III SAB/Łd 7/17

Dnia 24 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Referent- stażysta Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 roku sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Dziekana Wydziału [...] A w Ł. w sprawie postępowania wszczętego postanowieniem z dnia [...] 1. zobowiązuje Dziekana Wydziału [...] A w Ł. do rozpatrzenia w terminie 30 dni sprawy wszczętej postanowieniem z dnia [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru III na kierunku finanse i bankowość; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ; 3. umarza postępowanie w zakresie wymierzenia grzywny Dziekanowi Wydziału [...] A w Ł. 4. oddala wniosek skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej ; 5. zasądza od Dziekana Wydziału [...] A w Ł. na rzecz skarżącego K. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dziekan Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. postanowieniem z dnia [...]( bez numeru) na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wznowił postępowanie z urzędu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dziekana Wydziału Finansów i Informatyki w Ł. o zaliczeniu K.K. semestru trzeciego – ze względu na to, że zaliczenie semestru nastąpiło na podstawie sfałszowanych w indeksie i karcie egzaminacyjnej wpisów, potwierdzających uzyskanie przez Pana K.K. zaliczenia przewidzianego w planie studiów przedmiotu "ekonomia matematyczna". Sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł.Ś. w Ł. w XIX wydziale Grodzkim z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. [...]. K.K. w dniu 20 stycznia 2017 r. wniósł skargę na bezczynność Dziekana Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. w sprawie wszczętej postanowieniem z dnia [...]. Uzasadniając skargę wyjaśnił, że Dziekan Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. zawiadomił go o wznowieniu postępowania z urzędu. Skarżący jednak dotychczas nie otrzymał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym wnosi o wymierzenie grzywny i zadośćuczynienie, gdyż organ pozostaje w bezczynności ponad 6 lat. Wezwanie do podjęcia czynności w sprawie (zażalenie) organ otrzymał w dniu 17 stycznia 2017 r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 24 marca 2017 r. poparł skargę oraz dodatkowo wniósł o zasądzenia na rzecz skarżącego od organu administracji kwoty 18.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Wniosek o zadośćuczynienie umotywował tym, że organ po raz kolejny nie spełnia w sposób prawidłowy swoich funkcji. W orzeczeniach sądowych wydawanych w innych sprawach wszczynanych przez skarżącego stwierdzane były uchybienia w działaniach organu. Mimo to organ w dalszym ciągu działa wbrew zasadzie praworządności i poszanowania praw oraz interesu skarżącego w rzetelnym rozpoznaniu składanych przez niego wniosków. Kwota zadośćuczynienia ma jednocześnie dyscyplinować organ do działania zgodnego z przepisami prawa oraz stanowić dla skarżącego rekompensatę za naruszenie jego praw. W tym świetle kwota zadośćuczynienia winna stanowić realnie odczuwaną wartość. Dziekan Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. w piśmie z dnia 23 czerwca 2017 r. wyjaśnił, że skarżący był studentem III semestru w roku akademickim 2003/2004 i uzyskał wpisy do indeksu i karty egzaminacyjnej zaliczeń przedmiotów obowiązujących w III semestrze, a wpis z przedmiotu ekonomia matematyczna uzyskał dopiero 28 czerwca 2005 r. Po uzupełnieniu różnic programowych z I i II semestru Dziekan zaliczył semestr III, co umożliwiło studentowi przystąpienie do egzaminu końcowego 19 lipca 2005 r. Decyzją z dnia 22 listopada 2007 r. Komisja Egzaminu Dyplomowego Szkoły uchyliła decyzję z dnia 19 lipca 2005 r. o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu skarżącemu. W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku przeprowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego uczelni postępowania wyjaśniającego ustalono, że postępowanie karne wszczęte przeciwko skarżącemu zostało zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym za posłużenie się podrobionym uprzednio przez nieustaloną osobę dokumentem w postaci indeksu oraz karty egzaminacyjnej. Na podstawie sfałszowanych wpisów do indeksu K.K. uzyskał zaliczenie roczne, co pozwoliło przystąpić mu w dniu 19 lipca 2005 r. do egzaminu dyplomowego. Fakt fałszerstwa został ujawniony po egzaminie. Stwierdzenie fałszerstwa wpisu z przedmiotu ekonomia matematyczna na podstawie prokuratorskiego potwierdzenia tego faktu, zakończyło się wyrokiem NSA uniemożliwiającym wydanie dyplomu licencjackiego. Na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. pełnomocnik skarżącego cofnął żądanie skargi w zakresie wymierzenia organowi grzywny, wniósł o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 18000 zł oraz poparł skargę w pozostałym zakresie. Natomiast Dziekan Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. wniósł o oddalenie skargi i po okazaniu przez Sąd postanowienia z dnia [...] oświadczył, że prawdopodobnie z uwagi na inne postępowania dotyczące skarżącego nie wykonano dalszych czynności w sprawie. