III SO/Łd 2/09

Dnia 5 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o wyłączenie Sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 36/08 ze skargi J. P. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie niewydania dokumentów p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. JS J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie niewydania dokumentów zgodnie z jego żądaniem. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż wystawione na jego nazwisko prawo jazdy w ogóle nie zawiera adresu zameldowania, natomiast w wydanym mu dowodzie osobistym adres ten jest nieprawidłowy. Strona wskazała ponadto, iż wniosek o zameldowanie, który złożony został w 2000 r., nie jest rozpatrzony do dnia wniesienia niniejszej skargi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SAB/Łd 36/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odrzucił powyższą skargę. W dniu 30 stycznia 2009 roku do akt sprawy wpłynął wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 36/08. Uzasadniając swój wniosek J. P. stwierdził, iż Sędzia, który brał udział w rozstrzyganiu sprawy o sygn. akt III SAB/Łd 36/08 dopuścił się świadomego naruszenia przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator, 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 cyt. ustawy). Powyższe oznacza, iż wyłączenie sędziego może być uzasadnione dwiema grupami przyczyn: 1) przesłankami skutkującymi wyłączeniem sędziego z mocy ustawy oraz 2) przesłankami uzasadniającymi wyłączenie sędziego na wniosek. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały wymienione w sposób enumeratywny, stanowią zamknięty katalog i nie można ich interpretować w sposób rozszerzający. Opierają się one na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Powiązania te są tego rodzaju, że - niezależnie od subiektywnych odczuć osób występujących w sprawie - czynią prawdopodobnym przypuszczenie, iż rozpoznanie sprawy nie będzie odpowiadało wymaganiom bezstronności. Z kolei przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony lub na żądanie tego sędziego, którego dotyczą, nie są wymienione w ustawie w sposób wyczerpujący. Ustawodawca ograniczył się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że chodzi o taki "stosunek osobisty" między sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, który "mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego" (iudex suspectus). W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. W tym miejscu należy nadmienić, iż na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, został uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji (Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04 Dz. U. z 2005 r. Nr 250, poz. 2118). W rozpoznawanej sprawie J.P. złożył wniosek o wyłączenie Sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego w sprawie o sygn. akt III SAB/Łd 36/08. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż strona domaga się wyłączenia Sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego od udziału w sprawie z uwagi na to, iż Sędzia ten dopuścił się świadomego naruszenia przepisów prawa. Uzasadniając swój wniosek J.P. w żadnym stopniu nie odniósł się do przesłanek zawartych w art. 18 i 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tymczasem obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego spoczywa na wnioskodawcy (art. 20 § 1 cyt. ustawy). Podniesione natomiast przez stronę okoliczności nie mogły stanowić podstawy uzasadniającej wyłączenie sędziego w sprawie III SAB/Łd 36/08, bowiem zarzuty godzące w dokonaną przez Sąd w tej sprawie ocenę prawną pod kątem ewentualnych, popełnionych przez Sędziego uchybień przepisów prawa procesowego albo materialnego, winny być rozpatrywane przez sąd wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada więc zasadności i prawidłowości czynności podjętych w danej sprawie przez Sąd orzekający (vide: postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1975 r. I CZ 170/04, Lex nr 7651, postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996 r. I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4 poz. 59, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt I ACz 309/95, OSA 1997, nr 9, poz. 49). Ponadto wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż między Sędzią WSA Krzysztofem Szczygielskim, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzą stosunki mogące wywołać wątpliwości co do bezstronności Sędziego. Z oświadczenia złożonego przez Sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego wynika natomiast, iż nie łączą go z wnioskodawcą oraz pozostałymi stronami postępowania stosunki, o których mowa w przepisach art. 18 i 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na fakt, że pismo J.P. z dnia 23 stycznia 2009r. zawierające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego, stanowi również skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 36/08, należy zaznaczyć, iż w myśl art. 18 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Oznacza to, iż sędzia WSA Krzysztof Szczygielski z mocy ustawy wyłączony jest od orzekania w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 36/08. W tym stanie rzeczy wniosek J.P. należy uznać za nieuzasadniony. Wobec powyższego na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 18 § 1 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. J.S.