III SAB/Łd 6/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Z. D. na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie przetrzymywania kwot wyegzekwowanych po terminie przedawnienia należności postanawia odrzucić skargę III SAB/Łd 6/12 U Z A S A D N I E N I E W dniu 23 stycznia 2012 r. Z. D. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek "O stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Prezydenta Miasta Ł.– Wydział Finansowy oddział ds. Egzekucji Należności Miasta, na okoliczność zaboru i przetrzymywania mienia znacznej wartości z wynagrodzenia za pracę po ustawowym terminie, po którym sprawa uległa przedawnieniu" W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.: S.K.O. 3742/2011 z dnia 5 września 2011 r. i S.K.O. 4154/2011 z dnia 15 września 2011 r. Skarżący wskazał na art. 54 § 1 i § 2 w związku z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.p.s.a.) oraz powołał także art. 55 § 1 i § 2 p.p.s.a. Wezwany do sprecyzowania treści skargi przez wypowiedzenie się czy przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta Miasta Ł. polegająca na przetrzymywaniu wyegzekwowanych kwot, czy też przedmiotem skargi jest inny akt lub czynność oraz sprecyzowania, której skargi dotyczy wniosek o ukaranie grzywną, Z. D. powtórzył, że przedmiotem skargi jest rażące naruszenie prawa przez Prezydenta Miasta Ł. polegające na zaborze i przetrzymywaniu wyegzekwowanych od niego kwot po terminie przedawnienia należności. Takie samo żądanie skarżący powtórzył w piśmie z dnia 22 czerwca 2012 r. Jak wynika z treści skargi i załączonych akt administracyjnych Prezydent Miasta Ł. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], i [...] które obejmowały zobowiązanie Z. D. z tytułu opłaty za zajęcie pasa drogowego za okres 2000/2001, wynikające z decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] (zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia 8 grudnia 2010 r. i 23 maja 2011 r.). Postanowieniami z dnia [...] ( [...]) i [...] ( [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu zażaleń Z. D. na postanowienia Prezydenta o oddaleniu zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, uchyliło zaskarżone postanowienia w całości i uznało zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za uzasadniony oraz umorzyło postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego [...], i [...]. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, w rozpatrywanych sprawach termin przedawnienia opłaty za zajęcie pasa drogowego rozpoczął bieg w dniu 5 października 2005 r. i upłynął w dniu 5 października 2010 r. Niewyegzekwowana część opłaty za zajęcie pasa drogowego ustalona decyzją z dnia 13 grudnia 2000 r. przedawniła się zatem z dniem 5 października 2010 r., gdy tymczasem zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą wydane zostały dnia 8 grudnia 2010 r. i 23 maja 2011 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Ł. wnosił o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wskazał, że postanowienia SKO umarzające postępowanie egzekucyjne są równoznaczne z uchyleniem skarżonych czynności egzekucyjnych w postaci zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego . Organ podkreślił także, że czynności egzekucyjne, jakimi są zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych nie podlegają zaskarżeniu do sądów administracyjnych. Były już one skarżone do WSA w Łodzi i skargi zostały odrzucone postanowieniami z dnia 11 stycznia 2012 r. (sygn. III SA/Łd 1181/11, III SA/Łd 1182/11). W ocenie organu skargę w niniejszej sprawie należy zakwalifikować jako skargę na bezczynność ale także ta skarga jest niedopuszczalna, gdyż skarżący nie skorzystał dotychczas z przysługującej mu legitymacji do wniesienia wniosku o wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a.. Postanowienie w sprawie kosztów wydaje się z urzędu tylko w sytuacji, gdy obciążają one wierzyciela, a w niniejszej sprawie nie jest to możliwe, gdyż zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, a koszty zostały wyegzekwowane od zobowiązanego. Organ powołał się na art. 64c § 8 u.p.e.a. wskazując, że zobowiązany może skorzystać z tego prawa w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego , a takie żądanie o zwrot kosztów do UMŁ nie wpłynęło. Z uwagi na niewykorzystanie środków przysługujących skarżącemu w toku instancji , skarga do Sądu jest niedopuszczalna. Natomiast należność główna wraz z odsetkami wyegzekwowanymi na poczet opłaty za zajęcie pasa drogowego nałożonej decyzją nr 131/00 z 13 grudnia 2000r. została przekazana Zarządowi Dróg i Transportu i jedynie Dyrektor Zarządu Dróg i Transportu w Ł., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł., może zająć stanowisko w przedmiocie powstania ewentualnej nienależnie zapłaconej należności w niepodatkowych dochodach budżetu miasta Łodzi, wynikających z ustawy o drogach publicznych. Z uwagi na charakter tej należności, zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zobowiązany winien wystąpić do ZDiT o stwierdzenie nadpłaty. Dopiero ostateczny akt będzie podlegał kontroli sądu administracyjnego. Postanowienia SKO wydane zostały w postępowaniu egzekucyjnym, kończąc to postępowanie. Nie określają one jednak kwoty nienależnie pobranej opłaty. Organ zaznaczył także, że skarga została przekazana do sądu w terminie, a zatem obowiązek z art. 54 § 2 p.p.s.a. został wykonany i żądanie nałożenia grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. jest niezrozumiałe i niezasadne. Na rozprawie skarżący popierał swoją skargę i oświadczył, że po wydaniu postanowień przez SKO nie zwrócił