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 26 września 2017 r. stwierdził, że interes prawny skarżącego do występowania w niniejszej sprawie polega na tym, że skoro organ wszczął (z urzędu) postępowanie dotyczące wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dziekana Wydziału Finansów i Informatyki o zaliczeniu skarżącemu trzeciego semestru studiów na kierunku finanse i bankowość, którego to postępowania jest on stroną i którego praw i obowiązków to postępowanie dotyczy, to jest on uprawniony oczekiwać przeprowadzenia i zakończenia tego postępowania zgodnie z przepisami prawa i w terminach określonych przepisami prawa. Skarżący nie może pozostawać w ciągłym oczekiwaniu co do terminu i sposobu jego rozstrzygnięcia. Decyzja w przedmiocie zaliczenia skarżącemu trzeciego semestru studiów dotyczy sfery praw i obowiązków skarżącego, a nadto zawiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Decyzja ta daje bowiem studentowi promocję, bądź też nie w celu kontynuowania studiów. Określa zatem jego prawa i obowiązki, co zdaniem skarżącego ma znaczenie w świetle pozbawienia go tytułu zawodowego licencjata oraz wydania dyplomu ukończenia studiów. Na temat prawidłowości wydania przez organ decyzji ostatecznej dotyczącej zaliczenia skarżącemu trzeciego semestru studiów wypowiedziały się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 18 grudnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 457/09 oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 6 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 673/10 oddalił skargę kasacyjną organu od pierwszego z wymienionych wyroków. Konkluzja ustaleń sądów sprowadza się do tego, że "(...) zaliczenie semestru przez dziekana, poprzez odpowiedni wpis w indeksie studenta, stanowi decyzję podejmowaną przez organ uczelni w indywidualnej sprawie studenta, do której stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ze wszelkimi tego konsekwencjami, w tym także możliwością stosowania trybów nadzwyczajnych, a więc również wznowienia postępowania (...)". NSA określił zatem sposób w jaki organ powinien procedować. Mimo to organ pozostaje w bezczynności przez okres 7 lat mimo, że samodzielnie wznowił postępowanie i przez to nie kształtuje ani praw, ani obowiązków skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają więc postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4 i 4a p.p.s.a., co oznacza, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie co oznacza sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści cytowanych przepisów wynika, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek skutecznego wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, czy i jak zażalenie lub wezwanie zostało przez właściwy organ rozpatrzone. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 17 stycznia 2017 r., to jest przed wniesieniem skargi wniósł zażalenie na bezczynność Dziekana Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. Zażalenie skarżącego zostało złożone w toku trwającego postępowania administracyjnego, a zatem mają do niego zastosowanie przepisy dotychczasowe (art. 16 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z wyrażoną w art. 12 K.p.a. naczelną zasadą postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Jak stanowi art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. A załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.( art. 35 § 2 i 3 K.p.a.) Jednocześnie podkreślić należy, że z mocy art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie organ nie podjął czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, bądź innego aktu prawnego. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt nie został podjęty, w szczególności czy brak działania organu był zawiniony, czy też usprawiedliwiony okolicznościami obiektywnymi. W rozpatrywanej sprawie bezsporne pozostaje, iż Dziekan Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. postanowieniem z dnia [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzja ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru trzeciego na kierunku finanse i bankowość, jak i to, że po wznowieniu postepowania nie podjął dalszych czynności w sprawie. Jak wynika z treści ww. postanowienia przyczyną wznowienia postępowania było ustalenie, iż skarżący sfałszował wpisy w indeksie i karcie egzaminacyjnej, potwierdzające uzyskanie przez niego zaliczenia z przedmiotu ekonomia matematyczna. Popełnienie tego przestępstwa zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym przez pełnomocnika skarżącego, iż jego klient ma interes prawny do wstąpienia ze skargą. Jako strona wszczętego postępowania wznowieniowego jest on uprawniony oczekiwać przeprowadzenia i zakończenia tego postępowania, zgodnie z przepisami prawa i w terminach określonych przepisami prawa. Sąd uznał, że skarga jest zasadna, ponieważ organ pozostaje w bezczynności przez okres 7 lat, naruszając tym samym w rażący sposób przepisy artykułów 12, 35 § 3 i 36 K.p.a. Zgodnie z powyższym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Dziekana Wydziału Ekonomiczno-Społecznego Ax. w Ł. do rozpatrzenia w terminie 30 dni sprawy wszczętej postanowieniem z dnia [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru IIII na kierunku finanse i bankowość. Ponadto na podstawie art. 149 § 1 a stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia organowi grzywny, wobec skutecznego cofnięcia przez stronę skargi w tej części. Zdaniem Sądu nie zachodzą okoliczności, które nakazywałyby uznanie cofnięcia skargi w tym zakresie za niedopuszczalne. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej. Przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna ma charakter zarówno prewencyjny, jaki i kompensacyjny bowiem stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie dla skarżącego za bezczynność organu. W niniejszej sprawie zaistniała potrzeba zdyscyplinowania organu, który dopuścił się bezczynności. W ocenie Sądu cel skargi został osiągnięty poprzez wydanie orzeczenia zobowiązującego organ do rozpatrzenia sprawy w terminie 30 dni, a ponadto stwierdzenia rażącej bezczynności organu. Natomiast Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Skarżący uzasadniając żądanie przyznania tej sumy stwierdził, że stanowić ona ma rekompensatę za naruszenie jego praw. Skarżący popełnił przestępstwo, fałszując dokumentację egzaminacyjną. Wznowienie postępowanie spowodowane zostało otrzymaniem przez organ informacji o uprawomocnieniu się wyroku skazującego stronę za czyn karalny. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowiłoby premię finansową za popełnione przestępstwo, a tym samym aprobatę jego nagannych działań. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). D.Cz.