I SA/Lu 1026/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia[...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. W dniu 24 lutego 2014 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma pełnoletnimi synami. Majątek skarżącego stanowi dom jednorodzinny o pow. 168,5 m2 wraz z wiatą o pow. 35 m2 posadowione na działce o pow. 1200 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 3,20 ha. Na miesięczny dochód rodziny składa się natomiast dochód z działalności rolniczej w wysokości [...] zł, dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżącego w kwocie [...] zł, wynagrodzenie żony skarżącego ze stosunku pracy w wysokości [...] zł oraz dochody z umów zlecenia synów: P. w kwocie [...] zł oraz P. w kwocie [...] zł. Łączna kwota dochodów wynosi [...] zł. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podnieść, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Innymi słowy przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich i jako instytucja wyjątkowa powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżącego do takich osób z całą pewnością zaliczyć nie można, co skutkuje brakiem przesłanek do przyznania wnioskowanego prawa pomocy zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej powoływanej jako: p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego, może domagać się strona, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie pozwala natomiast uznać, iż pozostaje on w takiej sytuacji. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez skarżącego po wydaniu przez tutejszy Sąd postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia braków fiskalnych skargi (skarżący nie uiścił należnego wpisu od skargi). Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy zatem wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł oraz opłata sądowa od ewentualnego zażalenia w kwocie 100 zł. Natomiast stawka minimalna wynagrodzenia adwokata w sprawie niniejszej wynosi 120 zł netto i 147,60 zł brutto (§18 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. C i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Koszty sądowe konieczne do poniesienia na obecnym etapie postępowania w zestawieniu z suma środków jakimi dysponuje skarżący oraz posiadanym majątkiem nie są zatem wysokie. Mianowicie jak wynika z akt sprawy skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe (dom o pow. 168,5 m2 położony na działce o pow. 1200 m2), posiada także nieruchomość rolną o pow. 3,20 ha. Poza tym zarówno skarżący jak i pozostałe osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe dysponują dochodami, których łączna miesięczna wysokość wynosi [...] zł. Tak wyglądającej sytuacji finansowo - majątkowej nie można ocenić jako szczególnie trudnej, nie pozwalającej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania: rodzina osiąga stałe miesięczne dochody, posiada ponadto gospodarstwo rolne i ma zaspokojoną sytuację mieszkaniową. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy posiadane przez stronę środki są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe. Przeznaczenie ich w niewielkiej części na koszty postępowania sądowego nie spowoduje przy tym jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.