III SAB/Łd 5/09

Dnia 15 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie wystawienia dowodu osobistego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 13 listopada 2008 roku J. P. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie wystawienia dowodu osobistego. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący w dniu 24 marca 2009 roku złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełnił w dniu 16 kwietnia 2009 roku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu "PPF". Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o niskiej dochodowości, z którego osiąga dochód w wysokości około 200 złotych miesięcznie. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dodatkowo podkreślił, że ma dochody doraźne w wysokości około 100 złotych miesięcznie, nie wskazując ich źródła pochodzenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że jest właścicielem kiosku mieszkalnego o powierzchni 13 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 0,14 ha. Łącznie osiąga miesięczny dochód w wysokości około 300 złotych. J. P. wskazał również, że na lokacie terminowej posiada oszczędności w wysokości 27.000 złotych, które stanowią "wkład mieszkaniowy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych". W piśmie z dnia 18 maja 2009 roku, złożonym na wezwanie referendarza sądowego, wyjaśnił, że nie może przekazać wyciągów z rachunku bankowego, ponieważ takowych nie przesyła mu bank, co wynika z faktu, iż lokata w wysokości 17.000 złotych została przekazana na subkonto, do którego nie sporządza się wyciągów. Wyjaśniając różnice w zgromadzonych oszczędnościach na które wskazano w wezwaniu wyjaśnił, że "różnica pomiędzy kwotami nie jest pierwszym przypadkiem, gdyż w 2008 roku wpłacona została kolejna kwota 10.000 złotych i razem jest 27.000 złotych". Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 roku referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że miesięczny dochód z działalności rolniczej jest bardzo niski i uprawnia do zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślił również, że w oświadczeniu podał kwotę 17.000 złotych, a później kwotę 27.000 złotych na cele mieszkaniowe w banku, lecz kwot tych nie może podjąć, bowiem straci odsetki za długoterminową lokatę. Wskazał, że pieniądze te nie pochodzą ani z oszczędności ani wynagrodzeń, lecz jedna stanowi część zwróconego wkładu ze spółdzielni mieszkaniowej, natomiast druga to odszkodowanie z "A", również przeznaczone na cele mieszkaniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący zadeklarował miesięczny dochód w wysokości około 300 złotych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i innych źródeł, których nie sprecyzował. Jednocześnie posiada zdeponowaną na rachunku bankowym kwotę 27.000 złotych, którą przeznaczył na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu skarżący dysponuje środkami pieniężnymi znacznie przewyższającymi koszty tego postępowania, chociażby dlatego, że kwota na rachunku bankowym skarżącego zwiększyła się w ciągu ostatniego roku o 10.000 złotych. Okoliczność ta znana jest Sądowi z urzędu, bowiem w formularzu złożonym do sprawy o sygnaturze akt III SO/Łd 3/08 w dniu 29 lutego 2008 roku wykazał kwotę 17.000 złotych, natomiast w niniejszym postępowaniu określił wysokość lokaty terminowej na kwotę 27.000 złotych. W ocenie Sądu zgromadzone środki finansowe na rachunku bankowym, nie pozwalają uznać skarżącego za osobę pozbawioną środków do egzystencji, a tym samym pozwalają stwierdzić, że posiadane środki majątkowe znacznie przewyższają wysokość potencjalnych kosztów sądowych. Uiszczenie wpisu od skargi oraz ewentualnych późniejszych kosztów sądowych nie spowoduje znacznego uszczerbku w majątku skarżącego, tym bardziej, że powinien brać pod uwagę ewentualne wydatki, które będzie musiał ponieść w związku z toczącym się postępowaniem. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący nie nadesłał dokumentów dotyczących prowadzonego rachunku bankowego, które pozwoliłyby na dokładne zweryfikowanie składanych oświadczeń, przede wszystkim możliwości zlikwidowania założonej lokaty, o ile taka istnieje, jak również wysokości straconych odsetek. To na skarżącym spoczywał obowiązek uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności, którego nie wykonał. Bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia pozostają również argumenty zawarte w sprzeciwie. Okoliczność, że posiadana lokata terminowa jest przeznaczona na cele mieszkaniowe i niemożność pokrycia z niej kosztów sądowych, jak już powyżej wskazano, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wskazał również, że posiadane gospodarstwo rolne przynosi małe dochody, co uprawnia przyznania zwolnienia od kosztów. Nie mniej jednak w zestawieniu z bieżącymi kosztami utrzymania i jednocześnie zgromadzeniu w ciągu roku kwoty 10.000 złotych na rachunku bankowym twierdzenie to nie jest wiarygodne. Należy podkreślić, że w ocenie Sądu, w niniejszym postępowaniu nie jest możliwa ocena wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów w zestawieniu z posiadanymi środkami pieniężnymi. Fakt, że skarżący ma zamiar przeznaczyć zgromadzone środki finansowe na cele mieszkaniowe nie jest okolicznością uprawniającą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 punkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. D.T.