III SAB/Łd 21/18

Dnia 27 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy w Ł. w przedmiocie rozpatrzenia skargi na pracodawcę dotyczącą niewypłacenia należnych diet przysługujących z odbytej podróży służbowej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. E.C. W dniu 2 maja 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga R. K. na bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy w Ł. w przedmiocie rozpatrzenia skargi na pracodawcę dotyczącą niewypłacenia należnych diet przysługujących z odbytej podróży służbowej. Skarżący wniósł skargę za pośrednictwem platformy epuap. Zarządzeniem z dnia 4 maja 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podpisanie skargi albo podpisanie nadesłanego egzemplarza skargi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Pouczono skarżącego, że podpisany egzemplarz skargi należy przesłać za pośrednictwem poczty, gdyż procedury sądowe nie przewidują możliwości korzystania z doręczenia za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wezwanie uznano za doręczone skarżącemu w trybie awizo w dniu 28 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego obarczone jest obowiązkiem spełnienia wymogów formalnych. Skarga wedle art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j. ze zm.) winna czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym i warunkiem formalnym wynikającym z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest podpisanie pisma przez osobę kierującą go do Sądu albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Z powołanego art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że skargę do Sądu należy podpisać i że musi to być oryginalny podpis własnoręczny, a nie np. kserokopia, czy skan podpisu, bowiem podpis na dokumencie jest formą oświadczenia woli lub wiedzy i służy identyfikacji osoby, która to oświadczenie złożyła. W literaturze wskazuje się, że podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, str. 298). W art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest więc mowa o podpisie własnoręcznym, z wyjątkiem przypadków niemożności podpisania pisma przez stronę, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym, dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę do sądu administracyjnego konieczne jest opatrzenie go własnoręcznym oryginalnym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 powołanej ustawy. W sytuacji natomiast braku własnoręcznego podpisu, Sąd stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma poprzez jego podpisanie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał również na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13, w której przyjęto, że: "W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej". Podejmując powyższą uchwałę Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że regulacje dotyczące wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów elektronicznych, pomiędzy podmiotami publicznymi, a podmiotami niebędącymi podmiotami publicznymi wprowadzono ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., nr 235 ze zm.). W art. 2 ust. 1 tej ustawy wymieniono podmioty publiczne, których dotyczy ta ustawa, a w art. 2 ust. 3 wskazano podmioty, do których nie stosuje się przepisów tej ustawy, wśród których początkowo wskazano także sądy administracyjne. Ustawą z dnia 12 lutego 2010r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 40, poz. 230) zmieniono art. 2 ust. 3 ustawy o informatyzacji, włączając od dnia 17 czerwca 2010 r. sądy administracyjne i powszechne w system informatyczny kraju. Jednakże ustawą o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne nie dokonano zmian w ustawie, które wprowadzałyby możliwość wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną opatrzonych bezpiecznym podpisem elektronicznym. Umożliwienie stronom dokonywania czynności procesowych drogą elektroniczną i opatrywania pism procesowych podpisem elektronicznym wymaga natomiast przyjęcia szczegółowych regulacji określających m.in. sposób wnoszenia skargi, w tym za pośrednictwem organów administracji, potwierdzenia wpływu pisma do sądu, daty wniesienia pisma, wnoszenia odpisów pism i załączników oraz wprowadzenia w sądach odpowiedniej infrastruktury technicznej. W przypadku postępowania sądowoadministracyjnego oznacza to, że muszą istnieć przede wszystkim ustawowe podstawy do wprowadzenia systemu teleinformatycznego, który zapewniałby możliwość realizacji sądowej procedury przy użyciu techniki informatycznej. Z elektroniczną procedurą w sensie prawnym, będziemy mieli zatem do czynienia dopiero wówczas, gdy zostaną wprowadzone aktami odpowiedniej rangi, regulacje prawne pozwalające, zarówno nadawcy, jak i odbiorcy, na dokonywanie czynności procesowych na tym samym poziomie technologicznym. W tym miejscu należy wskazać, że możliwość wniesienia skargi drogą elektroniczną została przewidziana w art. 54 § 1a p.p.s.a., ale przepis ten wchodzi w życie od dnia 15 maja 2018 r., na mocy zmian dokonanych art. 4 pkt 9 lit a. ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw. Podsumowując, nie jest obecnie dopuszczalna sytuacja, w której pismo (dokument elektroniczny) zostanie skierowane do sądu drogą elektroniczną (np. na adres e -mail) czy też przez platformę epuap, następnie będzie drukowane i włączane do papierowych akt sądowych. Tak przetworzony dokument nie będzie już dokumentem elektronicznym, lecz "papierowym", a tych nie można – jak wykazano – podpisać elektronicznie. Wymóg podpisu tradycyjnego w tym zakresie jest zatem nie tylko pożądany, ale przede wszystkim konieczny. Wobec przedstawionych wyżej argumentów należało stwierdzić, że skoro skarżący pomimo stosownego wezwania Sądu, nie uzupełnił braków formalnych, tj. nie podpisał skargi w wyznaczonym terminie, to skargę taką należało uznać za obarczoną brakiem formalnym, skutkującym jej odrzuceniem. Wezwanie uznano za doręczone skarżącemu w trybie awizo w dniu 28 maja 2018 r. (stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a.), zatem 7- dniowy termin na uzupełnienie braków skargi upłynął bezskutecznie w dniu 4 czerwca 2018 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia. E.C.