III SAB/Łd 38/07

Dnia 8 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2007 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi E. D. na bezczynność Ambasady A. w przedmiocie braku udzielenia odpowiedzi na pismo. p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. A. Ł. W dniu 16 lipca 2007 roku E. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Ambasady A. w przedmiocie braku udzielenia odpowiedzi na pismo. Postanowieniem z dnia 5 września 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 3 § 1 i 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odrzucił skargę wniesioną przez E. D. z powodu jej niedopuszczalności. W dniu 14 września 2007 roku skarżący - E. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 28 września 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił E. D. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym bardziej, iż jak podkreślił Sąd na obecnym etapie postępowania nie wystąpiły jeszcze żadne koszty postępowania, a inne koszty postępowania, o ile wystąpią będą rozłożone w czasie. Analiza zaś aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach przedstawiona przez skarżącego wykazała, że skarżący posiada środki wystarczające na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i powstałe w przyszłości ewentualne koszty sądowe. Od powyższego postanowienia, w dniu 5 października 2007 roku skarżący - E. D. wniósł sprzeciw, w którym nie przedstawił i nie wykazał, że zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności, które spowodowały zmianę lub znaczące pogorszenie jego sytuacji materialno - finansowej w stosunku do sytuacji przedstawionej w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie został uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Z nadesłanego przez skarżącego aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną - G. D. Źródłem utrzymania skarżącego jest renta w wysokości 597,46 zł brutto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę, które uzyskuje żona skarżącego w kwocie 1.989,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał ponadto, iż posiada nieruchomość - dom jednorodzinny o wielkości 100 m2 , garaż oraz nieruchomość rolną o powierzchni 11,41 ha. Posiada również zgromadzone oszczędności w kwocie 800 zł i 1000 USD, co w przeliczeniu po średnim kursie waluty ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania niniejszego postanowienia stanowi równowartość 2.672,60 zł. Składając sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2007 roku skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności mających wpływ na ocenę jego możliwości płatniczych, co spowodowało, iż Sąd przy ocenie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata kierował się informacjami zawartymi na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Dokonując zatem analizy nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Odwołując się bowiem do treści powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy podkreślić należy, że określenie "gdy osoba ta wykaże (...)" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena natomiast sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje, bądź nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz, czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Rozważając kwestię oceny zdolności płatniczych skarżącego należało wskazać, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Nie jest bowiem osobą bezrobotną, samotną, czy pozostającą bez środków do życia, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, posiada stałe źródła dochodów oraz zgromadzone w znacznej wysokości oszczędności. Biorąc zatem po uwagę całokształt przedstawionych okoliczności Sąd uznał, iż wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania. Tym bardziej, iż na obecnym etapie postępowania nie wystąpiły koszty sądowe (postanowieniem z dnia 5 września 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę skarżącego z powodu jej niedopuszczalności), a inne, ewentualne koszty mogące powstać w przyszłości, jeśli wystąpią, będą niewątpliwie rozłożone w czasie. Obowiązkiem strony jest bowiem partycypowanie w kosztach postępowania sądowego, a udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to dotyczy tylko przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący natomiast dysponuje środkami finansowymi, które wystarczą na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, a także na pokrycie ewentualnych powstałych w przyszłości kosztów sądowych. Na marginesie niniejszej sprawy przywołać należy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 roku, sygn. akt II OZ 201/06 ONSAiWSA 2006/4/102 wyjaśniając jednocześnie, iż Sąd odmówił przyznania prawa pomocy po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi nie z powodu oczywistej bezzasadności skargi (tak jak to miało miejsce w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 września 2007 roku) ale z powodu nie spełnienia przesłanek, o których mowa w cytowanym przepisie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi zatem na fakt, iż nie istnieje prawna możliwość przyznania stronie wnioskowanej pomocy prawnej, Sąd stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w postanowieniu. A. Ł.