III SAB/Łd 39/15

Dnia 24 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Janusz Furmanek Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 roku sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie żądania zwrotu samochodu lub jego zamiennika postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać adwokat A. R.-T. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu Z. K. i wypłacić powyższą kwotę adwokat A. R.-T. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu [...] Z. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie postępowania w sprawie zwrotu samochodu lub jego zamiennika. Skarżący wniósł również o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na jego rzecz kwoty 5000 złotych. Z akt sprawy wynika ponadto, że decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki VW Golf numer rejestracyjny [...]. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] o przeprowadzenie czynności likwidacyjnych w stosunku do stanowiącego własność Skarbu Państwa przedmiotowego samochodu osobowego. Pismem z dnia [...] skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w [...], stwierdzając, że okradziono go z domu na kółkach. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej w [...] udzielił skarżącemu wyjaśnień pismem z dnia [...]. Natomiast wymienione przez skarżącego w skardze wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] do wyjaśnienia charakteru prawnego złożonego wystąpienia poprzez wyjaśnienie woli co do treści żądania oraz trybu jego rozpatrzenia, a także postanowienie z dnia [...] o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy wydane zostały na skutek wniesienia przez Z. K. pisma z dnia [...] zatytułowanego "Zaskarżenie przesądowe". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wnosił o jej odrzucenie. Organ wyjaśnił, że zobligowany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym w wezwaniu z dnia [...], tj. poprzez sprecyzowanie woli co do treści żądania oraz trybu jego rozpatrzenia. W piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2015 r. pełnomocnik z urzędu podtrzymał wywiedzioną przez skarżącego skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w [...] i wskazała na następujące naruszenia prawa: - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 9 K.p.a. polegające na braku pouczenia skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz braku udzielenia mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; - art. 235 § K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145 a § 1 k.p.a. polegające na braku nadania pismom skarżącego z dnia [...],[...],[...] biegu stosownie do treści przepisu art. 235 § 1 K.p.a. pomimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania po myśli art. 145 § 1 pkt 4 lub art. 145 a § 1 K.p.a. Pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz § 2 p.p.s.a. o: 1) stwierdzenie, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] dopuścił się bezczynności w sprawie z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązanie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] do wydania decyzji w niniejszej sprawie w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wraz z aktami sprawy, 3) na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. o przyznanie od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że w dniu [...] skarżący skierował do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] podanie, w którym prosił o zwrot samochodu VW Golf nr rej. [...] i dostarczenie go na wskazany przez niego adres. Pismo to zostało przekazane do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...], który w swojej odpowiedzi z dnia [...] opisał przebieg całego postępowania, które zakończyło się zezłomowaniem przedmiotowego pojazdu i przekazaniem uzyskanej z tego kwoty na pokrycie części kosztów jego przechowywania. Skarżący ustosunkował się do powyższej odpowiedzi w piśmie z dnia [...], zatytułowanym "Zaskarżenie", w którym ponowił swoje żądanie i wskazał na alternatywne sposoby zadośćuczynienia jego żądaniu. Co istotne w piśmie tym wskazał, że o fakcie wszczęcia postępowania, a także o całym toczącym się postępowaniu nie wiedział, gdyż w okresie od dnia [...] do dnia [...] przebywał w Areszcie Śledczym i nie otrzymał żadnego pisma w tej sprawie. Pełnomocnik podał, że w załączonych przez organ aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek odpowiedzi na ww. pismo skarżącego z dnia [...] ani o ustosunkowaniu się do ww. pisma przez organ administracji publicznej w inny sposób. W dniu [...] skarżący ponownie skierował pismo w przedmiotowej sprawie, tym razem do Dyrektora Izby Skarbowej w [...], wskazując, iż dotychczas jego pisma pozostawały bez rozstrzygnięcia ani odpowiedzi. Do pisma tego załączył decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] oraz swoje pismo z dnia [...] skierowane do Urzędu Skarbowego w [...], w którym wskazana została przyczyna nieprawidłowości doręczenia decyzji ostatecznej. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej w [...] przedstawił stan prawny sprawy, w szczególności wskazał na wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność podstawy prawnej wydania przedmiotowej decyzji, a także przebieg postępowania. W konkluzji organ ten stwierdził, że wobec powyższego rozstrzygnięcie, którym organ egzekucyjny orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki VW Golf o numerze rejestracyjnym [...], zostało wydane zgodnie z obowiązującymi do dnia [...] przepisami prawa. Wobec takiej treści odpowiedzi skarżący ponowił swoje żądanie, wskazując na nieprawidłowość otrzymanego od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] pisma. Dopiero w odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył treść art. 77 ust. 1 konstytucji RP oraz art. 417(1) § 1 ustawy kodeks cywilny oraz wniósł o wskazanie, czy pisma skarżącego stanowią wniosek na podstawie art. 417 § 1 k.c, czy może na podstawie art. 455 k.c, czy też inny środek zaskarżenia lub wniosek przewidziany przepisami prawa. Pełnomocnik podał także, że zgodnie z tym, co podnosi skarżący w skardze, w wyznaczonym terminie - stosownie do pouczenia - stawił się on w siedzibie Izby w celu udzielenia wyjaśnień, jednakże treść tych wyjaśnień nie została odnotowana w aktach sprawy. Organ zaś w postanowieniu z dnia [...] wskazał, iż pismo skarżącego nie mogło być rozpatrzone w terminie i wskazał nowy termin rozpatrzenia sprawy – 14 września 2015 r. Jednakże w aktach sprawy brak informacji o rozpatrzeniu sprawy we wskazanym terminie. Zdaniem pełnomocnika w niniejszej sprawie już od momentu wydania pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] istnieje w sprawie bezczynność działania. Pełnomocnik skarżącego powołując się na treść art. 235 § 1 K.p.a. stwierdził, że w niniejszej sprawie pomimo złożenia skargi w sprawie, która została zakończona ostateczną decyzją Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] nie postąpił zgodnie z dyspozycją przepisu art. 235 K.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a.. Przede wszystkim bowiem nie wskazał w przedmiotowym piśmie jakichkolwiek praw i obowiązków skarżącego ani nie zawarł jakichkolwiek pouczeń i wskazówek co do możliwości dalszego działania skarżącego. Nie zażądał również stosownych wyjaśnień i uzupełnień. Następnie, co jest równie istotne, organ ten nie podjął żadnych działań zmierzających do nadania pismu biegu stosownie do treści przepisu art. 235 § 1 K.p.a., to znaczy ani nie wszczął postępowania wznowieniowego, ani nie potraktował pisma jako żądania stwierdzenia nieważności lub uchylenia bądź zmiany decyzji, ani także nie wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie. Zdaniem zaś pełnomocnika w niniejszej sprawie skarżący wskazał na okoliczności braku doręczenia decyzji w przedmiotowej sprawie, a zatem z mocy art. 235 § 1 K.p.a. organ powinien zastosować z urzędu właściwy tryb wznowieniowy. Z. K. był bowiem tymczasowo aresztowany i przebywał w Areszcie Śledczym w [...] w okresie prowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...]. wydaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Korespondencja związana z tym postępowaniem administracyjnym nie była doręczana skarżącemu w Areszcie Śledczym, dowiedział się on o całym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przejścia pojazdu marki VW Golf na rzecz Skarbu Państwa dopiero po wyjściu z aresztu. Zachodziła zatem podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Pomimo złożenia pisma stanowiącego podanie o wznowienie postępowania w ustawowo przewidzianym terminie nie zostało ono potraktowane w ten sposób przez organ administracji publicznej, który pominął i pozostawił bez odpowiedzi pismo, w którym skarżący informował o tym, że bez swojej winy nie mógł brać udziału w postępowaniu z uwagi na przebywanie w areszcie śledczym. Ponadto, pełnomocnik wskazał należy na drugą alternatywną podstawę wznowienia postępowania z art. 145a § 1 K.p.a. O ile w dacie składania przez skarżącego pisma z dnia [...] ta podstawa wznowienia nie istniała, to jednakże w dniu złożenia przez skarżącego ponownego pisma w sprawie, tj. [...] ta podstawa prawna wznowienia już zachodziła w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06. Jednakże z uwagi na bezczynność organu postępowanie wznowieniowe nie zostało wszczęte. Z ostrożności