I SA/Lu 1029/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2017 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. Wcześniej, bo w dniu 20 grudnia 2016 r. skarżący uiścił wymagany wpis od skargi w kwocie 100 zł. Ze złożonego formularza wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma synami w wieku 17 i 23 lat. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym o pow. 180 m2. Według wnioskodawcy dochody rodziny stanowią wynagrodzenie za prace wnioskodawcy oraz dochody małżonków z tytułu wynajmu lokali w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie. Majątek wnioskodawcy obok wskazanego domu jednorodzinnego to grunt rolny o pow. 1,74 ha oraz lokale handlowo usługowe o pow. 260 m2 i wartości [...] zł. Nadto oświadczył, że stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą [...] zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy przy tym mieć na względzie, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia, (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w żądanym, czy też jakimkolwiek zakresie. Przede wszystkim należy wskazać, iż wysokość wpisu w niniejszej sprawie - uiszczonego już przez stronę - wynosi 100 zł. Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od zażalenia, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, nigdy również nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. Koszty sądowe nie są zatem wysokie, a co należy dodać najniższe z występujących w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru (adwokata) nie powinna natomiast przekroczyć kwoty 900 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U z 2015 r. poz. 1800). Uwzględniając powyższe oraz przedstawioną przez stronę sytuację dochodową i majątkową uznać należało, że ta nie jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych, i co należy dodać rozłożonych w czasie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim skarżący oraz jego rodzina ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Co najważniejsze posiada stałe źródło dochodów w postaci wynagrodzenia za prace oraz zysku z wynajmu posiadanych lokali w łącznej kwocie [...]zł netto. Również pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonka dysponuje stałym dochodem w kwocie [...]zł netto (wynajem). Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony wynosi zatem [...] zł netto. Wskazane dochody z uwagi na ich stały charakter oraz wysokość - zdaniem oceniającego - nie pozwala na przyznanie stronie prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, że instytucja ta zwana "prawem ubogich" ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że służyć ma przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Strony skarżącej zaś do takich osób zaliczyć nie można, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.