III SAB/Łd 20/15

Dnia 20 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie bezprawnie odebranego stypendium p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zatytułowane "Odwołanie", w którym wniosła o "wydanie przez Wojewodę [...] nakazu administracyjnego do zwrotu bezprawnie odebranego stypendium w kwocie 3 933,46 zł od Skarbu Państwa, którą w sposób zaoczny- tajny odebrał jej W. O. pełniący funkcję V-ce Starosty w Z. działając w zmowie z komornikiem w Ł. będąc na fali szaleńczego bezprawia". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że M. S. nie pobierała nigdy stypendium, które byłoby jej przyznane przez Starostę [...] odpowiednią decyzja administracyjną. Zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2014r. sędzia sprawozdawca wezwał skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi braków formalnych poprzez wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, pouczając jednocześnie skarżącą o treści art. 57 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu precyzując, że "chodzi jej wyłączenie o decyzję umarzającą środki finansowe, jakie powzięła na działalność gospodarczą w XII 2007r. w kwocie 12 000 zł. Powiatowy Urząd Pracy w Z. umorzył ww. środki finansowe wzięte na działalność gospodarczą, ale nie zwrócił kwot nadpłaconych przez poręczycieli". Postanowieniem z dnia 10 lutego 2015r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2015r. sędzia sprawozdawca wezwał pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania w terminie 7 dni wniesionej skargi poprzez wskazanie, czy jest to skarga na akt (czynność) organu, jeżeli tak to należy wskazać organ, datę i numer aktu (lub czynności), czy też jest to skarga na bezczynność organu, a jeżeli tak, to jakiego organu i w jakim zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie procesowym z dnia 25 marca 2015r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność organu, tj. Wojewody [...] w zakresie w jakim nie wydał na wniosek skarżącej nakazu administracyjnego zobowiązującego Starostę Powiatu [...] do zwrotu środków, tj. nie uzupełnił decyzji Starosty w tym przedmiocie. Z akt sprawy, zdaniem pełnomocnika wynika, że skarżąca środki określa mianem "bezprawnie odebranego stypendium", o czym świadczy wskazana kwota 3 933, 46 zł tożsama z kwotą wynikającą z decyzji nr [...] Starosty [...] oraz pismo z dnia 21 listopada 2014r. z Powiatowego Urzędu Pracy w Z. skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Wobec sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia, na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 8 kwietnia 2015r. wpisano sprawę do repertorium SAB pod nowy numer, jako skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie bezprawnie odebranego stypendium i zakreślono nr sprawy w repertorium SA. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 20/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz 270) –zwaną dalej- p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia cytowanego powyżej art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a., w myśl którego skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzję, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa i pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył postępowania w terminie wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2003r., sygn. akt IV SAB/Wa 109/07). Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że warunkiem prawidłowego rozpoznania skargi na bezczynność jest przede wszystkim ustalenie, co jest przedmiotem złożonej przez stronę skargi na niedziałanie organu administracji publicznej. Ustalenie przedmiotu żądania strony determinuje bowiem odpowiedź na pytanie, czy żądaniu temu po stronie organu administracji odpowiada prawnie zdeterminowany obowiązek działania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że z licznych pism skarżącej (w tym z pisma z dnia 25 marca 2015r. pełnomocnika skarżącej precyzującego przedmiot zaskarżenia – k nr 48 akt sądowych) wynika, że przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody [...] polegająca na niewydaniu nakazu administracyjnego zobowiązującego Starostę Powiatu [...] do zwrotu środków, tj. bezprawnie odebranego stypendium w kwocie 3 933, 46 zł. Analiza akt sprawy prowadzi do ustalenia, że skarżąca będąc zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. wystąpiła w dniu 6 listopada 2007r. z wnioskiem o przyznanie z Funduszu Pracy jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej w tym kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa dotyczących podejmowanej działalności gospodarczej. Na podstawie zawartej w dniu 18 grudnia 2007r. umowy zostały przyznane skarżącej środki na podjęcie działalności gospodarczej. W dniu 15 kwietnia 2008r. dokonano rozliczenia wydatków i stwierdzono niedotrzymanie warunków umowy, czyli nierozliczenie kwoty jednorazowo otrzymanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. W dniu 14 października 2008r. umowa o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej została wypowiedziana. W dniu 23 maja 2012r. poręczyciele skarżącej dokonali spłaty części należności wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 24 marca 2010r., sygn. akt. C 11/10. Pozostała do zapłaty kwota, tj. 3.933,46 zł przyznana z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej, po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 4 czerwca 2014r., na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...], nr [...] została umorzona. Powyższa decyzja jest ostateczna. W wyniku umorzenia powyższej kwoty organ – Powiatowy Urząd Pracy w Z. wystawił PIT-8C "Informacja o wypłaconym stypendium, o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych", w którym w polu D wykazał jako przychód M. S. kwotę 3.933,476 zł uzyskany w związku z umorzenia należności z tytułu otrzymanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. Powyższy formularz