III SAB/Łd 5/07

Dnia 28 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 2 kwietnia 1997 roku, sygn. akt II SAB/Łd 63/96 p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu wniosku J. N. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2011 r., odmówił przywrócenia terminu. Odpis postanowienia wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 11 października 2012 r. (k nr 895 akt sądowych). W dniu 17 października 2012 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zatytułowane: "Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2012 r. (...)". Zarządzeniem z dnia 22 października 2012 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżącego do usunięcia braków fiskalnych zażalenia, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia przez uiszczenie, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100,00 zł. Odpis zarządzenia został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 14 listopada 2012r. W dniu 21 listopada 2012r. J. N. złożył zażalenie na powyższe zarządzenie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych na druku urzędowego formularza PPF. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym strona wskazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z oświadczenia wynika, że wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 75 m2. Osiąga stałe dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 3.500 zł. Skarżący podał również, że dysponuje oszczędnościami pieniężnymi – jak to określił – "na pokrycie kosztów leczenia", nie precyzując wielkości tych oszczędności. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania J. N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sadowych. Odpis powyższego postanowienia wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 31 grudnia 2012r. W dniu 7 stycznia 2013r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zatytułowane "sprzeciw od postanowienia WSA w Łodzi z dnia 10 grudnia 2012r." Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270)- zwaną dalej - p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ, jak wynika z akt sprawy, sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego został wniesiony w ustawowym terminie Sąd jest zobligowany do dokonania oceny sprawy w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W świetle powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest zatem wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a źródło utrzymania stanowi wynagrodzenie za pracę w wysokości około 3.500 zł brutto miesięcznie. Skarżący podał również, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 75 m 2, a ponadto posiada oszczędności (nie sprecyzował ich wielkości), które przeznaczone są na pokrycie kosztów leczenia. Uwzględniając przedstawione okoliczności oraz wysokość kosztów sądowych (wpis sądowy od zażalenia), które na tym etapie postępowania stanowią jedyne realne obciążenie dla skarżącego, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe i rzetelne przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. Przeciwko twierdzeniom skarżącego o braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, przemawia miesięczny poziom dochodów osiąganych z tytułu wynagrodzenia za pracę, który kształtuje się na poziomie około 3.500 zł oraz, jak sam wskazał posiadane oszczędności, których wysokości nie podał. Powyższe wskazuje, że skarżący może część środków pieniężnych, którymi dysponuje osiągając stały dochód wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. W tym stanie rzeczy, Sąd stanął na stanowisku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy wskazać, że z przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie wynika, by konieczność poniesienia kosztów sądowych stanowiła dla skarżącego barierę w dostępie do sądu. Nawet bowiem jeżeli sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie jest dobra (chociaż nie wynika to ze złożonego oświadczenia), to w sytuacji gdy ma on stałe źródło utrzymania oraz zgromadzone oszczędności, mimo ponoszonych kosztów leczenia, (których wysokości również nie podał) jest w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tych względów na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu. a.ł.