III SAB/Łd 32/06

Dnia 4 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2006 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. – G. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Ł. z siedzibą w Z. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. W dniu 13 marca 2006 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. G.-G. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Ł. z siedzibą w Z.. W jej uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych bezpodstawnie odmawia dokonania umorzenia należności z tytułu składek w sprawie, w której zapadł wyrok przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o sygn. akt III SA/Wa 1608/05. W ocenie A. G.-G. pomimo prawomocności wyroku organ odmówił umorzenia pod pretekstem, iż czeka na nadesłanie wyroku z sądu. W dniu 20 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przekazał skargę A. G.-G. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Ł. z siedzibą w Z. zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uznanie skargi w całości za bezzasadną. Wyjaśnił, iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 roku stwierdzona została nieważność zaskarżonej decyzji i w związku z tym sprawa została skierowana do ponownego rozpatrzenia przed właściwymi organami. Pismem z dnia 3 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wezwał skarżącą do złożenia dokumentów potwierdzających wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na wezwanie A. G.-G. wniosła w dniu 17 sierpnia 2006 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo, do którego załączyła kopię zażalenia na bezczynność organu z dnia 27 lutego 2006 roku zaadresowaną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z siedzibą w Z.. W ocenie skarżącej zażalenie to wypełnia tryb przewidziany w art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna ponieważ została wniesiona w sposób nieprawidłowy. Zgodnie z art. 52. § 1, § 2, § 3, § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W omawianym przypadku zażalenie z dnia 27 lutego 2006 roku zostało wniesione przez skarżącą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II oddziału w Ł. z siedzibą w Z., a nie do organu wyższego stopnia. Stwierdzić zatem należy, iż A. G.-G. wniosła zażalenie w sposób nieprawidłowy. Organy wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, określone zostały w art. 17 tego kodeksu. I tak, w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów, organami wyższego stopnia są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest samodzielną państwową jednostką organizacyjną niestanowiącą elementu administracji państwowej. Jednakże obowiązek zastosowania do jego działalności przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nakazuje, dla celów postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy tego kodeksu, określenie właściwego dla Zakładu organu wyższego stopnia, uprawnionego do rozpatrywania odwołań od decyzji Zakładu. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) nie przewiduje organów nadrzędnych w stosunku do Zakładu. W art. 66 ust. 1 tejże ustawy określono natomiast organ nadzoru. Z dyspozycji powołanego przepisu wynika, że nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. W art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) wprost postanowiono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych podlega ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, Minister Polityki Społecznej jako organ właściwy do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku bezczynności organu w sprawach określonych w art. 84 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24.10.2005 roku sygn. akt III SA/Wa 1046/05 Lex nr 168526). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż skarżąca przed złożeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinna zgodnie z art. 37 k.p.a. wnieść zażalenie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej na niezałatwienie sprawy w terminie. Tym samym strona skarżąca nie wyczerpała dostępnych środków prawnych w postępowaniu administracyjnym, i co za tym idzie, nie dopełniła warunku dopuszczalności skargi wskazanego w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi warunek formalny wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego. Nie złożenie takiego zażalenia stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzucenie (por. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 1997 roku sygn. akt IV SAB 31/97, Orzecznictwo Sądów Polskich 1998/10, poz. 185). Dodatkowo należy zwrócić uwagę na fakt, iż skarga A. G. – G. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Ł. z siedzibą w Z. wpłynęła do Sądu w dniu 13 marca 2006 roku, a więc przed upływem ustawowego terminu do załatwienia jej zażalenia z dnia 28 lutego 2006 roku, wynikającego z art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy nie ma możliwości nadania skardze dalszego biegu i jej merytorycznego rozpoznania. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji.