I SA/Lu 1016/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 13 października 2014 r. (data złożenia) A.Ż. (zwany dalej skarżącym lub stroną) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej, zwracając się jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. W chwili obecnej jest osobą bezrobotną nie posiadającą statusu bezrobotnego. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę żony w kwocie [...] zł netto (wynagrodzenie za listopad 2014 r.) oraz otrzymywanej przez nią renty w wysokości [...] zł netto (razem [...] zł netto). Skarżący oprócz samochodu osobowego VW Golf, rok prod. 2000 o wartości określonej przez niego na [...] zł, stanowiącego współwłasność z córką nie posiada żadnego majątku. Miesięczną wysokość niezbędnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżący określił na kwotę [...]zł (czynsz, opłaty za media, wydatki na zakup lekarstw, rehabilitację małżonki oraz bieżące utrzymanie). Jednocześnie oświadczył, że środki pieniężne w kwocie [...] zł uzyskane ze sprzedaży nieruchomości w 2012 r. zostały w części darowane córce ([...] zł), a w pozostałej przeznaczone na pokrycie zobowiązań wynikających z realizacji projektu współfinansowanego przez EFRR oraz na bieżące potrzeby. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W jego ocenie możliwości płatnicze skarżącego pozwalają na poniesienie przez niego pełnych kosztów postępowania sądowego. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, wskazując na niewłaściwe określenie źródeł utrzymania skarżącego oraz jego małżonki, błąd w przyjęciu faktu niezłożenia przez skarżącego wymaganych dokumentów oraz kwestii rozdysponowania środków uzyskanych z tytułu sprzedaży nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie złożony przez stronę sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy i zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia takiego żądania zawiera art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w takim zakresie, następuje, gdy wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym należy zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSAiWSA z 2005 r., z.1, poz. 8). W tych okolicznościach, oceniając zebrany materiał dowodowy oraz zawartą w sprzeciwie argumentację strony, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek zawartych w przywołanym przepisie. Rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy sprowadzają w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. W tych ramach należy zaakcentować, że koszty sądowe, na obecnym etapie postępowania, sprowadzają się w gruncie rzeczy do wysokości wpisu sądowego od skargi, który wynosi w tym przypadku 500 zł (patrz § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Mając to na uwadze przyszło stwierdzić, że ww. kwota wpisu sądowego od skargi stanowi zaledwie niewielką część środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym małżonki skarżącego, według stanu na okres bezpośrednio poprzedzający wniesienie skargi. Negatywnie należało zatem ocenić próbę przerzucenia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa w sytuacji, gdy strona wnioskująca posiadała środki pieniężne wystarczające na ich poniesienie w całości. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja skarżącego, że ów rachunek jest wspólny dla małżonki i córki skarżącego, która to dokonywała wpłat środków, które następnie wypłacała. Kwoty te nie mają zatem nic wspólnego z utrzymaniem skarżącego oraz jego małżonki. Odpowiadając na tak postawiony zarzut Sąd nie kwestionuje posiadania wspólnego rachunku bankowego przez małżonkę skarżącego oraz jej córkę. Zważyć jednak należy, że współwłaściciele konta bankowego mają takie same prawa i obowiązki, mogą na równych prawach dysponować środkami, udzielać pełnomocnictw, wnioskować o limit kredytowy w koncie, wydanie kart płatniczych, składać wniosek o blokadę środków, etc. Wyjątkiem jest zmiana warunków umowy, która (co do zasady) wymaga zgody obu współwłaścicieli. Z tego względu argumentacja skarżącego, iż środki wpłacane przez jednego współwłaściciela stanowią wyłączną jego własność jest całkowicie nietrafna. Ponadto oprócz wykazanych środków na rachunku bankowym małżonka skarżącego posiada stały dochód w postaci świadczenia rentowego ([...] zł netto) oraz wynagrodzenia za prace (średnio [...] zł netto, zaświadczenie dołączone do sprzeciwu), co razem daje kwotę [...] zł netto, co również wskazuje na zdolności płatnicze skarżącego odpowiadające wysokości kosztów niniejszego postępowania sądowego. Strona ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. O uwzględnieniu wniosku nie może również przesądzać sam fakt, że skarżący uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych w innym postępowaniu prowadzonym z jego inicjatywy przed Sądem Okręgowym w Lublinie. Sąd administracyjny (ani referendarz sądowy) orzekając w danej sprawie nie jest związany orzeczeniami sądów wydanymi w zakresie innych spraw, tym bardziej prowadzonych w trybie procedury cywilnej. Stąd też, mając na względzie powyższe okoliczności oraz wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych jest niezasadne. Wychodziłoby ono poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy, determinowane wskazanymi na wstępie przesłankami. Stąd orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.