III SO/Łd 4/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w osobie: Sędziego NSA – Teresy Rutkowskiej po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sprawie z wniosku M. S. w przedmiocie wymierzenia Rektorowi Szkoły Wyższej A im. [...] w Ł. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku III SO/Łd 4/11 Uzasadnienie Strona skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o wystosowanie pisma do Wyższej Szkoły A w Ł. w związku z nieprzesłaniem do Sądu skargi dotyczącej nie udzielenia jej urlopu zdrowotnego. Wniosek ten następnie sprecyzowała jako wniosek w przedmiocie wymierzenia Rektorowi Szkoły Wyższej A im. [...] w Ł. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.]. Skarżąca M. S. na podstawie zarządzeń Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2011 r. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wyżej wymienionego wniosku w kwocie 100 zł oraz usunięcia braków formalnych wniosku poprzez nadesłanie odpisu wniosku o wymierzenie organowi grzywny, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku. Odpisy zarządzeń zostały doręczone skarżącej w dniu 28 lipca 2011 r. W dniu 5 sierpnia 2011 r. M. S. złożyła w Sądzie osobiście pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wraz z wymienionym pismem skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżąca podała, że nie dotrzymała terminu, którego bieg kończył się w dniu 4 sierpnia 2011 r., z powodu przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Wskazywała także na fakt wychowywania małego dziecka oraz niemożność skorzystania z pomocy osób trzecich. Celem uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu skarżąca przedłożyła, oświadczenie pracodawcy E. S. z dnia 9 sierpnia 2011 r., z którego wynikało, iż w okresie od 4 lipca 2011 r. do 5 sierpnia 2011 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim i – jak wskazano w oświadczeniu – "aktualnie jest na zwolnieniu lekarskim nadal", kserokopię orzeczenia o posiadaniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 30.06. 2011 r., kserokopię aktu urodzenia dziecka. Prawomocnym postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 30 sierpnia 2011 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie organowi grzywny, w świetle okoliczności występujących w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ( zd 1 ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.], jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego ( art. 86 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, z taką sytuacją, o jakiej mowa w art. 86 § 2 p.p.s.a., mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Instytucja uregulowana w art. 55 § 1- 3 p.p.s.a. zmierza do dyscyplinowania organów, a ponadto grzywna wymierzana w tym trybie ma także charakter represyjny. Złożenie wniosku o ukaranie grzywną organu, który nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. i nie przekazał sądowi skargi strony wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni nie jest ograniczone żadnym terminem. Odrzucenie wniosku z uwagi na nie zachowanie terminu do uzupełnienia jego braków fiskalnych i formalnych, nie pozbawia strony możliwości złożenia kolejnego wniosku o ukaranie organu grzywną, jeżeli organ nadal nie wywiązał się ze swoich obowiązków przesłania skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Uchybienie terminu do uzupełnienia braków wniosku nie spowoduje więc dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego. Uzasadnia to w ocenie Sądu oddalenie wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 2 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego stanowiska uznać należy, że nawet przyjęcie, iż istnieje podstawa do merytorycznego rozpoznania wniosku, nie uzasadnia przywrócenia stronie terminu do uzupełnienia braków wniosku. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skarżąca usprawiedliwiała uchybienie terminu faktem przebywania na zwolnieniu lekarskim, które obejmowało okres, gdy upływał termin do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz faktem wychowywania małego dziecka i niemożliwością posłużenia się osobami trzecimi w celu wykonania zarządzeń Sądu. W tym zakresie skarżąca przedłożyła oświadczenie swojego pracodawcy o fakcie pozostawania skarżącej na zwolnieniu lekarskim, w którym pracodawca informował, że niezdolność do pracy obejmowała okres od 4 lipca 2011 r. do 5 sierpnia 2011 r. oraz iż skarżąca nadal pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Z powyższego wynikało więc, że w dacie sporządzania oświadczenia, tj. 9 sierpnia 2011 r., skarżąca nadal przebywała na zwolnieniu lekarskim i wciąż była niezdolna do pracy. Mając wzgląd na powyższe okoliczności Sąd nie przyjął, że wystąpił brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. W swojej ocenie Sąd kierował się ugruntowanym poglądem, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej, a więc nawet nie tylko należytej, staranności przy dokonaniu tej czynności. W świetle powyższego o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją zostanie uprawdopodobniony brak winy, m.in. przez wykazanie, że przyczyna uchybienia była od strony niezależna. Brak winy strony w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II CZ 116/06). W razie choroby brak winy występuje wówczas, gdy choroba ta uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób. Innymi słowy, choroba, która nie uniemożliwia podjęcia działania choćby przy pomocy osób trzecich, nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98). Oceniając brak winy w uchybieniu terminu z uwzględnieniem wszystkich okoliczności tej konkretnej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że przedłożone oświadczenie o przebywaniu na zwolnieniu lekarskim skarżącej nie jest w tym przypadku potwierdzeniem braku jej winy w uchybieniu terminu. Zauważyć bowiem należy, że co do zasady zaświadczenie o niezdolności do pracy samo w sobie nie wyklucza możności dokonania czynności procesowej przez stronę, nawet osobiście. W pierwszej kolejności należy w związku z tym zauważyć, że przedłożone zaświadczenie nie potwierdza obowiązku "leżenia w łóżku" (skarżąca nie doręczyła do Sądu kserokopii samego zwolnienia lekarskiego). Ponadto opłacenie wpisu od skargi nie wymagało tylko osobistego działania strony, podobnie w przypadku przekazania do Sądu odpisu wniosku o wymierzenie organowi grzywny nie wymagało osobistego działania ze strony skarżącej. W tych przypadkach skarżąca mogła skorzystać z pomocy innych osób. Argumentacja skarżącej, że nie miała możliwości skorzystania z pomocy osób trzecich nie została poparta jakimikolwiek argumentami. Wskazać jeszcze można, że – jak wynika z oświadczenia pracodawcy o fakcie przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim – w dacie składania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych wniosku (5 sierpnia 2011 r.) wciąż przebywała ona na zwolnieniu lekarskim i była niezdolna do pracy, co jednak nie uniemożliwiło skarżącej sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu i osobistego złożenia go w Sądzie. Zwrócić też należy uwagę, ze – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki kierowanej do skarżącej – była ona awizowana w jej miejscu zamieszkania w dniu 22 lipca 2011 r. (w okresie przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim), a następnie skarżąca przesyłkę tę odebrała osobiście na poczcie w dniu 28 lipca 2011 r. (również w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim). Już tylko z tych powodów za niewiarygodne uznać należało twierdzenia skarżącej, iż fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim uniemożliwiał jej wykonanie zarządzeń Sądu. W rozpatrywanym przypadku choroby skarżącej nie można zatem traktować jako przeszkody nie do przezwyciężenia, przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności i dbałości o własne sprawy. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła zatem, że z powodu jej choroby nie mogła być dokonana w terminie czynność procesowa. Wystąpienie choroby samo w sobie nie stanowi okoliczności bezwzględnie wyłączającej winę w uchybieniu terminu przez skarżącą. Dochowanie przez M. S. należytej staranności nawet w momencie wystąpienia choroby nie wymagało aż nadzwyczajnego wysiłku. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do Sądu i powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. Podsumowując należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło przy braku jego winy. Według Sądu powołane we wniosku o przywrócenie terminu przyczyny uchybienia terminu są przejawem niedołożenia wymaganej staranności w prowadzeniu swoich spraw, świadczą o zaniedbaniu w tej konkretnej sprawie. Nieuprawdopodobnienie zatem przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu spowodowało, że Sąd na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. M.M.