procesowej, pełnomocnik skarżącego podniosła, że niezależnie od powyższego, nawet gdyby uznać, iż skarga dotyczy bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej w [...] od dnia [...] (czyli odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia [...]), to również i w tym wypadku zaistniała bezczynność postępowania. Organ bowiem w swoim piśmie z dnia [...] również zaniechał podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do nadania pismu biegu stosownie do treści przepisu art. 235 § 1 K.p.a. Organ ten nie dość, że nie nadał pismu właściwego biegu, do czego był zobligowany treścią wskazanego wyżej przepisu, to również w piśmie tym nie zawarł żadnych pouczeń o prawach i obowiązkach skarżącego, a także nie udzielił mu żadnych wyjaśnień i wskazówek. Również w kolejnym piśmie z dnia [...] organ nie pouczył skarżącego o przysługujących mu prawach i obowiązkach ani nie udzielił mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ograniczył się jedynie do wskazania dwóch rozwiązań prawnych, i to dotyczących trybu cywilnego. W żadnym miejscu organ nie wskazał skarżącemu jego uprawnień wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ani ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to te przepisy przede wszystkim stanowić powinny podstawę działania skarżącego. Przede wszystkim jednak organ również i tym razem nie podjął żadnych działań zmierzających do nadania pismu biegu stosownie do treści przepisu art. 235 § 1 K.p.a. Podkreślenia wymaga, iż wezwanie skarżącego do udzielenia wyjaśnień pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania nie może w tym wypadku uznane zostać za wiążące i skutkujące wskazanym rygorem. Z uwagi na fakt, że organ nie udzielił zgodnie z art. 9 K.p.a. skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w szczególności co do możliwych interpretacji treści jego pism, nie może on wyciągać negatywnych dla skarżącego konsekwencji z braku udzielenia przez niego wyjaśnień. Bezczynność organu w niniejszej sprawie ma miejsce, gdyż do dnia dzisiejszego w sprawie tej w ustawowych terminach nie została wydana decyzja administracyjna, pomimo skierowania przez skarżącego pisma wszczynającego postępowanie (pisma z dnia [...], ewentualnie pisma z [...]). Ponadto pełnomocnik podał, że skarżący uczynił zadość przepisom prawa, warunkującym skuteczność wniesienia skargi na bezczynność organu. Zgodnie bowiem z art. 52 § 4 p.p.s.a. przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa, co miało miejsce w niniejszej sprawie, zarówno w piśmie z dnia [...], jak i w pismach z 2015 r. Wobec czego uznać należy, iż skarga niniejsza jest dopuszczalna oraz zasadna. Wniosek na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł uzasadniony jest ze względu na istotność przedmiotowej sprawy dla skarżącego. Sprawa ta dotyczy przejścia na własność Skarbu oraz następnie zezłomowania pojazdu stanowiącego własność skarżącego. Pojazd ten był całym majątkiem skarżącego. Z uwagi na jego bezdomność stanowił jego schronienie, w którym przechowywał wszystkie niezbędne przedmioty życia codziennego, a także dokumenty. Utrata tego pojazdu stanowi dla skarżącego bardzo istotną uciążliwość i godzi w jego prawo własności. | | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | |Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. | |Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy | |administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o | |której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. | |Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. | |2102.270) – dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach | |skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. | |Wobec powyższego art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przewiduje skargi na bezczynność organów jedynie w granicach określonych w art. 3 § 2 pkt | |1-4a p.p.s.a., tj. w sytuacji gdy wydawane są decyzje administracyjne, wymienione postanowienia oraz akty regulujące jednostkowe | |uprawnienia lub obowiązki. | |W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie postępowania w sprawie zwrotu| |samochodu lub jego zamiennika. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] podtrzymała skargę na bezczynność Dyrektora Izby | |Skarbowej w [...]. | |Zaznaczyć należy, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, na czym polega bezczynność, o której mowa w| |art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Wobec powyższego wskazać należy, że najczęściej pod pojęciem bezczynności rozumie się stan, w którym organ nie| |załatwia sprawy w określonym terminie. