I SA/Lu 1023/15

PostanowienieWSA w Lublinie2016-09-21

Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji może uchylić swoje własne postanowienie wydane na podstawie art. 156 § 1 i § 2 PPSA, aby umożliwić przeprowadzenie rozprawy i wypowiedzenie się stron w kwestii merytorycznej, która została podniesiona dopiero w skardze kasacyjnej?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny pierwszej instancji może uchylić swoje własne postanowienie wydane na podstawie art. 156 § 1 i § 2 PPSA, jeśli stwierdzi, że konieczne jest przeprowadzenie rozprawy w celu umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do kwestii merytorycznej, która została podniesiona dopiero w skardze kasacyjnej. Pozwala to na zastosowanie art. 179a PPSA, który umożliwia sądowi uwzględnienie skargi kasacyjnej, jeśli jest ona oczywiście usprawiedliwiona, zapewniając jednocześnie prawo do wypowiedzenia się obu stron.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie karty podatkowej. Sąd administracyjny pierwszej instancji wydał postanowienie z dnia 1 września 2016 r. na podstawie art. 156 § 1 i § 2 PPSA, uchylając zaskarżoną decyzję i odnosząc się do niespójności w oświadczeniu podatniczki, które mogło stanowić wypowiedzenie pełnomocnictwa radcy prawnemu. Organ wniósł zażalenie na to postanowienie, zarzucając przekroczenie art. 156 PPSA i twierdząc, że kwestia ta jest merytoryczna, a termin na skargę kasacyjną już upłynął. Sąd uznał, że organ miał rację co do charakteru sprawy, ale jednocześnie skarżąca została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii przed sądem pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie z dnia 1 września 2016 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu [...] września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie karty podatkowej na 2013 r. w zakresie zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej na postanowienie z dnia 1 września 2016 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 1 września 2016 r. został zastosowany w nin. sprawie tryb z art. 156 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm. - p.p.s.a.). W jego ramach, w uzasadnieniu wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, ujęty został wywód dotyczący niespójności w treści oświadczenia podatniczki z dnia [...] Trzeba przy tym przypomnieć, że organ w postępowaniu podatkowym pominął pełnomocnika podatniczki, a w motywach swojej decyzji nie wyjaśnił dlaczego, podobnie jak na rozprawie w toku sądowej kontroli legalności. Dopiero w skardze kasacyjnej organ wykazywał, że mocą ww. oświadczenia podatniczka wypowiedziała pełnomocnictwo radcy prawnemu. Był to jedyny argument organu przedstawiony w skardze kasacyjnej, mający świadczyć o niezasadności uchylenia zaskarżonej decyzji, o niezgodności z prawem wyroku sądu I instancji, z którego wynikał obowiązek organu wyjaśnienia dlaczego w kontrolowanym postępowaniu podatkowym został pominięty radca prawny, reprezentujący podatniczkę. Jest to zagadnienie o istotnym znaczeniu dla wyniku sprawy, bezpośrednio nawiązujące do przesłanki wznowienia postępowania podatkowego. Na powyższe postanowienie organ wniósł zażalenie. Zarzucił przekroczenie art. 156 § 1 p.p.s.a. Motywował, że tryb sprostowania niedokładności, błędów pisarskich czy rachunkowych lub innych oczywistych omyłek znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadkach oczywistych nieprawidłowości, dotyczących przykładowo błędnego określenia daty czy stron. Organ postrzegał postanowienie z dnia 1 września 2016 r. jako uzupełnienie uzasadnienia wyroku w odpowiedzi na zarzuty i argumenty skargi kasacyjnej. Co więcej, organ akcentował, że nie ma on możliwości odniesienia się do wywodu zawartego w postanowieniu z dnia 1 września 2016 r., gdyż upłynął już termin do złożenia skargi kasacyjnej. W ocenie sądu, należy zgodzić się z organem co do tego, że omówienie niespójności w treści oświadczenia podatniczki z dnia [...] - o którym organ nie wspominał w motywach zaskarżonej decyzji ani na rozprawie przed sądem I instancji - dotyczy kwestii merytorycznej, nie formalnej, a więc podlegającej rozstrzygnięciu na rozprawie. Dla ścisłości jednak trzeba zauważyć, że organ miał możliwość odniesienia się do omawianego oświadczenia zarówno w zaskarżonej decyzji, jak też na rozprawie przed sądem I instancji. Uczynił to w skardze kasacyjnej. Z tego powodu to skarżąca podatniczka w rzeczywistości została pozbawiona możliwości przedstawienia przed sądem I instancji swojego stanowiska odnośnie treści oświadczenia z dnia [...] i jego znaczenia w analizowanym postępowaniu podatkowym. W tej sytuacji, co do zasady, ma rację organ stwierdzając, że poprzestanie na zastosowaniu art. 156 § 1 p.p.s.a. może istotnie naruszać prawa stron postępowania sądowego. W powyższych okolicznościach należy zastosować takie proceduralne rozwiązanie, które pozwoli odnieść się do treści omawianego oświadczenia nie tylko organowi (co już przecież uczynił w skardze kasacyjnej), ale również skarżącej podatniczce, skoro dopiero w skardze kasacyjnej organ przyjął, że właśnie ww. oświadczenie było wypowiedzeniem pełnomocnictwa radcy prawnemu, a w konsekwencji jego postępowanie nie naruszyło prawa. Stosowny instrument został przewidziany w art. 179a p.p.s.a., który daje sądowi I instancji możliwość uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli w istocie jest ona oczywiście usprawiedliwiona. Na razie znane jest jedynie stanowisko organu dotyczące podstawy wypowiedzenia pełnomocnictwa radcy prawnemu w postępowaniu podatkowym, zaprezentowane w skardze kasacyjnej. Nie jest natomiast znane zapatrywanie skarżącej w tym zakresie, w świetle treści jej oświadczenia z dnia [...] Zatem wymagane jest przeprowadzenie rozprawy przed sądem I instancji w celu uzyskania stanowisk obu stron co do oświadczenia z dnia [...] które dopiero w skardze kasacyjnej organ wymienił jako okoliczność uzasadniającą pominięcie pełnomocnika podatniczki w postępowaniu podatkowym. W tym stanie sprawy art. 195 § 2 p.p.s.a. pozwala sądowi I instancji uchylić postanowienie z dnia 1 września 2016 r. w celu zastosowania art. 179a tej ustawy. Zatem sprawa zostanie skierowana na termin rozprawy, aby skarżąca podatniczka miała możliwość wypowiedzenia się co do oświadczenia z dnia [...] a w szczególności na temat jego interpretacji zaprezentowanej przez organ w skardze kasacyjnej. Jednocześnie trzeba zauważyć, że regulacja zawarta w art. 179a p.p.s.a., wprowadzona przez art. 1 pkt 52 ustawy nowelizującej z dniem 15 sierpnia 2015 r. (Dz.U.2015.658), ma zastosowanie także do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (por. art. 2 ustawy nowelizującej). Z tych powodów należało postanowić jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło