III SAB/Łd 55/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z S na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł oraz policjanta w przedmiocie czynu zabronionego postanawia - odrzucić skargę. W dniu 3 grudnia 2014 r. Z S złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł oraz komisarza T O. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł wniósł o jej odrzucenie wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a ponadto nie czyni zadość wymaganiom wskazanym w art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Sprawami sądowoadministracyjnymi są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których z mocy odrębnych ustaw stosuje się przepisy p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a. Bezczynność może zatem dotyczyć jedynie sytuacji, w których organ nie wydaje decyzji administracyjnych, niektórych postanowień (wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także rozstrzygających co do istoty, w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie), nie podejmuje innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz nie wydaje pisemnej interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Wniesiona w rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy bezczynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł oraz komisarza T O. Z pisma podkomisarza M B z dnia 12 grudnia 2014 r. wynika, że skarżący wielokrotnie zgłaszał zastrzeżenia dotyczące wykonywania czynności przez komisarza T O, który w sierpniu 2005 r. został wydelegowany do wykonania czynności w miejscu zamieszkania skarżącego. Zastrzeżenia te były przedmiotem administracyjnych postępowań skargowych prowadzonych w latach 2005 – 2014. Postępowania te nie wykazały, aby działania podejmowane przez tego policjanta były nieprawidłowe, czy niezgodne z obowiązującym prawem. W związku z pismem skarżącego z dnia 30 kwietnia 2014 r., wskazującym na możliwość zaistnienia bliżej nieokreślonego czynu zabronionego, który miał popełnić T P, przeprowadzono czynności wyjaśniające w kierunku możliwości zaistnienia czynu stypizowanego w art. 107 K.w. Czynności te nie dały podstaw do skierowania wniosku o ukaranie. Zakończono je sporządzeniem wniosku o odstąpienie od kierowania wniosku o ukaranie do sądu na zasadzie art. 5 § 1 pkt 1 K.p.w., tj. z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. O zakończeniu czynności wyjaśniających w ten sposób powiadomiono skarżącego. Przedmiotem skargi są więc kwestie związane z czynnościami wyjaśniającymi przeprowadzanymi przez Policję, w tym w sprawie o czyn zabroniony mogący stanowić wykroczenie z art. 107 K.w., które – według skarżącego – miał popełnić T P. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.), zwanej dalej K.p.w., postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się według przepisów tej ustawy oraz przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 1 § 1 i 2). Czynności wyjaśniające prowadzone przez Policję oraz niewniesienie wniosku o ukaranie do sądu rejonowego w sprawie wykroczenia nie podlegają w świetle powyżej przytoczonych przepisów p.p.s.a. właściwości sądów administracyjnych. Nie należą do żadnych z wymienionych powyżej kategorii aktów. Nie są to czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podobnie nadzór nad czynnościami wyjaśniającymi sprawowany przez organ nadrzędny, postępowanie mandatowe prowadzone przez Policję oraz nadzór nad tym postępowaniem nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Brak jest więc podstawy prawnej do uznania, że postępowanie, którego dotyczy niniejsza skarga, dotyczy sprawy administracyjnej, tj. indywidualnej sprawy z zakresu administracji państwowej. Sprawę administracyjną stanowi bowiem przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji stosunku administracyjnego. Skarga na bezczynność organu wnoszona do sądu administracyjnego ma natomiast na celu zdyscyplinowanie organu administracji publicznej do wydania aktu administracyjnego kończącego sprawę. K.p.w. nie przewiduje tymczasem, by wydane w tym postępowaniu rozstrzygnięcia były w ogóle zaskarżalne do sądu administracyjnego. Co więcej, z K.p.w. wynika, że pokrzywdzony może samodzielnie wnieść wniosek o ukaranie do właściwego miejscowo sądu rejonowego, o czym stanowi art. 27 tej ustawy, na zasadach określonych w tym przepisie, czyli do sądu powszechnego a nie do sądu administracyjnego. Należy nadto wyjaśnić, że nawet, jeżeli skarżący wnosił skargi, które były rozpatrywane przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł jako skargi, o jakich stanowi art. 227 K.p.a., tzn. skargi, których przedmiotem może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, to ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Skarga, o jakiej stanowi art. 227 K.p.a., nie jest tożsama ze skargą, o której stanowi art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że skarga ta stanowi odformalizowany środek obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII K.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skargi takie są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno – techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zainteresowanemu podmiotowi nie przysługuje prawo do zaskarżenia niesatysfakcjonującej odpowiedzi, jak również bezczynności organu w jej udzieleniu. Sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej w zakresie określonym w p.p.s.a., a ta forma działalności administracji (skargi powszechne w rozumieniu Działu VIII K.p.a.) nie została wymieniona w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99; z 12 kwietnia 2001 r., I SA 2668/00; z 23 lipca 2001 r., II SAB 213/00). Żadne ustawy szczególne nie przewidują dopuszczalności zaskarżenia działań realizowanych w ramach tego postępowania oraz ich braku. W sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09; 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07; z 11 października 2013 r., I OSK 2372/13 i I OSK 2373/13). W konsekwencji w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ (art. 237 § 1 i 3 K.p.a.), niezależnie od formy, jaka zostanie temu nadana, jego bezczynność, jak również samo zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy. Sprawa niniejsza nie podlega zatem w świetle p.p.s.a. oraz ustaw szczególnych kognicji sądu administracyjnego, w związku z czym skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Odrzucenie skargi przez sąd jest równoznaczne z odmową rozpatrzenia sprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w postanowieniu. k.p.