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub | |czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez | |prawo terminie. Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu | |załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie | |sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (wyrok NSA z 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24, wyrok NSA z | |dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II OSK 87/14). | |Stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków | |zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub | |Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden | |środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 | |ustawy). | |W rozpoznawanej sprawie skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z racji braku wyczerpania przez skarżącego służącego mu w | |postępowaniu administracyjnym środka do zwalczania bezczynności organ administracji publicznej. Wymóg wyczerpania przez stronę skarżącą | |środków zaskarżenia służących jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, wynika wprost z treści art. 52 § 1 p.p.s.a. W | |wypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej środkiem zaskarżenia jest co do zasady zażalenie, przewidziane w art. 37 §| |1 K.p.a. Służy ono na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. do organu administracji publicznej wyższego stopnia. | |Wobec powyższego skoro skarżący skarży bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w [...], to w pierwszej kolejności powinien wyczerpać tryb | |zaskarżenia ustanowiony przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. złożyć zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 K.p.a. na | |bezczynność do organu wyższego stopnia. Wskazać należy, że na podstawie art. 17 pkt 3 K.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do | |Dyrektora Izby Skarbowej jest Minister Finansów. | |Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych takie zażalenie nie zostało wniesione. | |Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że brak jest podstaw do uznania, że w sprawie jednocześnie występuje bezczynność Naczelnika | |[...] Urzędu Skarbowego w [...], który w ocenie pełnomocnika skarżącego powinien zastosować tryb wznowieniowy na mocy art. 235 § 1 K.p.a. | |Podkreślić należy, że pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym podtrzymał skargę skarżącego na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w | |[...], a ponadto decyzją ostateczną z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], a nie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] orzekł | |o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki VW Golf numer rejestracyjny [...]. Zgodnie zaś z art. 150 § 1 K.p.a. organem| |administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. | |Odnosząc się zaś do zarzutu bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie nienadania pismu skarżącemu biegu stosownie do | |treści art. 235 § 1 K.p.a., wskazać należy, że na mocy obecnie obowiązującego art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej,| |do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o | |tym wnoszącego podanie. Podkreślić należy, że skarga na bezczynność polegającą na nieprzekazaniu pisma nie podlega kognicji sądów | |administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2014 r., ygn.. akt I OSK 1545/14). Przekazanie bowiem podania organowi | |właściwemu następuje obecnie w formie czynności materialno-technicznej, pozostającej poza wskazanym w art. 3 p.p.s.a. zakresem kognicji | |sądu administracyjnego. Nie jest ono bowiem ani rozstrzygnięciem indywidualnym mającym postać decyzji administracyjnej lub postanowienia| |ani też nie może być kwalifikowane jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków | |wynikających z przepisów prawa. Skoro czynność ta nie podlega zaskarżeniu, to w konsekwencji nie może być przedmiotem skargi do sądu | |administracyjnego, a tym samym również skarga na bezczynność polegającą na nieprzekazaniu pisma nie podlega kognicji sądów | |administracyjnych. | |Podkreślić trzeba, że aby możliwa była ocena przez sąd bezczynności danego organu administracji publicznej należy najpierw ustalić, czy | |organ ten jest właściwy do podjęcia czynności lub wydania orzeczenia o treści żądanej przez stronę. Zaznaczyć należy, że na mocy art. | |236 K.p.a., w przypadkach określonych w art. 235 k.p.a., organem właściwym do rozpatrzenia skargi jest organ właściwy m.in. do | |wznowienia postępowania. | |Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako | |niedopuszczalną odrzucił. | |O kosztach postępowania dla pełnomocnika z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. | b.a.