III SAB/Łd 37/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. w przedmiocie wniosku o przyznanie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego postanawia : 1. odrzucić skargę; 2. przyznać adwokat J. P. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy Al. A 99/9 w Łodzi kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu W. G. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat J. P. z funduszu Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. a.l. W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2019 r. o przyznanie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. Uzasadniając skarżący wskazał, iż pomimo złożonego wniosku oraz wystosowanego ponaglenia do dnia wniesienia przedmiotowej skargi nie został przyznany mu adwokat, który sporządziłby w jego imieniu skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Powyższa bezczynność stanowi zdaniem skarżącego naruszenie jego prawa do dochodzenia swoich praw bez zbędnej zwłoki oraz jego dóbr osobistych. W związku z powyższym wnosi o wydanie zarządzenia o udzieleniu odpowiedzi na jego wniosek z 16 sierpnia 2019 r. oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W odpowiedzi na skargę Okręgowa Izba Radców Prawnych w Ł. wnosiła o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Uzasadniając wskazała po pierwsze, iż skarżący, który wnosił o przyznanie adwokata został poinformowany, że z takim wnioskiem winien ewentualnie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. Ponadto podniosła, że ustanowienie pełnomocnika w oparciu o przepisy k.p.c. pozostaje w gestii sądu powszechnego i koniecznym jest odróżnienie "ustanowienia pełnomocnika" od "wyznaczenia konkretnej osoby pełnomocnika" przez radę adwokacką lub izbę radców prawnych. Tym samym skoro zarówno ustanowienie pełnomocnika, jaki i wyznaczenie konkretnej osoby pełnomocnika nie następuje w drodze postępowania administracyjnego, to kwestia ta nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W przypadku uznania przez sąd, iż skarga winna być merytorycznie rozpoznana Okręgowa Izba Radców Prawnych w Ł. wnosiła o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2020 r. ustanowiony na wniosek skarżącego w zainicjowanym niniejszą skargą postępowaniu sądowoadministracyjnym, pełnomocnik W. G. wnosząc o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które zgodnie z oświadczeniem nie zostały pokryte w całości ani w części, argumentował, że związany stanowiskiem swojego mocodawcy popiera wniesioną skargę, co do bezczynności Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. polegającej na braku reakcji na kierowane do Izby przez stronę pisma o wyznaczenie pełnomocnika. Zdaniem strony skarżącej z doręczonego jej zarządzenia Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia [...] w sprawie [...] bezspornie wynika, że może wystąpić z wnioskiem do okręgowej rady adwokackiej lub okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie innego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jest niedopuszczalna. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Ponadto jak wynika z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Dalej wskazać należy, iż przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi sąd administracyjny jest zobowiązany, w pierwszej kolejności, dokonać oceny jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Jak wynika bowiem z treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem wniesionej skargi W. G. uczynił bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. w przedmiocie złożonego przez niego, w dniu 16 sierpnia 2019 r. wniosku o przyznanie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. Wskazać należy, iż ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, czy to na potrzeby postępowania przed sądem administracyjnym, czy też na potrzeby toczącego się postępowania przed sądem powszechnym nie następuje w drodze postępowania administracyjnego, wszczynanego na wniosek strony, czy też w określonych prawem sytuacjach z urzędu. Żądanie strony/powoda w powyższym zakresie jest bowiem rozpoznawane w trybie odpowiednich procedur zawartych w ustawach regulujących postępowanie przed danym sądem, to jest w przepisach p.p.s.a. odnośnie postępowania sądowoadministracyjnego, bądź też przez k.p.c. odnośnie postępowania przed sądami powszechnymi. Wskazać należy również na różnicę pomiędzy ustanowieniem pełnomocnika z urzędu, co jak wcześniej wskazano następuje w drodze orzeczenia właściwego sądu, od wyznaczenia konkretnej osoby pełnomocnika przez właściwą radę adwokacką, czy izbę radców prawnych, co następuje w oparciu o przesłane orzeczenie sądu uwzględniające żądanie o udzielenie pomocy prawnej z urzędu. Tym samym skoro wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie jest rozstrzygany w formie określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.: decyzji, postanowienia, aktu lub czynności materialno-technicznej z zakresu administracji publicznej, to jest rozstrzygnięciami kończącym prowadzone postępowanie administracyjne, to stwierdzić należy, iż prawidłowość procesu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, iż skoro na rozstrzygniecie w przedmiocie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego to tym samym niedopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym przedmiocie, w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Na marginesie niniejszych rozważań wskazać należy, iż zarówno z treści wniosku skarżącego z 16 sierpnia 2019 r. złożonego do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł., jak i treści wniesionej skargi oraz powołanych w pismach przepisów k.p.c. wskazanych jako podstawa prawna żądania ustanowienia adwokata wprost wynika, iż strona żąda ustanowienia pełnomocnika z urzędu na potrzeby toczącego się z udziałem skarżącego postępowania przed sądem powszechnym. Tym samym wniosek ten winien zostać złożony i rozpoznany przed właściwym sądem powszechnym. Natomiast, co do powołanego przez pełnomocnika skarżącego zarządzenia Sadu Apelacyjnego z 8 sierpnia 2019 r., I WSC 34/19 wskazać należy, iż z treści tego pisma procesowego wynika, że ustanowiony dla W. G. pełnomocnik z urzędu w toczącej się z jego powództwa sprawie cywilnoprawnej wypełnił ciążący na pełnomocniku obowiązek udzielenia stronie pomocy prawnej poprzez złożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. Ponadto sąd wskazał, iż przysługujące powodowi uprawnienie, co do wystąpienia o zmianę wskazanego pełnomocnika z urzędu nie może prowadzić do składania kolejnych wniosków w oczekiwaniu, że zostanie sporządzona skarga kasacyjna. Z treści powyższego zarządzenia, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą skargę w żaden sposób nie wynika natomiast, iż skarżący został poinstruowany o przysługującym mu prawie wystąpienia bezpośrednio do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub też okręgowej izby radców prawnych z żądaniem ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 18). a.l.