pozostaje poza zakresem właściwości sądów administracyjnych, to sądy administracyjne nie mają również kompetencji do rozpoznawania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - art. 3 par. 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2006 roku sygn. akt I OSK 358/05 dostępne w CBOSA). W świetle powyższego sąd stwierdził, że skarga J. Ł. na bezczynność Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Z. w przedmiocie nieprzekazania odwołania od nieudzielenia pomocy prawnej w zakresie sporządzenia wniosku o ukaranie jest niedopuszczalna, gdyż skarga nie podlega kognicji sądów administracyjnych i jako taka podlega odrzuceniu. Z tych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji. EC