wpłynął do Urzędu Skarbowego 22 sierpnia 2014r. W dniu 5 września 2014r. skarżąca skierowała do Wojewody [...] "Odwołanie od decyzji V-ce Starosty ze Z. W. O. rażąco niezgodnej z art. 831 § 1 pkt 2 kpc, gdzie w/w odbiera mi stypendium w kwocie 3.933,46 zł". Z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] działając w oparciu o treść art. 50 K.p.a., pismem z dnia 1 października 2014r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień, co do charakteru pisma w dniu 5 września 2014r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 6 października 2014r. skarżąca wyjaśniła , że chodzi jej "tylko i wyłącznie o zwrot odebranych nielegalnie kwot pieniężnych 3 933,46 zł ze stypendium przez komornika przy Sądzie Rejonowym w Ł. M. K. na wniosek Starosty ze Z. W. R. (...)". Wojewoda [...]i, w piśmie z dnia 14 października 2014r. wskazując na zakres spraw należących do jego kompetencji wynikających z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pouczył skarżącą, że jeżeli jej wolą było złożenie skargi na komornika, to stosowne pismo winna złożyć do Prezesa Sądu Rejonowego, właściwego ze względu na rewir, w którym komornik ten wykonuje swoje czynności. Żądanie (roszczenie), zawarte w piśmie z dnia 5 września 2014r., sprecyzowane w kolejnym piśmie z dnia 6 października 2014r. nie podlega załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącej w dniu 20 października 2014r. W dniu 14 listopada 2014r. M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zatytułowane "Odwołanie", w którym wniosła o "wydanie przez Wojewodę [...] nakazu administracyjnego do zwrotu bezprawnie odebranego stypendium w kwocie 3 933,46 zł od Skarbu Państwa, którą w sposób zaoczny- tajny odebrał jej W. O. pełniący funkcję V-ce Starosty w Z. działając w zmowie z komornikiem w Ł. będąc na fali szaleńczego bezprawia". W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2015r., precyzującym przedmiot skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność organu, tj. Wojewody [...] w zakresie w jakim nie wydał na wniosek skarżącej nakazu administracyjnego zobowiązującego Starostę Powiatu [...] do zwrotu środków, tj. nie uzupełnił decyzji Starosty w tym przedmiocie. Z akt sprawy, zdaniem pełnomocnika wynika, że skarżąca środki określa mianem "bezprawnie odebranego stypendium", o czym świadczy wskazana kwota 3 933, 46 zł tożsama z kwotą wynikającą z decyzji nr [...] Starosty [...] oraz pismo z dnia 21 listopada 2014r. z Powiatowego Urzędu Pracy w Z. skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Na tle przedstawionego stanu faktycznego sprawy podnieść więc należy, że skarżąca nigdy nie otrzymywała żadnego stypendium, zaś jej żądanie, w ocenie sądu, wynika z faktu, że kwota 3.933,46 zł została wykazana w PIT-8C zatytułowanym "Informacja o wypłaconym stypendium, o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych", w którym w polu D organ wykazał jako przychód M. S. kwotę 3.933,46 zł uzyskany w związku z umorzenia należności z tytułu otrzymanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu abstrakcyjne i bezpodstawne jest żądanie skarżącej zwrotu na jej rzecz środków, które uzyskała na podjęcie działalności gospodarczej na podstawie zawartej ze Starostą Powiatu [...] umowy Nr [...] z dnia [...]. Z wypłaconych środków skarżąca się nie rozliczyła, część zobowiązania spłacili poręczyciele, a pozostałą kwotę w wysokości 3.933,46 zł Starosta, w konsekwencji uwzględnienia wniosku skarżącej, umorzył. Decyzje jakie Starosta może podjąć w związku z obowiązkiem zwrotu jednorazowo przyznanych środków (tak jak w omawianym przypadku na podjęcie działalności gospodarczej) enumeratywnie określa art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W świetle obowiązujących przepisów żądanie zawarte w treści wniesionej skargi jak również formułowany na etapie postępowania przed organami wniosek o zwrot poręczycielom kwot spłaconych przez nich za skarżącą nie jest sprawą administracyjną i nie należy do kognicji Wojewody [...] i w konsekwencji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Stosowna informacja o zakresie kompetencji Wojewody [...] została skierowana do skarżącej w piśmie z dnia 14 października 2014r. Należy podkreślić, że w orzecznictwie i w piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2007, s. 378). Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, które w prawnie ustalonym terminie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończyły postępowania stosownym aktem lub czynnością. Dla dopuszczalności takiej skargi nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została opieszałością organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. W rezultacie skarga na bezczynność jest nie tylko środkiem procesowym mającym przeciwdziałać opieszałym i przewlekłym działaniom administracji publicznej, ale umożliwia też dokonywanie przez sąd administracyjny prawidłowej wykładni prawa administracyjnego wówczas, kiedy organ prezentuje pogląd, że żadna norma ustawowa nie zobowiązuje go i nie upoważnia do działania. Nie budzi żadnych wątpliwości, że żądanie, z którym skarżąca wystąpiła nie spełnia wyżej omawianych przesłanek. Organ, którego bezczynność została zaskarżona nie był kompetentny do wydania wobec skarżącej jakiegokolwiek aktu podlegającego przytoczonym powyżej wymogom, a więc jego bezczynność nie podlega kognicji sądów administracyjnych, których kontrola ogranicza się do przypadków w ustawie wskazanych. Bezczynność bowiem w przedmiocie niewydania decyzji administracyjnej w sytuacji, gdzie organ nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej o treści żądanej przez stronę, nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Dodatkowo należy podnieść, że przed wniesieniem skargi na bezczynność konieczne jest wyczerpanie trybu z art. 37 Kpa., w świetle którego na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, jako niedopuszczalną. a.ł.