się bezpośrednio do Prezydenta Miasta Ł. o zwrot wyegzekwowanych pieniędzy. Zwrócił się jedynie do Sądu, gdyż Urząd Miasta wcześniej ignorował jego wnioski. Potwierdził, że skarży bezczynność organu polegającą na niezwracaniu mu wyegzekwowanych po terminie przedawnienia należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi skierowanej do sądu w niniejszej sprawie jest, tak jak to sprecyzował skarżący, bezczynność organu – Prezydenta Miasta Łodzi polegająca na "przetrzymywaniu kwot wyegzekwowanych od skarżącego po terminie przedawnienia należności". Oceniając dopuszczalność skargi, sąd był związany tak sformułowanym stanowiskiem skarżącego. Jak wynika z treści skargi i załączonych akt administracyjnych jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] nastąpiło przedawnienie zobowiązania, co spowodowało wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowień w dniu [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów. Skarżący oczekiwał w takiej sytuacji zwrotu wszystkich należności wyegzekwowanych od niego w tych postępowaniach, a bierność organu – Prezydenta Miasta Ł., zaskarżył bezpośrednio do sądu administracyjnego. Z akt sprawy nie wynika, aby przed złożeniem skargi do sądu skarżący w jakiejkolwiek formie zwracał się do jakiegokolwiek organu o zwrot wyegzekwowanych kwot, bądź wnosił jakieś środki zaskarżenia. Taki stan rzeczy skarżący potwierdził do protokołu rozprawy. W pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest zawsze rozważyć, czy spełnione zostały przesłanki dopuszczalności skargi. Warunkami formalnymi skutecznego złożenia skargi jest : -złożenie skargi na akt, czynność ( bezczynność) należące do zakresu właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały skarżącemu w postępowaniu, - wniesienie skargi przez podmiot, któremu, zgodnie z art. 50 § 1 lub 2 przysługuje legitymacja do jej wniesienia. W niniejszej sprawie wątpliwości dotyczą wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu. Zgodnie z 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) (dalej p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie/../. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponownie rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie ( § 2 art. 52 p.p.s.a.). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a , można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa ( art. 52 § 3 p.p.s.a). W rozpatrywanej sprawie podkreślić należy, że skarżący, po zakończeniu w/wym postępowań egzekucyjnych postanowieniami SKO umarzającymi postępowanie egzekucyjne, nie skierował na piśmie do Prezydenta Miasta Ł. żadnego wniosku, w szczególności nie złożył wniosku o zwrot nadpłaty na podstawie przepisów działu III Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 i art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) Przedmiotem skargi skierowanej do sądu uczynił natomiast bezczynność organu polegającą na niedokonaniu czynności zwrotu wyegzekwowanych bezprawnie pieniędzy. Żądanie skarżącego dokonania przez organ egzekucyjny czynności - zwrotu kwot ściągniętych w wyniku prowadzonej bezprawnie egzekucji - może w tej sytuacji opierać się na treści art. 60 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Załatwieniem sprawy w tym wypadku może być podjęcie czynności usuwających skutki dokonanych czynności egzekucyjnych, w postaci zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego, bowiem postanowienia dotyczące uchylenia dokonanych czynności organ egzekucyjny wydaje tylko w razie potrzeby. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W odniesieniu do skarg na bezczynność w zakresie postanowień, od których nie przysługuje zażalenie, oraz aktów i czynności określonych art. 3 § 2 pkt 4, w stosunku do których – w zasadzie – nie przysługują sformalizowane środki zaskarżenia, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, nie może wchodzić w grę wymóg określony w art. 52 § 1. Nie jest również dostosowana do istoty skargi na bezczynność przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego, określona w § 3 tego przepisu. Skarżący nie może przecież zwrócić się przed wniesieniem skargi na piśmie do właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia , w którym dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, ponieważ stosowny akt lub czynność nie została wykonana i istotę skargi na bezczynność stanowi domaganie się wydania aktu lub podjęcia czynności. Według Tadeusza Wosia ( "P.p.s.a. – Komentarz" LexisNexis Warszawa 2005) należy wobec przyjąć, że określony w art. 52 § 3 termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do skarg na bezczynność w zakresie postanowień oraz aktów i czynności określonych w art. 3 § pkt 4, w stosunku do których nie przysługują sformalizowane środki zaskarżenia nie znajduje zastosowania i wezwanie takie może być wniesione w każdym czasie. Nie znajdują też zastosowania ograniczenia czasowe we wnoszeniu skargi. Ponieważ czynność, której dokonania oczekuje od organu egzekucyjnego skarżący, jest czynnością określoną w art. 3 § 2 pkt, w stosunku do której w zasadzie nie przysługuje sformalizowany środek zaskarżenia , Sąd podzielając przedstawiony powyżej pogląd uznał, że Skarżący powinien przed wniesieniem skargi do sądu wezwać organ tj. Prezydenta Miasta Ł. do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu możliwe jest skuteczne wniesienie przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych niż wymienione w pkt 1-5 przyczyn, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn występuje m.in. gdy skarga zostaje wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. R.A.